II SA/Gd 1712/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Sędzia WSA Arkadiusz Depot-Mładanowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 października 2003 r. Nr [...] w przedmiocie rejestracji samochodu osobowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia 8 lipca 2002 r. nr [...]; II. ustala, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzającą ją decyzja organu I instancji nie mogą być wykonane; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 260 (dwieście sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Starosta Powiatu [...] decyzją z dnia 8 lipca 2002 r. na podstawie art. 72 ust. i art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.) oraz § 2 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. Nr 59, poz. 632 ze zm.) odmówił B. G. rejestracji samochodu osobowego marki Mercedes Benz 280 SE. W uzasadnieniu stwierdzono, że Urząd Skarbowy sprzedał ten pojazd R. M. z G. w roku 2001, przekazując mu pojazd wraz z dowodem rejestracyjnym i bez adnotacji na dowodzie własności, że nie został przekazany mu dowód rejestracyjny. Dlatego nie ma zastosowania §2 ust. 3 rozporządzenia z dnia 19 czerwca 1999 r. Wobec tego podjęto czynności sprawdzające w Urzędzie Miejskim w G., który nie potwierdził danych pojazdu, gdyż decyzją Prezydenta Miasta z dnia 25 sierpnia 1997 r. Nr [...] rejestracja przedmiotowego pojazdu została uchylona z uwagi na zarejestrowanie go na podstawie sfałszowanych dokumentów w Urzędzie Miejskim w B. W odwołaniu od powyższej decyzji B. G. zarzucił naruszenie §2 ust. 3 rozporządzenia z dnia 19 czerwca 1999 r., wskazując, że samochód został zakupiony w drodze sprzedaży w postępowaniu egzekucyjnym z wolnej ręki, która to sprzedaż miała charakter publiczny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 21 października 2003 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, wskazując jako podstawę prawną art. 78 i 73 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515) w związku z § 2 ust. 1 i 4 oraz § 45 i 46 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. Nr 133, poz. 1122 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji Kolegium, po obszernych wywodach na temat aktu rejestracji pojazdu w formie decyzji administracyjnej, podało, że przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów zawężają możliwość zarejestrowania pojazdu bez przedstawienia dowodu rejestracyjnego przekazanego nabywcy pojazdu przez jego poprzednika prawnego (§ 2 ust. 3). Oznacza to, że możliwe byłoby zarejestrowanie pojazdu bez dowodu rejestracyjnego jedynie gdyby pojazd zakupiony był przez wnioskującego, tj. B. G. po jego przepadku na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Taka sytuacja nie ma miejsca w rozpoznawanej sprawie. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego B. G. domagał się uchylenia decyzji organów obu instancji jako niezgodnych z prawem, zarzucając im naruszenie art. 72 ust. l Prawa o ruchu drogowym oraz §2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, przez przyjęcie, iż zobowiązany był do przedstawienia dowodu rejestracyjnego pojazdu. W uzasadnieniu skarżący podał, że art. 72 ust. 1 ustawy stanowi, iż rejestracji dokonuje się na podstawie dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany. W niniejszej sprawie nie sposób uznać, że pojazd spełniał tę przesłankę z uwagi na to, że decyzja o rejestracji została uchylona w 1997 r. Skarżący przekazał organowi I instancji dowód rejestracyjny (nieważny) jedynie dlatego, że nie miał świadomości uchylenia decyzji o rejestracji, co nie zmienia faktu, iż powinien być traktowany jakby tego dowodu nie przedstawił. Nadto skarżący stwierdził, że przyjęcie argumentacji organów obu instancji uniemożliwiałoby korzystanie z pojazdu przez osobę nabywającą go od wolnego od obciążeń organu władzy publicznej w pełnym