II SA/Gd 172/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 lutego 2009 r., nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej oddala skargę. Decyzją z dnia 7 października 2008 r., Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej działający z upoważnienia Burmistrza Miasta, uchylił swoją decyzję Nr [...] z dnia 3 października 2006 r., odmawiającą przyznania prawa do zaliczki alimentacyjnej na K. D. oraz przyznał prawo do zaliczki alimentacyjnej na K. D. w kwocie 170 zł. miesięcznie na okres od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. Jako podstawę prawna decyzji wskazano art. 145a k.p.a., 151 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 6 sierpnia 2008 r. do organu wpłynęła skarga o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia 3 października 2006 r. Nr [...] o odmowie przyznania zaliczki alimentacyjnej od dnia 1 sierpnia 2006 r. Podstawą żądania wznowienia było wydanie przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 23 czerwca 2008 r., sygn. akt P 18/06, w którym uznało za niezgodne z Konstytucją art. 2 pkt 5 lit. a oraz art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w zakresie, w jakim pomijają prawo do zaliczki alimentacyjnej osób wychowywanych przez osoby w związku małżeńskim oraz osób wychowywanych przez osoby, które wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Odmowa przyznania prawa do zaliczki nastąpiła uprzednio w związku z zawarciem przez matkę uprawnionego M. D. w dniu 29 lipca 2006 r. nowego związku małżeńskiego z J. W.. Organ powołał się na treść art. 145a § 1 k.p.a., zgodnie z którym w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja, strona może żądać wznowienia postępowania. Organ ustalił, że wyrokiem z dnia 28 stycznia 1998 r. w sprawie sygn. akt lI C 960/97 Sąd Wojewódzki w E. orzekł o rozwiązaniu związku małżeńskiego zawartego pomiędzy M. D. a W. D. poprzez rozwód i zasądził na rzecz K. D. od jego ojca W. D. alimenty w kwocie po 50 zł. miesięcznie, podwyższone następnie wyrokiem Sądu Rejonowego w M. z dnia 4 grudnia 2001 r. w sprawie sygn. akt. III RC 973/01 do kwoty po 200 zł. miesięcznie. W związku z bezskutecznością egzekucji zasądzonych alimentów, wnioskodawczyni w dniu 26 lipca 2006 r. złożyła u Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej, który wpłynął do MOPS w dniu 20 września 2006 r. Organ I instancji wskazał, iż prawo do zaliczki alimentacyjnej zgodnie z definicją zawartą w art. 7 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia albo, w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia. Zaliczka alimentacyjna przysługuje do wysokości świadczenia alimentacyjnego, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 583 zł., w przypadku gdy w rodzinie jest jedna lub dwie osoby uprawnione do zaliczki, zaliczka przysługuje w wysokości do 170 zł. dla osoby uprawnionej albo 250 zł., jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a w przypadku gdy dochód rodziny nie przekracza 50 % kwoty wskazanego wyżej kryterium, kwotę zaliczki zwiększa się do 300 zł. dla osoby uprawnionej albo 380 zł., jeżeli osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 8 ust. 1 ustawy). Organ ustalił, iż w sprawie został spełniony wymóg zachowania kryterium dochodowego. M. W. w składzie rodziny wykazała siebie, męża oraz dwójkę dzieci tj. P. i K. D.. Łączny dochód rodziny wnioskodawczyni w 2005 r. wyniósł 21.601,25 zł, a w przeliczeniu miesięcznym na osobę w rodzinie 450,03 zł, nie przekroczył zatem granicy progu dochodowego na osobę w rodzinie w wysokości 583 zł. M. W. wniosła odwołanie od powyższej decyzji wskazując, iż zwrot świadczeń winien obejmować okres od 1 września 2006 r. do 1 października 2008 r., Skarżąca stwierdziła, iż nie jest prawdą, że nie składała wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej w 2007 r. Na potwierdzenie powyższego dołączyła ona kserokopię pisma z 20 września 2007 r. skierowanego do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, z treści którego wynika, iż nie może się ona pogodzić z faktem zaprzestania wypłacania świadczeń alimentacyjnych i wnosi o ponowne ich przyznanie oraz ksero zaświadczenia z dnia 19 listopada 2007 r. dotyczącego złożenia przez M. W. w dniu 16 października 2007 r. wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na dziecko K. D.. Decyzją z dnia 6 lutego 2009 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 145a i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 41 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 1 poz. 7). W uzasadnieniu organ odwoławczy uznał za prawidłowe ustalenia organu I instancji i podzielił dokonaną ocenę prawną. Organ ten wskazał, iż w niniejszej sprawie złożony został wniosek o wznowienie postępowania, w związku z wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 23 czerwca 2008 r. sygn. akt P 18/06 uznającego za niezgodne z Konstytucją art. 2 pkt 5 lit. a oraz art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, w zakresie, w jakim pomijają prawo do zaliczki alimentacyjnej osób wychowywanych przez osoby w związku małżeńskim oraz osób wychowywanych przez osoby, które wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego wszedł w życie z dniem ogłoszenia tj. z dniem 7 lipca 2008 r. Organ I instancji postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2008 r. wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Nr [...] z dnia 3 października 2006 r. o odmowie prawa do zaliczki alimentacyjnej na K. D.. Organ wskazał, że zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a. w związku z art. 145a k.p.a. można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy sprawa została zakończona decyzją ostateczną, a Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego wydana została taka decyzja. Organ podkreślił, iż w myśl art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., organ administracji publicznej uchyla decyzję w całości oraz orzeka co do istoty sprawy w tym zakresie - a więc w zakresie, jakiego dotyczyła cała uchylona decyzja. Uchylona decyzja w przedmiotowej sprawie dotyczyła odmowy prawa do zaliczki alimentacyjnej w okresie zasiłkowym 2006/2007 r. Zatem uchylająca ją decyzja, będąca przedmiotem odwołania odnosi się również do tego okresu zasiłkowego. Organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji uchylając decyzję z dnia 3 października 2006 r. Nr [...], zasadnie przyznał prawo do zaliczki alimentacyjnej na K. D. w kwocie 170 zł miesięcznie na okres od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. Nadto organ II instancji stwierdził, że z akt sprawy jak i poczynionych ustaleń wynikało, iż organ l instancji nie wydał decyzji w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej w kolejnym okresie zasiłkowym 2007/ 2008 r. M. W. w skardze zarzuciła, iż zaskarżona decyzja podjęta została w oparciu o nieprawdziwe wyjaśnienia organu I instancji. Skarżąca wskazała, iż składała wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej na okres zasiłkowy 2007/2008, a organ odwoławczy nie uwzględnił kopii dokumentów przedłożonych w toku postępowania odwoławczego, potwierdzających wystąpienie z wnioskiem o udzielenie świadczenia w kolejnym okresie zasiłkowym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, wskazując, iż rozpatrując przedmiotową sprawę w związku z odwołaniem od decyzji organu I instancji z dnia 6 października 2008 r. Nr [...], uchylającej decyzję Nr [...] z dnia 3 października 2006 r. odmawiającej prawa do zaliczki alimentacyjnej w okresie zasiłkowym 2006/2007, zobowiązane było ocenić istnienie prawa do zaliczki alimentacyjnej w zakresie, jakiego dotyczyła uchylona decyzja. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Kontrola ta w myśl art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), polega na ocenie zgodności wydanej decyzji z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej. W niniejszej sprawie, zgodnie z art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z wniesieniem skargi od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 lutego 2009 r. Nr [...], kontroli sądowoadministracyjnej podlegała ta decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji. Decyzja ta została wydana po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego. Pismem z dnia 6 sierpnia 2008 r. M. W. powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r. wniosła o przyznanie zaliczki alimentacyjnej na syna K. D. urodzonego 30 kwietnia 2008 r., który został odebrany z uwagi na zawarcie przez nią związku małżeńskiego w dniu 29 lipca 2006 r. Wnioskodawczyni wskazała, iż wszystkie dokumenty dotyczące sprawy znajdują się w posiadaniu organu, bowiem już wcześniej wnosiła o przyznanie zaliczki. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej działający z upoważnienia Burmistrza Miasta, potraktował pismo jako podanie o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia 3 października 2006 r. Nr [...] o odmowie przyznania zaliczki alimentacyjnej od dnia 1 sierpnia 2006 r. i wydał w dniu 18 sierpnia 2008 r. na podstawie art. 149 § 2 k.p.a. postanowienie o wznowieniu tego postępowania. Decyzją z dnia 3 października 2006 r. Nr [...] organ odmówił przyznania zaliczki alimentacyjnej na K. D.. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, iż M. W. złożyła w dniu 26 lipca 2006 r. wniosek o przyznanie zaliczki alimentacyjnej na syna K. D.. Organ wskazał, iż z art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.), zwanej dalej ustawą, wynika, iż uprawnionymi do zaliczki alimentacyjnej są dzieci wychowywane przez osoby samotnie wychowujące dziecko w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Osobą samotnie wychowującą dziecko w świetle art. 3 pkt. 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. Nr 139 z 2006 r., poz. 992 ze zm.) jest panna, kawaler, wdowa, wdowiec, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu i osoba rozwiedziona, chyba że wychowuje co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. M. W. jest mężatką wychowującą dwoje dzieci K. D. i P. D. wraz z mężem J. W., nie przysługuje jej zatem zaliczka alimentacyjna na syna K. D.. Wydana decyzja dotyczyła okresu zasiłkowego od 1 września 2006 r. do 1 sierpnia 2007 r. Zgodnie bowiem z art. 10 ust. 1 ustawy, prawo do zaliczki organ ustala począwszy od miesiąca, w którym został złożony u komornika sądowego wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, do końca okresu zasiłkowego. Okres zasiłkowy zgodnie z art. 3 pkt 10 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 18 ust. 2 ustawy, oznacza okres od dnia 1 września