II SA/Gd 1771/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Protokolant: Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. C. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 kwietnia 2001 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki krat okiennych i balkonowych uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia 6 lutego 2001r. Nr [...], [...] i [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu nakazał Zarządowi Spółdzielni A z siedzibą w G. przy ul. [...], jako właścicielowi i zarządcy budynku mieszkalnego wielorodzinnego położonego w G., przy ul. [...], rozbiórkę krat zamontowanych na elewacjach południowej i zachodniej w/w budynku w ościeżnicach okien i na balustradzie balkonu lokalu nr [...]. Decyzję oparto na art. 48, art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 81 ust. 1 pkt 2 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo Budowlane (tj. Dz.U. z 2000 Nr 106, poz. 1126) oraz art. 104 Kpa. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji powołując się na przeprowadzona w dniu 17 listopada 2000r. wizję ustalił, że na elewacji południowej (elewacja od strony [...]) w ościeżnicach dwóch okien i na elewacji zachodniej w ościeżnicy okna oraz na balustradzie balkonu mieszkania nr 2 zamontowane są krat. Kraty zostały zamontowane na przełomie lipca i sierpnia 1997r. W okresie tym obowiązywał stan prawny według którego stosownie do art. 28 Prawa budowlanego roboty budowlane polegające na montowaniu krat na budynkach mogły nastąpić jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Stosownie do art. 32 ust. 4 pkt 2 pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu kto, kto wykazał się prawem dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Jak wynika z akt sprawy Spółdzielnia A jako właściciel budynku przy ul. [...] posiada prawo do dysponowania powyższą nieruchomością na cele budowlane przy czym nie posiadała pozwolenia na zamontowanie krat na budynku w ościeżnicach okien oraz na balustradzie balkonu mieszkania nr [...]. Zgodnie z art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego przez obiekt budowlany należy rozumieć budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, wobec powyższego kraty na budynku stanowią część obiektu budowlanego. Zgodnie z art. 48 Prawa budowlanego właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. W związku z powyższym zamontowane kraty na balkonie oraz w ościeżnicach okien mieszkania nr [...] podlegają nakazowi rozbiórki w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego. Obowiązek rozbiórki przedmiotowych krat wynikający z art. 48 stosownie do art. 51 cytowanej ustawy może być nałożony na inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł A. C. Wskazał w nim, że od dnia wydania wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku nie pojawiły się żadne nowe okoliczności, które pozwoliłyby na ponowne podjęcie działań mających na celu demontażu krat. Zaskarżoną decyzją z dnia 18 kwietnia 2001r. Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie przed tym organem w przedmiocie nakazu rozbiórki krat zamontowanych na elewacjach południowej i zachodniej budynku mieszkalnego wielorodzinnego, położonego w G. przy ul. [...] w ościeżnicach okien i na balustradzie balkonu lokalu nr [...]. Decyzję oparto na art. 80 ust. 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane oraz art. 138 § 1 pkt 2 Kpa. W uzasadnieniu wskazano, że w trakcie rozpatrywania odwołania A. C. od przedmiotowej decyzji wpłynęła informacja, że Spółdzielnia A dokonała rozbiórki krat, w związku z czym sprawa stała się bezprzedmiotowa. Skargę na tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł A. C. Skarżący podniósł, że decyzja jest krzywdząca dla obywatela, który próbując bronić się przed rosnącą przestępczością, chce chronić swoje zdrowie i majątek, zabezpieczając mieszkanie na parterze przed próbą włamania. Skarżący wniósł o wydanie wyroku zezwalającego na pozostawienie krat okiennych. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżona decyzja narusza prawo. Przedmiotem kontroli sądu administracyjnego w niniejszej sprawie jest decyzja uchylająca decyzję wydaną przez organ pierwszej instancji i umarzająca postępowanie z uwagi na brak przedmiotu postępowania, podjęta na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję – umarza postępowanie. Istota decyzji odwoławczej opartej na cytowanym przepisie in fine polega na tym, że organ odwoławczy uchyla decyzję organu pierwszej instancji nie rozstrzygając sprawy pod względem merytorycznym, przy czym umorzenia postępowania pierwszoinstancyjnego ograniczone jest tylko do przypadków, gdy postępowanie to stało się bezprzedmiotowe. Przesłanka bezprzedmiotowości wystąpi, gdy brak było podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania danej sprawy, bądź nie było podstaw do rozpoznania jej w drodze postępowania administracyjnego, czy tylko w drodze postępowania administracyjnego przed tym organem pierwszej instancji. W tym kontekście uchylenia decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru dla miasta na prawach powiatu nie można uznać za prawidłowe, gdyż w dacie orzekania przez ten organ istniały wszystkie elementy stosunku materialnoprawnego warunkujące podjęcie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Zgodnie z art. 105 § 1 Kpa gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Stanowisko organu administracji, iż wykonanie nakazanej rozbiórki krat okiennych wyklucza merytoryczne rozpatrzenie odwołania A. C. nie można uznać za uzasadnione. Mimo wykonania rozbiórki krat okiennych orzekanie w przedmiocie tego obowiązku nałożonego na Spółdzielnię A w sytuacji kwestionowania zasadności nakazu tej rozbiórki przez A. C. nie stało się bezprzedmiotowe. Zgodnie z utrwalonymi poglądami i linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego "organ odwoławczy, który uchylił decyzję organu I instancji, nie ma uzasadnienia do jednoczesnego umorzenia postępowania przed tą instancją, jeżeli odwołujący się żąda rozpatrzenia sprawy co do jej istoty; żądanie takie świadczy bowiem o tym, że postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe" (zob. wyrok NSA z dnia 25.07.1986 r., w sprawie sygn. akt IV SA 316/86, GAP 16/87). Umorzenie postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości w sytuacji, gdy istniały podstawy do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty, stanowi naruszenie art. 105 § 1 kpa oraz narusza interes strony skarżącej (por. wyrok NSA z dnia 15.03.1985 r., w sprawie sygn. akt III SA 47/85 GAP 13/86). Postawa strony skarżącej wskazuje, że A. C. zainteresowany jest merytorycznym orzeczeniem w sprawie. Zrealizowany, jak w rozpatrywanej sprawie, obowiązek rozbiórki części obiektu budowlanego tj. krat okiennych, nie powoduje bezprzedmiotowości w zakresie orzekania o tym obowiązku (decyzja nie traci swego normatywnego ani funkcjonalnego sensu) z tego powodu, że zobowiązana do rozbiórki Spółdzielnia A ją wykonała. Zachowaniem takim zobowiązana nie spowodowała ustania przyczyny, dla których została wydana decyzja nakazująca rozbiórkę. Nie uległa bowiem zmianie podstawa przedmiotowej sankcji, to jest fakt zamontowania krat okiennych bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Podkreślić należy, że wykonanie decyzji organu pierwszej instancji przez podmiot do tego zobowiązany nie stanowi samodzielnej przesłanki umorzenia postępowania, gdyż ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego tego nie przewiduje. Zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 105 k.p.a. i art. 48 Prawa budowlanego, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie brak było podstaw do uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej oraz do umorzenia postępowania administracyjnego, a organ odwoławczy winien rozpoznać wniesione odwołanie orzekając co do istoty sprawy. Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję. W wyroku nie zawarto rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem obligatoryjne tylko w przypadku, gdy zaskarżona decyzja nadaje się z istoty swej do wykonania. Ponieważ zaskarżona decyzja nie podlegała wykonaniu, orzekanie o możliwości jej wykonania było bezprzedmiotowe.