zaufaniu do tegoż. Jednocześnie skarżący zwrócił uwagę, że nadrzędnym celem przepisów o rejestracji pojazdów jest zapobieżenie wprowadzaniu do obrotu pojazdów pochodzących ze źródeł nieujawnionych bądź nielegalnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Nadto organ odwoławczy wskazał, że nawet, gdyby przyjąć wnioskowanie skarżącego, iż pojazd nie jest pojazdem wcześniej zarejestrowanym i wnioskowana rejestracja jest rejestracją po raz pierwszy, to zastosowanie musiałby znaleźć ust. 6 § 2 rozporządzenia, wymagający dołączenia do wniosku o rejestrację wyciągu ze świadectwa homologacji albo odpisu decyzji zwalniającej pojazd z homologacji, na podstawie których organ rejestrujący wpisuje dane techniczne pojazdu. Stosownie do art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W dniu 21 lutego 2004 r. skarżący złożył wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego zgodnie z art. 119 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna choć z innych względów niż w niej podniesione. Sąd, zgodnie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W pierwszej kolejności należy wskazać, że ustawą z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 129, poz. 1444) dokonano między innymi zmiany art. 72. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 72 ust. 2 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym wymagania ust. 1 nie dotyczą pojazdu zakupionego po przepadku na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego w zakresie ust. 1 pkt 2 i 5 (karta pojazdu, jeżeli była wydana; dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany). Powyższa ustawa weszła w życie z dniem 1 stycznia 2002 r. Stosownie zaś do art. 5 tej ustawy do czasu wydania przepisów wykonawczych na podstawie upoważnień zmienionych niniejszą ustawą, nie dłużej jednak niż przez okres 24 miesięcy od dnia jej wejścia w życie, zachowują moc przepisy wydane przed dniem jej wejścia w życie, jeżeli nie są sprzeczne z niniejszą ustawą. Organ I instancji, wydając decyzję w dniu 8 lipca 2002 r. nie mógł jako podstawy prawnej zastosować § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999 r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów (Dz. U. Nr 59, poz. 632 ze zm.), gdyż jako sprzeczny z art. 72 ust. 2 pkt 2 ustawy, w części dotyczącej pojazdu nabytego na licytacji publicznej, z dniem l stycznia 2002 r. utracił w tej części moc. Jednakże powyższe uchybienie organu I instancji nie miało wpływu na ostateczne rozstrzygnięcie sprawy, gdyż organ II instancji wydał zaskarżoną decyzję w oparciu o stan prawny obowiązujący w dacie jej wydania. W ocenie Sądu rozstrzygając możliwość zarejestrowania samochodu nabytego przez skarżącego od R. M. trzeba przede wszystkim mieć na względzie fakt, iż R. M. przedmiotowy samochód nabył w postępowaniu egzekucyjnym z wolnej ręki w trybie art. 108 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.). Nabycie ruchomości w tym trybie prowadzi do nabycia własności przez kupującego. Nabycie własności w postępowaniu egzekucyjnym jest nabyciem pierwotnym. Oznacza to, że w wypadku takiego nabycia nabywca nie uzyskuje prawa, jakie przysługiwało dotychczasowemu właścicielowi, gdyż ten ostatni traci to prawo, a nabywca uzyskuje własność niezależnie od niego. Pierwotny sposób nabycia własności w toku egzekucji administracyjnej potwierdza przepis art. 68d ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który stanowi, iż prawa majątkowe i ruchomości nabyte w postępowaniu egzekucyjnym są wolne od obciążeń. Nabycie pierwotne bowiem powoduje, że nabywca uzyskuje prawo własności bez dotychczasowych obciążeń (zob. Jerzy Ignatowicz: Prawo rzeczowe PWN, Warszawa 1979, s. 85-86). Wobec powyższego należy stwierdzić, że nabycie samochodu osobowego marki Mercedes Benz SE przez R. M. w postępowaniu egzekucyjnym było nabyciem pierwotnym, zatem