II SA/Gd 181/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 lutego 2010 r., nr [...] w przedmiocie wykonania robót budowlanych postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 16 lutego 2010r. R. B. wniósł skargę na decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia 8 lutego 2010 r., nr [...] w przedmiocie wykonania robót budowlanych. Następnie wnioskiem z dnia 12 marca 2010r. wystąpił do Sądu o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wskazał, iż jest osobą pokrzywdzoną, bezrobotną, bez dochodów. Utracił dorobek całego życia wskutek bandyckiego napadu na swoją własność. Nie posiada żadnych oszczędności i lokat bankowych. Nie korzysta z pomocy społecznej, ani pomocy swojego brata. Nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie, środki na utrzymanie są wpłacane na jego konto przez J. W. Nie figuruje w rejestrze osób bezrobotnych, nie składał żadnych zeznań podatkowych. Jest osoba schorowaną, ma 60 lat i nie jest w stanie sam sobie pomóc. Oświadczył też, iż jest właścicielem mieszkania o pow. 73 m2 wraz z ogródkiem przydomowym o pow. 180 m2. Do wniosku załączył wyciąg z posiadanego rachunku bankowego, z analizy którego wynika, iż w miesiącu listopadzie 2009 r. otrzymał od J. W. wpłaty na łączna kwotę 1000 zł, z kwoty tej opłacone zostały rachunki za wodę, telefon, gaz. Wnioskodawca załączył także dokumenty dotyczące zdarzenia z dnia 27 czerwca 2009 r. jakim był pożar jego garażu, wskutek którego zniszczeniu uległ częściowo dach i drzwi garażowe oraz samochód i pozostała zawartość garażu. Pismem z dnia 24 marca 2010 r., R. B. zobowiązany został do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: 1) wyciągu z posiadanych przez skarżącego rachunków i lokat bankowych – w tym konta i lokat dewizowych – z miesiąca stycznia i lutego 2010 z uwzględnieniem aktualnego salda tychże rachunków, 2) wskazania wysokości pomocy finansowej otrzymywanej od J. W., wskazania gdzie ona zamieszkuje, z czego się utrzymuje, jaki posiada majątek, 3) zaświadczenia z PUP o pozostawaniu osobą bezrobotną i złożenia oświadczenie czy wnioskodawca podlega ubezpieczeniu z KRUS oraz czy posiada w dzierżawie jakąkolwiek ziemię rolną, 4) wskazania czy z tytułu zniszczenia mienia skarżący otrzymał jakąkolwiek kwotę z tytułu ubezpieczenia pojazdu, 5) przedłożenia dokumentu obrazującego wysokość czynszu za mieszkanie i złożenia oświadczenia czy zamieszkuje w nim sam, czy wynajmuje mieszkanie, 6) przedłożenia dokumentu poświadczającego ilość osób zameldowanych w L. przy ul. [....], 7) wskazania skąd posiada środki finansowe na zakup żywności i innych rzeczy niezbędnych do codziennego gospodarowania. W odpowiedzi R. B. wskazał, że w innej sprawie toczącej się przed tutejszym Sądem przyznano mu prawo pomocy, a jego sytuacja od tego czasu nie uległa zmianie. Podał też, że wyciągi z rachunku bankowego przesłał razem z wnioskiem na druku PPF a także oświadczył, iż żadnych lokat bankowych i kont dewizowych nie posiada. Odnośnie statusu osoby bezrobotnej wnioskodawca złożył wniosek do PUP w L., jednak pracownik urzędu oświadczył, iż nie jest władny wystawiać tego typu zaświadczeń. Stąd też takiego zaświadczenia nie może przedłożyć. R. B. wyjaśnił też, że dzierżawi od dnia 1 stycznia 2010 r. ziemię rolną w gminie D. K. wspólnie z J. W., ra opłaca podatek, czynsz dzierżawny i ubezpieczenie z własnych środków finansowych. Wnioskodawca oświadczył także, iż opłaty za media dostarczane do mieszkania i zakupu żywności dokonuje J. W. dobrowolnie. Wskazał także, iż z tytułu zniszczenia samochodu i garażu nie otrzymał żadnego odszkodowania, zaś czynszu za mieszkanie nie opłaca. Zamieszkuje sam, czasem w mieszkaniu przebywają obce osoby, nikomu nie wynajmuje mieszkania. Postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2010 r. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił przyznania prawa pomocy R. B. W uzasadnieniu swojego sprzeciwu wnioskodawca ponownie powołał się na swoją trudną sytuację materialną wnosząc o przyznanie prawa pomocy. Podkreślił, że bez wątpienia jest osobą bezrobotną utrzymującą się jedynie z pomocy finansowej J. W., przy czym wysokość tej pomocy jest różna, niemniej trudno tym konkretnym przypadku mówić o dużych darowiznach pieniężnych, gdyż otrzymuje w miarę regularnie kwoty kilkusetzłotowe, co i tak nie wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Z uwagi na wiek (59 lat) nie podejmuje pracy, co tylko pogarsza jego sytuację materialna i negatywnie wpływa na kondycję psychiczną. Same zaś wydatki na opłaty i utrzymanie to wydatki rzędu 470 zł. miesięcznie. Jego i tak złą sytuację materialną pogorszyło zniszczenie samochodu dokonane w niejasnych okolicznościach, w której to sprawie Komenda Powiatowa Policji w L. prowadziła dochodzenie, o czym informuje załączone do akt sprawy "Zawiadomienie Policji". Dodał, że nie posiada oszczędności, lokat bankowych, nie składał zeznań podatkowych za lata 2007 – 2009r., jak również nie korzystał z pomocy społecznej. Okoliczności te w pełni uzasadniają przyznanie mu prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – zwanej w dalszej części "P.p.s.a", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl natomiast 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu jako podstawowego standardu państwa prawnego. Celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia. Warto również wskazać, że przytoczone powyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych wyżej przepisach. Tym samym to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Zatem inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy, natomiast Sąd nie musi prowadzić postępowania dowodowego i z własnej inicjatywy dążyć do zdobycia dokumentów potwierdzających okoliczności, na które powołuje się R. B. Zauważyć ponadto należy, iż pismo sądowe skierowane do wnioskodawcy z dnia 24 marca 2010 r., zobowiązujące do przedłożenia dokumentów źródłowych stanowi samo w sobie informację o wątpliwościach jakie budzi jego sytuacja majątkowa, niewątpliwe więc posiadł już wiedzę, iż twierdzeń niepopartych dokumentami nie można postrzegać jako wykazania na tyle trudnej sytuacji materialnej, aby stanowiła podstawę do przyznania prawa pomocy. W ocenie Sądu trudno uznać, iż np. zniszczenie samochodu dokonane w niejasnych okolicznościach, w której to sprawie Komenda Powiatowa Policji w L. prowadzi dochodzenie stanowić może podstawę do zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Ponadto R. B. niewątpliwie osiąga regularną pomoc od osób trzecich, a dodatkowo posiada mieszkanie o pow. 73 m2 wraz z ogródkiem przydomowym o pow. 180 m2.. Negatywnie należy również ocenić postępowanie wnioskodawcy, polegające na uchyleniu się od przedłożenia dokumentów na wezwanie Sądu, co skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistej sytuacji finansowej. I tak np. wnioskodawca nadesłał wyciągi z rachunku bankowego za listopad i grudzień 2009 r. podczas gdy Sąd zobowiązał go do przedłożenia rachunków za miesiąc styczeń i luty 2010 r. Nie rozwiane zostały wątpliwości odnośnie statusu R. B. jako osoby bezrobotnej, gdyż ten oświadczył że jest osobą bezrobotną, gdy tymczasem z racji dzierżawienia gruntów rolnych podlega ubezpieczeniu społecznemu jako rolnik, co zresztą sam przyznaje. Okoliczność ta wyklucza możliwość posiadania statusu osoby bezrobotnej przez R.B. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, niepubl.). Bierność wnioskodawcy w tym zakresie należy potraktować jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05, niepubl.). W związku z powyższym uznano, że R. B. nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy, również i z tych względów, że nie wyjaśnił istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 260 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.