II SA/Gd 181/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędziowie: Sędzia WSA Tamara Działakowska (spr.) Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant Sekretarz Sądowy Dorota Kotlarek po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2010 r. na rozprawie sprawy ze skargi R. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w z dnia 08 lutego 2010 r., nr [...] w przedmiocie wykonania robót budowlanych oddala skargę. Przedmiotem skargi R. B. jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 8 lutego 2010 r. utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 14 grudnia 2007 r. o braku podstaw do podjęcia rozstrzygnięcia w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego w odniesieniu do robót budowlanych związanych z wykonaniem kominka w lokalu nr [[...]] budynku mieszkalnego położonego w L. na działce nr [[...]] przy ul. M. Zaskarżona decyzja została podjęta w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Z inicjatywy skarżącego - właściciela lokalu nr [[...]] w budynku przy ul. M. w L. organ I instancji w dniu 5 listopada 2007 r. przeprowadził oględziny w lokalu nr [[...]] należącym do D. i M. H. Z zawiadomienia R. B. wynikało, że w lokalu tym wykonano samowolnie kominek opalany drewnem. W wyniku oględzin ustalono, że w lipcu 2007 roku M. H. wykonał kominek grzewczy z zamkniętą komorą spalania. Przed przystąpieniem do tych robót zlecił wykonanie opinii kominiarskiej w celu sprawdzenia do którego przewodu należy włączyć odpływ spalin oraz otworzyć wentylację (opinia z 3.04.2007 r. mistrza kominiarskiego P. G.). Jednocześnie zlecił wykonanie opinii technicznej oceniającej możliwość postawienia kominka pod kątem nośności stropu (opinia z 29.06.2007 r. tech. bud. G. M.). Po wykonaniu robót inwestor zlecił wykonanie kolejnej opinii kominiarskiej, która potwierdziła prawidłowość podłączeń oraz możliwość bezpiecznej eksploatacji kominka ( opinia z 19.07.2007 r. P. G.). W toku postępowania po otrzymaniu zawiadomienia o kontroli organu inwestor zlecił wykonanie jeszcze jednej opinii kominiarskiej, która również potwierdziła prawidłowe podłączenie kominka i wykonanie wentylacji pomieszczenia ( opinia z 23.10.2007 r. mistrza kominiarskiego A. G.). Wszystkie te dokumenty zostały przedłożone organowi nadzoru budowlanego. W toku oględzin R. B. zarzucił, iż w piwnicy występują zadymienia w trakcie użytkowania kominka w lokalu nr [[...]] i odczuwalna jest woń spalenizny. W związku z powyższym inwestor przedłożył dodatkowo jeszcze jedną opinię mistrza kominiarskiego A. G. z 26.11.2007 r. Z opinii tej wynikało, że przy rozpalonym kominku dokonano sprawdzenia zawartości tlenku węgla wykrywaczem "Duo Master" w lokalach nr [[...]] i [[...]] oraz piwnicy budynku i nie stwierdzono jego obecności. Zmierzono też ciąg w przewodach kominowych anemometrem Testo 417 i wyjaśniono, iż jest on wystarczający. Wskazano na brak możliwości dostępu do lokalu skarżącego. Powołując się na powyższe dokumenty organ decyzją z dnia 14 grudnia 2007 r., na podstawie art. 51 oraz art. 80 ust. 2 pkt. 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 156 poz. 1118 z 2006r. ze zm.) orzekł o braku podstaw do rozstrzygania w trybie art. 50 i 51 tej ustawy. W uzasadnieniu poza opisem sprawy i dokumentacji stwierdził, że wykonane przez M. H. roboty budowlane, w związku z brakiem konieczności wzmocnienia stropu i możliwością włączenia się do istniejących przewodów kominowych bez konieczności ich przebudowy, nie podlegały zgłoszeniu organowi architektoniczno-budowlanemu - w związku z czym w sprawie brak było podstaw do zastosowania przepisów art. 50 i 51 Prawa budowlanego. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł R. B., domagając się jej uchylenia. W odwołaniu podniósł, iż wybudowanie kominka stanowi samowolę budowlaną i winno podlegać rozbiórce, zakwestionował też prawidłowość sporządzonych na zlecenie inwestora opinii, zarzucił brak bezpieczeństwa konstrukcji, użytkowania i pożarowego. Nadto odwołujący się wskazał na zły stan techniczny budynku. Decyzją z dnia 19 lutego 2008 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy nie podzielił wprawdzie stanowiska organu I instancji, co do braku konieczności zgłoszenia organowi architektoniczno – budowlanemu robót budowlanych wykonanych przez M. H. Uznał jednak, że zgromadzony materiał dowodowy nie dawał podstaw do zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego tj. do nałożenia na inwestora obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia samowolnie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Powołał się na ustalenia wynikające z przedłożonej opinii G. M. oraz opinii kominiarskich. Na skutek wniesionej przez Prokuratora Okręgowego skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 16 kwietnia 2009 r. ( II SA/Gd 671/08) uchylił decyzję organu odwoławczego. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że organ błędnie zakwalifikował wykonane przez inwestora roboty budowlane jako wymagające zgłoszenia. Stwierdził, że w okolicznościach sprawy wykonane prace wymagały pozwolenia na budowę. Mimo jednak tej błędnej kwalifikacji prawidłowo przyjęto konieczność wdrożenia trybu z art. 50 i 51 Prawa budowlanego, który to tryb znajduje zastosowanie zarówno w przypadku braku zgłoszenia, jak i pozwolenia na budowę. Powodem uchylenia decyzji organu odwoławczego było jednak naruszenie przepisów art. 7 i 77 § 1 kpa tj. niewyjaśnienie sprawy pod kątem zbadania czy wykonane roboty pozostają w zgodzie z przepisami techniczno – budowlanymi zawartymi w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 175, poz. 690 ze zm.), a w szczególności z wymogami zawartymi w § 132 ust. 3 w związku z § 150 ust. 9, § 140 ust. 1 i 2 i § 266 oraz § 145 ust. 1 rozporządzenia. Sąd uznał, że uzupełnienie ustaleń faktycznych nie wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznym zakresie w rozumieniu art. 138 § 2 kpa i może być dokonane przez organ odwoławczy. Wyjaśnił również, że organ winien ocenić czy zebrany materiał dowodowy, w tym przedłożone opinie umożliwiają ustalenie stanu faktycznego niezbędnego dla rozstrzygnięcia sprawy, a jeżeli nie dokonać ustalenia istotnych okoliczności niezbędnych do jej rozstrzygnięcia. Zwrócił uwagę na konieczność zebrania i oceny materiału dowodowego stosownie do przepisów art. 75 § 1, 84 § 1 oraz 77 § 1 i 80 kpa. Sąd wyraził również pogląd, że inwestor będąc właścicielem samodzielnego lokalu mieszkalnego i podłączając kominek do przewodu do którego wcześniej był podłączony piec w jego lokalu legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Stwierdził, że kwestionowanie przez skarżącego przydziału przewodów kominowych do korzystania przez poszczególnych właścicieli lokali może nastąpić jedynie przed sądem powszechnym. Po ponownym rozpoznaniu odwołania skarżącego organ II instancji utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 14 grudnia 2007 r. Podstawą takiego rozstrzygnięcia było ustalenie, iż wykonane roboty budowlane nie naruszają przepisów techniczno – budowlanych. Organ wskazał na treść przywołanych przez Sąd przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Wyjaśnił: - § 132 ust. 3 rozporządzenia stanowi, iż kominki opalane drewnem z otwartym paleniskiem lub zamkniętym wkładem kominkowym mogą być instalowane wyłącznie w budynkach jednorodzinnych, mieszkalnych w zabudowie zagrodowej i rekreacji indywidualnej oraz niskich budynkach wielorodzinnych, w pomieszczeniach: 1) o kubaturze wynikającej ze wskaźnika 4 m3/kW nominalnej mocy cieplnej kominka, lecz nie mniejszej niż 30 m3, 2) spełniających wymagania dotyczące wentylacji, o których mowa w § 150 ust. 9, 3) posiadających przewody kominowe określone w § 140 ust. 1 i 2 oraz § 145 ust. 1, 4) w których możliwy jest dopływ powietrza do paleniska kominka w ilości: a) co najmniej 10 m3/h na 1 kW nominalnej mocy cieplnej kominka - dla kominków o obudowie zamkniętej, b) zapewniającej nie mniejszą prędkość przepływu