uzyskał on własność niniejszego pojazdu niezależnie od prawa własności które przysługiwało jego dotychczasowemu posiadaczowi. Dopiero nabycie niniejszego samochodu przez skarżącego było nabyciem pochodnym i stał się on następcą prawnym jedynie R. M. Zatem należy stwierdzić, iż fakt posiadania niniejszego pojazdu, przed nabyciem pierwotnym w postępowaniu egzekucyjnym przez R. M., przez inne osoby w dobrej czy też złej wierze, jak też kwestia przysługującego im prawa własności pozostają bez znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej spawy. Wobec tego fakt, iż uchylono decyzje dotyczące zarejestrowania przedmiotowego samochodu na rzecz osób będących w jego posiadaniu przed sprzedażą w drodze egzekucji nie może decydować o odmowie rejestracji pojazdu nabytego od osoby, która nabyła go w sposób pierwotny w postępowaniu egzekucyjnym. Istotną okolicznością, wymagającą wyjaśnienia w postępowaniu w sprawie rejestracji pojazdu jest, na co wskazuje art. 73 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym, ustalenie, czy osoba, na rzecz której ma być dokonana rejestracja jest właścicielem pojazdu. Oznacza to, że zarejestrowany może być wyłącznie pojazd, co do którego uregulowana jest kwestia prawa własności. Wobec tego dokumenty potwierdzające fakt przeniesienia własności pojazdu, o których mowa w art. 72 ust. 1 prawa o ruchu drogowym oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów (Dz. U. Nr 133, poz. 1123) mają służyć wykazaniu nieprzerwanego szeregu zdarzeń prawnych, które miały miejsce pomiędzy zbyciem samochodu przez osobę wskazaną w dowodzie rejestracyjnym, a nabyciem tego samochodu przez osobę ubiegająca się o jego rejestrację. Inaczej mówiąc chodzi o wykazanie odpowiednimi dokumentami, iż osoba, która wnosi o zarejestrowanie pojazdu, nabyła jego własność na podstawie czynności zdziałanych z osobami uprawnionymi do jego zbycia. Jednakże skoro nabycie pierwotne nie jest zależne od istnienia prawa po stronie innego podmiotu, to w przypadku takiego nabycia nie istnieje potrzeba wykazywania nieprzerwanego szeregu czynności prawnych zdziałanych przez osobę ujawnioną w dowodzie rejestracyjnym i jej następców prawnych. Stwierdzić zatem należy, że w przypadku nabycia pojazdu od osoby, która nabyła go w sposób pierwotny, przepisy art. 72 ust. 1 pkt 5 Prawa o ruchu drogowym i § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów nie mają zastosowania nawet wówczas, gdy pojazd był już zarejestrowany i uchylono decyzje dotyczące zarejestrowania pojazdu, wydane osobom, posiadającym pojazd przed sprzedażą w postępowaniu egzekucyjnym. Dane niezbędne do zarejestrowania pojazdu znajdują się w takim wypadku z dokumentacji potwierdzającej nabycie pierwotne w postępowaniu egzekucyjnym i z nimi w razie wątpliwości należy porównywać dane pojazdu ujęte w umowie sprzedaży kolejnym osobom, będącymi następcami prawnymi osoby, która nabyła go w sposób pierwotny. W takiej sytuacji fakt załączenia do wniosku o rejestrację samochodu dowodu rejestracyjnego z okresu przed pierwotnym nabyciem pojazdu w postępowaniu egzekucyjnym, który został uchylony nie ma decydującego znaczenia przy ocenie możliwości rejestracji samochodu. Zatem organy administracji, pomijając fakt pierwotnego nabycia pojazdu przez poprzednika prawnego skarżącego, naruszyły wskazane wyżej przepisy prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji publicznej weźmie pod uwagę powyższe stanowisko i podejmując decyzję uwzględni fakt pierwotnego nabycia samochodu przez poprzednika prawnego skarżącego. Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 145 § l pkt l lit.a), art. 135, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na mocy art. 200, art. 205 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 14 ust. 2 pkt 3 w związku z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).