II SA/Gd 1739/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Gorski Sędzia NSA Anna Orłowska Asesor WSA Krzysztof Gruszecki (spr.) Protokolant – Kinga Czernis po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 listopada 2003 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję. 3 II SA/Gd 1739/03 U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia 29 lipca 2002 r. Prezydent Miasta na podstawie art. 5 ust. 1, 2, 3 i 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734) oraz art. 104 K.p.a. odmówił M. S. przyznania dodatku mieszkaniowego ze względu na fakt, że faktyczna powierzchnia użytkowa lokalu zajmowanego przez wnioskodawcę przekracza o ponad 30% normatywną powierzchnię, a udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej lokalu przekracza 60%. Od decyzji tej odwołał się M. S. podnosząc, że posiada opinię ZOZ zgodnie, z którą przysługuje mu prawo do dodatkowej powierzchni mieszkalnej, a co za tym idzie również prawo do dodatku mieszkaniowego. Rozpatrując ten środek zaskarżenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 1 kwietnia 2003 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia celem wyjaśnienia czy M. S. jest osobą niepełnosprawną poruszającą się na wózku lub też niepełnosprawność ma taki charakter, iż wymaga dodatkowego pokoju. Rozpoznając ponownie sprawę Prezydent Miasta decyzją z dnia 17 kwietnia 2003 r. odmówił przyznania M. S. dodatku mieszkaniowego ze względu na fakt, iż faktyczna powierzchnia użytkowa lokalu zajmowanego przez wnioskodawcę przekracza o ponad 30% normatywną powierzchnię, a udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej lokalu przekracza 60%. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdzono, że wnioskodawca w dniu 15 kwietnia 2003 r. złożył oświadczenie, iż nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności, a co za tym idzie powinien być traktowany na ogólnych zasadach. W przedmiotowej sprawie normatywna powierzchnia dla 3 osób wynosi 45 m2, a faktyczna powierzchnia lokalu wnioskodawcy (59,80 m2) przekracza o 32,89% tę powierzchnię, zaś udział powierzchni pokoi i kuchni (46,75 m2) w powierzchni użytkowej lokalu wynosi 78,18% w związku z czym odmówiono przyznania wnioskowanego świadczenia. Od powyższej decyzji ponownie odwołał się M. S. stwierdzając, że zgodnie z opinią ZOZ przysługuje mu prawo do dodatkowej powierzchni mieszkalnej, w związku z czym w jego przekonaniu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Rozpoznając to odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 27 listopada 2003 r. Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdzono, że Kolegium nie znalazło podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Ze zgromadzonych w sprawie dowodów nie wynika, aby wnioskodawca był osobą niepełnosprawną. Ustawa o dodatkach mieszkaniowych nie zawiera definicji niepełnosprawności, zatem dla zdefiniowania tego pojęcia należy posłużyć się definicjami podanymi przez ustawodawcę w innych ustawach. Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 10 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, niepełnosprawność – oznacza trwałą lub okresową niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy. Z kolei ustawa o pomocy społecznej podaje następującą definicję niepełnosprawności – "oznacza to stan fizyczny, psychiczny lub umysłowy, powodujący trwałe lub okresowe utrudnienie, ograniczenie bądź uniemożliwienie samodzielnej egzystencji". M. S. nie jest osobą niepełnosprawną poruszającą się na wózku, natomiast nie wykazał, iż w jego sytuacji zachodzi drugi z wymienionych przypadków – niepełnosprawność ma taki charakter, iż wymaga dodatkowego pokoju. Przedłożona przez wnioskodawcę opinia ze względu na upływ czasu oraz zmianę przepisów prawa nie jest wystarczającym dowodem w niniejszej sprawie. Kolegium nie podziela opinii strony, iż wystarczającym dowodem w sprawie przyznania dodatkowej powierzchni mieszkalnej jest opinia ZOZ z dnia 05.08.1985 r. Oczywistym jest, że stan zdrowia wnioskodawcy w ciągu 18 lat (tyle czasu upłynęło od dnia wydania opinii) mógł ulec zmianie. Obecnie nie obowiązują przepisy, na podstawie których opinię wystawiono, zmieniły się zasady orzekania o stopniu niepełnosprawności. Nadto, za niezasadne uznano zarzuty skarżącego, że organ I instancji ("urzędnicy państwowi") nie rozważył wszystkich okoliczności sprawy. Stosownie do treści art. 5 ust. 