II SA/Gd 175/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 stycznia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o wykonaniu aktu nadania ziemi postanawia odmówić M. M. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie z kosztów sądowych. M. M. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem wnioskodawca samotnie wychowuje troje dzieci. Rodzina wnioskodawcy utrzymuje się z dochodów z tytułu rent (inwalidzkiej i rodzinnej) – w łącznej kwocie około 1 250 zł netto miesięcznie Wnioskodawca oświadczył, iż jest właścicielem domu o powierzchni 300 m2, mieszkania o powierzchni 160 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 8,7 ha. Nadto, posiada on oszczędności w wysokości około 15 000 zł oraz wierzytelność w wysokości około 200 000 zł z tytułu odszkodowania za wywłaszczenie, które ma mu wypłacić gmina, jednak rozstrzygnięcie w tym zakresie jeszcze się nie uprawomocniło. Wnioskodawca podał, że obecnie nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego w kwocie 200 zł bez uszczerbku utrzymania dla siebie i swoich dzieci. Podkreślił, że oszczędności ulokowane są w akcjach i obecnie nie może ich spieniężyć z uwagi na ich znaczny spadek wartości. Podał, że jest osobą schorowaną, wydającą duże kwoty na leki. Nieruchomość rolna, której jest właścicielem, została wydzierżawiona ze względu na stan zdrowia. Wnioskodawca posiada nadto samochód osobowy, rok produkcji 2005, o wartości 30 000 zł, przeznaczony do jazdy do lekarzy i wożenia dzieci. Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3 art. 245 tejże ustawy). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy). Wskazane przepisy stanowią wyjątek od zasady, wynikającej z treści art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą na stronie ciąży obowiązek pokrycia kosztów postępowania wywołanych jej udziałem w sprawie. Zatem, rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Z uwagi na treść wniosku, zawartego w punkcie 4 formularza PPF, referendarz ograniczył się do oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie z kosztów sądowych. W niniejszej sprawie uznać należy, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wprawdzie comiesięczne dochody wnioskodawcy wykazane w treści formularza PPF nie należą do wysokich, to jednak dysponuje on zarówno sporym majątkiem, z którego może czerpać pożytki (np.: poprzez wynajem mieszkania, dzierżawę nieruchomości rolnej), a także oszczędnościami, które obecnie stanowią kwotę 15 000 zł. Z tej kwoty lub z uzyskiwanych dochodów wnioskodawca jest w stanie uiścić wpis w toczącej się sprawie w wysokości 200 zł i trudno uznać, by mogło to stanowić uszczerbek w utrzymaniu jego lub jego dzieci. Oceniając zasadność wniosku skarżącego zważyć należy przede wszystkim na jego stan majątkowy: fakt posiadania domu, mieszkania oraz nieruchomości rolnej, z których może czerpać pożytki, samochodu osobowego o dość znacznej wartości, a także okoliczność zgromadzenia znacznych zasobów pieniężnych w postaci oszczędności (około 15 000 zł). Posiadany przez skarżącego majątek w połączeniu z okolicznością, że osiąga on stałe, choć może nie najwyższe dochody, nie uzasadniają twierdzenia o niemożności poniesienia przez skarżącego kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W ocenie referendarza, sytuacja majątkowa wnioskodawcy jest dobra i jest on w stanie ponieść koszty postępowania w niniejszej sprawie. Przypomnieć w tym miejscu należy, o czym mowa już była powyżej, iż instytucja prawa pomocy, stanowiąc rodzaj ulgi w obowiązku uiszczenia daniny publicznej z tytułu prowadzenia postępowania przed sądem, ustanowiona została z myślą o osobach ubogich, których trudna sytuacja materialna uniemożliwia dostęp do sądu. Skarżący – posiadając wskazany wyżej oraz oszczędności, do grona osób ubogich nie należy. Wskazać przy tym należy, iż udzielenie prawa pomocy oznacza przerzucenie kosztów postępowania sądowego ze skarżących na innych obywateli – z ich danin pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywanie są wydatki budżetowe. Dlatego też, może mieć miejsce w przypadku osób, których stan majątkowy i dochody są niskie, lecz taka sytuacja nie ma miejsca odniesieniu do skarżącego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 507/04, nie publikowane). Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.