do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego. Wznowienie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową, stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, rozstrzygniętej już decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie w którym ona zapadła zostało dotknięte kwalifikowaną wadą wyliczoną wyczerpująco w art. 145 § 1 i art. 145a k.p.a. W niniejszej sprawie zaistniała podstawa wznowienia postępowania administracyjnego z art. 145a § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (art. 145a § 2 k.p.a.). Wznowienie postępowania, stanowiącego postępowanie nadzwyczajne, zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a. następuje w sytuacji, gdy w sprawie toczyło się postępowanie zwykłe zakończone decyzją ostateczną, a jego celem jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości wydanej decyzji. Zakres rozstrzygnięcia decyzji kończącej postępowanie wznowieniowe określa art. 151 k.p.a., który stanowi, iż organ po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego wydaje decyzję o odmowie uchylenia dotychczasowej decyzji gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a (§1 pkt 1) albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (§ 1 pkt 2), bądź też w przypadku gdy nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146 organ ogranicza się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji (§ 2). Z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. wynika, iż po uchyleniu decyzji w postępowaniu wznowieniowym wobec zaistnienia przesłanki z art. 145a k.p.a., ponowne orzeczenie zapada w takim zakresie, jakiego dotyczyła uchylona decyzja. Wyrokiem z dnia 23 czerwca 2008 r. sygn. akt P 18/06 Trybunał Konstytucyjny uznał art. 2 pkt 5 lit. a w związku z art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych oraz art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) w zakresie, w jakim pomijają prawo do zaliczki alimentacyjnej osób wychowywanych przez osoby w związku małżeńskim, za niezgodne z art. 18, 32 ust. 1 i 71 ust. 1 Konstytucji. Wydana decyzja z dnia 3 października 2006 r. Nr [...], w której organ odmówił przyznania zaliczki alimentacyjnej na K. D. na podstawie art. art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, podlegała zatem w postępowaniu wznowieniowym uchyleniu, a wydając nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy organ był zobligowany orzec o zaliczce alimentacyjnej należnej za okres, którego dotyczyła uchylona decyzja t.j. od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. Zarzuty skarżącej, dotyczące braku orzeczenia o zaliczce alimentacyjnej za kolejny okres zasiłkowy 2007/2008 nie zasługują zatem na uwzględnienie. Okres ten nie był bowiem objęty badaną i uchyloną w toku postępowania wznowieniowego decyzją. Organ administracji rozstrzygający niniejszą sprawę nie mógł zatem orzekać w tym zakresie. Orzeczenie o zaliczce alimentacyjnej za okres 2007/2008 mogłoby zapaść w postępowaniu wznowieniowym jedynie w sytuacji istnienia decyzji administracyjnej orzekającej o odmowie przyznania zaliczki za ten okres. Skarżąca nie kwestionowała faktu, iż organ I instancji nigdy nie wydał ostatecznej decyzji w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej za okres zasiłkowy 2007/2008 r. Nadto wskazać należy, iż w sytuacji wydania takiej decyzji, istniałaby przesłanka do wszczęcia na podstawie art. 149 § 2 k.p.a. odrębnego postępowania wznowieniowego, orzeczenie w tym przedmiocie nie byłoby zatem rozstrzygane w niniejszym postępowaniu. Zarzut skarżącej, iż składała ona wniosek o przyznanie zaliczki za okres 2007/2008 r., a organ odwoławczy nie przeprowadził dowodu z dokumentów dołączonych do odwołania, nie zasługuje na uwzględnienie. Złożenie takiego wniosku nie ma bowiem wpływu na prawidłowość decyzji wydanej w toku postępowania wznowieniowego, dotyczącego decyzji o odmowie przyznania zaliczki alimentacyjnej za okres zasiłkowy 2006/2007 r. Organ odwoławczy nie miał zatem, w świetle art. 78 § 1 k.p.a. w związku z art. 140 k.p.a., obowiązku dokonywania ustaleń w tym zakresie, nie mają one bowiem znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Zgodnie z art. 10 ust. 2 ustawy, ustalenie prawa do zaliczki następuje na wniosek osoby uprawnionej do zaliczki, jej przedstawiciela ustawowego albo opiekuna prawnego. Rozpatrzenie zasadności wniosku skarżącej o przyznanie zaliczki alimentacyjnej za okres 2007/2008 r., nastąpić może jedynie w odrębnym postępowaniu wszczętym na wniosek o przyznanie takiej zaliczki. Wskazać należy, iż przedłożona przez skarżącą kserokopia pisma z dnia 20 września 2007 r., w którym domaga się ona przyznania zaliczki alimentacyjnej na syna K. D., uprawdopodabnia fakt złożenia wniosku o przyznanie zaliczki alimentacyjnej za okres zasiłkowy 2007/2008 r. Organ I instancji powinien zatem ustalić, czy wniosek taki w istocie został złożony, a jeżeli tak, niezwłocznie dokonać jego rozpatrzenia. Organy administracji winny bowiem rozpatrywać sprawy w terminie przewidzianym w art. 35 k.p.a. W razie niezałatwienia sprawy w terminie stronie, zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a., służy prawo wniesienia zażalenia do organu wyższego stopnia, a po wyczerpaniu tego trybu, prawo wniesienia skargi na bezczynność organu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę jako bezzasadną.