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, ustawodawca wskazał wyjątki od zasady w art. 5 ust. 1 – dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż: 1) 30 % albo 2) 50 % pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60 %. W związku z tym, że w rozpatrywanej sprawie okoliczności te nie zachodziły nie znaleziono podstaw do zmiany zaskarżonego rozstrzygnięcia. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł M. S. domagając się dodatku mieszkaniowego oraz podnosząc, że nadal jest osobą chorą, której przysługuje prawo do dodatku mieszkaniowego. Skarżący stwierdził również, że prawo to nie ma żadnego związku "z grupą inwalidzką" czego domagają się od niego organy administracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W rozpatrywanej sprawie okolicznością sporną pomiędzy stronami postępowania jest ustalenie jakie przesłanki formalne powinny być spełnione aby zgodnie z postanowieniami art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych normatywna powierzchnia była powiększona o 15 m2. Zgodnie z postanowieniami tego przepisu w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy administracji "Normatywną powierzchnię powiększa się o 15 m2 jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, jeżeli niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. W przepisie tym nie określono co należy rozumieć przez pojęcie niepełnosprawności. Dlatego też Kolegium zasadnie sięgnęło do ustawowych definicji zawartych w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych oraz ustawie o pomocy społecznej. W żadnym z tych aktów prawnych nie określono w jakiej formie fakt niepełnosprawności powinien być udowodniony. W związku z tym w dacie orzekania przez organy administracji okoliczność ta mogła być udowodniona przy użyciu wszystkich środków dowodowych dopuszczonych w postępowaniu administracyjnym. Próbując wyjaśnić tą okoliczność organ I instancji pismem z dnia 9 kwietnia 2003 roku wezwał M. S. do nadesłania aktualnego orzeczenia lekarskiego potwierdzającego posiadanie grupy inwalidzkiej oraz zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego konieczność zamieszkiwania w oddzielnym pokoju z tytułu posiadanej niepełnosprawności. W odpowiedzi na to pismo skarżący stwierdził, że nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności, zgłosił jednak gotowość poddania się niezbędnym badaniom. Na tej podstawie organy administracji przyjęły, że M. S. nie jest uprawniony do dodatkowej powierzchni mieszkalnej na podstawie art. 15 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. W świetle przytoczonych wyżej postanowień art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych stanowisko takie nie było uzasadnione. Zgodnie z tym przepisem w dacie orzekania przez organy administracji fakt niepełnosprawności oraz konieczność zamieszkiwania w odrębnym pomieszczeniu mógł być udowodniony przy użyciu wszystkich środków dowodowych. Dlatego też organ odwoławczy rozpoznając odwołanie w tej sprawie powinien wezwać skarżącego do udokumentowania faktu niepełnosprawności oraz prawa do dodatkowej powierzchni mieszkalnej bez wskazywania środków dowodowych przy użyciu, których może to być udowodnione i dopiero od oceny przedstawionych dowodów uzależnić ocenę prawidłowości postępowania organu I instancji. Brak takiej czynności skutkuje tym, że de facto Katalog środków dowodowych przy użyciu, których mogło być udowodnione prawo do dodatkowej powierzchni mieszkalnej został ograniczony do tego wskazanego przez organ I instancji. Takie postępowanie może natomiast mieć wpływ na wyjaśnienie zaskarżonych okoliczności stanu faktycznego i stanowi istotne uchybienie postanowieniom art. 7 i 77 K.p.a. wprowadzającym zasadę prawdy obiektywnej. Za chybiony natomiast w tym zakresie należy uznać zarzut skarżącego, o przedłożeniu przez niego opinii z 1985 roku. W sprawie o dodatek mieszkaniowy organy administracji obowiązane są bowiem do ustalenia stanu faktycznego istniejącego w dacie orzekania, a co za tym idzie również okoliczności związane z ustaleniem występowania niepełnosprawności oraz konieczności zamieszkiwania w oddzielnym pokoju powinny być ustalone na ten dzień. Dlatego też wezwanie skarżącego do udokumentowania tych okoliczności było w pełni uzasadnione, gdyż opinia z 1985 roku była wydana na potrzeby innego postępowania oraz mogła w tym zakresie ulec dezaktualizacji. Mając na uwadze powyższe uchybienia procesowe, które mogły mieć wpływ na wynik postępowania Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem obligatoryjne jedynie w przypadku, gdy zaskarżona decyzja nadaje się z istoty swej do wykonania. Zaskarżona i uchylona decyzja miała charakter negatywny i nie podlegała wykonaniu, orzekanie o możliwości jej wykonania było zatem bezprzedmiotowe. MK