II SA/Gd 1760/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski asesor WSA Krzysztof Gruszecki (spr.) Protokolant – Mariola Branicka po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. H. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 23 kwietnia 2001 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 9 października 2000 r. nr [...] i zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego B. H. kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu wpisu. II SA/Gd 1760/01 U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia 5 października 2000 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t. j. Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.) pozbawił uprawnień kombatanckich Pana B. H. Uzasadniając swoją decyzję organ administracji stwierdził, że Pan B. H. otrzymał uprawnienia kombatanckie z tytułu prowadzenia działalności w organach Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej w okresie od 27.02.1946 r. – 20.08.1946 r. W związku z czym stwierdzono, że wyżej wymieniony uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu uczestniczenia w walkach o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. To natomiast skutkowało pozbawieniem uprawnień kombatanckich zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach. Od powyższej decyzji jej adresat wniósł wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym stwierdził, że oprócz pełnienia służby w ORMO, w okresie od 21 sierpnia 1946 roku do 30 września 1948 roku pełnił służbę w Wojsku Polskim, w związku z czym nie powinien być pozbawiony uprawnień kombatanckich i nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji tego, że uprawnienia były przyznane jedynie z tytułu utrwalania władzy ludowej. Rozpatrując powyższy wniosek organ administracji decyzją z dnia 23 kwietnia 2001 r. utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję stwierdzając, że w myśl postanowień przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach uprawnienia zachowują jedynie żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim od 10.05.1945 r. do 30.06.1947 r., jednakże przepis ten dotyczy wyłącznie osób, które uzyskały uprawnienia w ZBoWiD z tytułu działalności prowadzonej podczas służby wojskowej, natomiast Pan B. H. otrzymał uprawnienia wyłącznie za działalność w ORMO. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Pan B. H. ponownie podnosząc, że uprawnienia kombatanckie przysługują mu również z tytułu pełnienia służby w Wojsku Polskim, w związku z czym decyzje Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych naruszają prawo. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie powtarzając wcześniejszą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D. U. 02.153.1271 z późn. zmianami) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D. U. 153 poz. 1270). Skargę należy uznać za uzasadnioną. Zaskarżona decyzja narusza bowiem prawo skutkując jej uchylenie. Zgodnie z postanowieniami art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpatrywanym przypadku sprawa administracyjna odnosi się do określenia czy Panu B. H. przysługują uprawnienia kombatanckie czy też nie. Dlatego też dla oceny prawidłowości poglądów reprezentowanych przez organ administracji zasadniczego znaczenia nabierają postanowienia art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy o kombatantach zgodnie z którymi pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, "które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-39 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od maja 1945 do czerwca 1947 r." Zgodnie z postanowieniami zacytowanego przepisu uprawnienia kombatanckie mogą być odebrane na jego podstawie jedynie w precyzyjnie określonych przypadkach i to tylko wówczas gdy uprawnienia te nie przysługują z innych tytułów określonych w ustawie. W związku z powyższym rozważenia wymaga, czy skarżącemu uprawnienia te nie przysługują z innych tytułów niż "utrwalanie władzy ludowej". Od samego początku postępowania administracyjnego zarówno na etapie przyznawania uprawnień kombatanckich jak i ich weryfikacji Pan B. H. podnosił, że w okresie od 21 sierpnia 1946 r. do 30 września 1948 roku pełnił służbę w Wojsku Polskim biorąc udział w walkach na Rzeszowszczyźnie i z tego tytułu przysługują mu również uprawnienia kombatanckie. Okoliczność ta sama w sobie mogłaby stanowić podstawę do przyznania uprawnień kombatanckich zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach, który przewiduje, że uprawnienia te przysługują za "uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu". Z akt sprawy wynika, iż jednostka w której służył skarżący operowała na obszarach o dużym nasileniu działalności UPA. W związku z tym bandy, o których wspomina skarżący mogły być oddziałami właśnie tej organizacji. W rozpatrywanym przypadku organ administracji nie kwestionuje służby wojskowej Pana B. H. w okresie, który mógłby go uprawniać do otrzymania – uprawnień kombatanckich. Ogranicza się natomiast do stwierdzenia, że jednostki Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej w okresie, za który przyznano uprawnienia kombatanckie nie miały charakteru zmilitaryzowanego. Pogląd ten co do zasady nie budzi wątpliwości i został zaaprobowany przez Naczelny Sąd Administracyjny, który przyjął, że "Milicja Obywatelska nie była zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego" (uchwała 7 sędziów NSA z 12.06.2000 r., OPS 5/00, ONSA 2001, z. 1, poz. 3). Zgodnie jednak z postanowieniami art. 7 K.p.a. organ administracji zobowiązany jest do ustalenia prawdy obiektywnej. Z dyrektywy tej wynika konieczność wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego. W związku z czym organ administracji nie może się ograniczyć jedynie do ustalenia niektórych okoliczności z pominięciem pozostałych. Jest to szczególnie istotne w przypadku funkcjonariuszy MO, ORMO, czy żołnierzy Wojska Polskiego biorących udział w walkach z oddziałami UPA. W rozpatrywanym przypadku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w ogóle nie badał okresu służby wojskowej skarżącego, ani jego ewentualnego udziału w walkach z oddziałami UPA. W aktach sprawy w szczególności brak jest dowodów które określałyby, czy Pan B. H. pełnił służbę w Wojsku Polskim z poboru czy też zgłosił się na ochotnika. Okoliczność ta jest dla rozstrzygnięcia sprawy niezwykle istotna. Zgodnie bowiem z dyspozycją art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach uprawnienia kombatanckie zachowują jedynie ci żołnierze, którzy służyli w nim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. z poboru. W aktach sprawy brak jest również dokumentów, jednoznacznie określających na jakich terenach operowała jednostka wojskowa, w której służył skarżący oraz ewentualnie z jakimi formacjami walczyła. Takie postępowanie organu administracji narusza wynikającą z art. 7 i 77 K.p.a. zasadę prawdy obiektywnej. Dlatego też na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie można przesądzić czy skarżący powinien posiadać uprawnienia kombatanckie. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie, ani też tym bardziej do podejmowania merytorycznych rozstrzygnięć. W związku z tym w toku dalszego postępowania administracyjnego organ administracji powinien podjąć starania mające na celu precyzyjne ustalenie czy skarżący służył w Wojsku Polskim z poboru oraz czy jednostka jego brała udział w walkach, które upoważniałyby do uzyskania uprawnień kombatanckich. Mając na uwadze powyższe okoliczności orzeczono jak w sentencji. Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D. U. 153 poz. 1270), określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem zdaniem Sądu obligatoryjne tylko w takim przypadku, gdy zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja nadaje się ze swej istoty do wykonania oraz gdy przepis szczególny nie wyklucza jej wykonalności z mocy samego prawa do czasu prawomocnego rozpatrzenia skargi przez sąd. Decyzje o pozbawieniu uprawnień kombatanckich podlegają wykonaniu po ich uprawomocnieniu, w związku z tym całkowicie bezprzedmiotowe było orzekanie o możliwości wykonania decyzji w trybie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponieważ art. 97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nakazuje stosować dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych w sprawach, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, to wobec uwzględnienia skargi Sąd zasądził koszty postępowania na rzecz skarżącej na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74 poz. 368 z późn. zm.).