powietrza w otworze komory spalania niż 0,2 m/s - dla kominków o obudowie otwartej. - § 145 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że trzony kuchenne i kotły grzewcze na paliwo stałe oraz kominki z otwartym paleniskiem lub zamkniętym wkładem kominkowym o wielkości otworu paleniskowego kominka do 0,25 m2 mogą być przyłączone wyłącznie do własnego, samodzielnego przewodu kominowego dymowego, posiadającego co najmniej wymiary 0,14×0,14 m lub średnicę 0,15 m, a w przypadku trzonów kuchennych typu restauracyjnego oraz kominków o większym otworze paleniskowym - co najmniej 0,14×0,27 m lub średnicę 0,18 m, przy czym dla większych przewodów o przekroju prostokątnym należy zachować stosunek wymiarów boków 3:2. - § 150 ust. 9 rozporządzenia stanowi, iż w pomieszczeniu z paleniskami na paliwo stałe, płynne lub z urządzeniami gazowymi pobierającymi powietrze do spalania z pomieszczenia i z grawitacyjnym odprowadzeniem spalin przewodem od urządzenia stosowanie mechanicznej wentylacji wyciągowej jest zabronione. - § 140 ust. 1 i 2 stanowią, iż przewody ( kanały) kominowe w budynku: wentylacyjne, spalinowe i dymowe, prowadzone w ścianach budynku, w obudowach, trwale połączonych z konstrukcją lub stanowiące konstrukcje samodzielne powinny mieć wymiary przekroju, sposób prowadzenia i wysokość, stwarzające potrzebny ciąg, zapewniający wymaganą przepustowość oraz spełniające wymagania określone w Polskich Normach dotyczących wymagań technicznych dla przewodów kominowych oraz projektowania kominów; przewody kominowe powinny być szczelne i spełniać warunki określone w § 266 - § 266 ust. 1 i 4 wymaga, aby przewody spalinowe i dymowe były wykonane z materiałów niepalnych, a między wylotem przewodu spalinowego i dymowego a najbliższym skrajem korony drzew dorosłych była zachowana odległość co najmniej 6 m. Organ odwoławczy stwierdził, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że budynek, w którym został wybudowany kominek znajduje się w zabudowie bliźniaczej, jest podpiwniczony i posiada trzy kondygnacje nadziemne, w tym kondygnację poddasza adaptowaną na cele mieszkalne, co spełnia warunki niskiego budynku wielorodzinnego określonego w § 8 rozporządzenia. Dalej organ odwoławczy wskazał na dokonane na jego polecenie ustalenia organu I instancji. Wskazał, że w pomieszczeniu w którym znajduje się kominek nie ma i nie było mechanicznej wentylacji wodociągowej. W pomieszczeniu tym znajduje się wentylacja grawitacyjna. Powietrze doprowadzane jest z zewnątrz poprzez ścianę zewnętrzną od strony podwórka oraz przez nawietrznik ciśnieniowy w oknie ściany szczytowej. Dalej wskazał, że przewód dymowy przez który odprowadzany jest dym i pozostałe przewody posiadają wymiary 17x28 cm. Na przewodzie dymowym osadzona jest nasada kominowa typu ROTOWENT tzw. Strażak o przekroju rury 200, a wysokość komina ponad wejściem odprowadzającym dym z komina wynosi ok. 4,30 m. Przewody kominowe wykonane są z cegły pełnej ( materiału niepalnego) a odległość między wlotem przedmiotowego przewodu oraz przewodów spalinowych (po jednym z każdego z mieszkań) a skrajem korony drzew mieści się w przedziale od 7 do 8 m. Moc kominka wynosi 14 kW i jest on podłączony do odrębnego kanału dymowego. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się również na ustalenia wynikające z protokołu z 13 września 2008 r. z okresowej kontroli przewodów kominowych, dymowych i spalinowych oraz grawitacyjnych przewodów wentylacyjnych wraz z podłączeniami w lokalu nr [[...]] dokonanego przez mistrza kominiarskiego A. G. z której wynika, że: -przewody kominowe są drożne - dostęp do czyszczenia przewodów kominowych jest dobry -ogólny stan techniczny nasad jest dobry -ciąg kominowy w podłączeniach przy zamkniętych oknach jest prawidłowy -ciąg kominowy w podłączeniach przy rozszczelnionych uchylonych oknach jest prawidłowy -kubatura pomieszczenia, w którym znajduje się kominek wynosi 106,40 m3 -do pomieszczenia, w którym znajduje się kominek zapewniony jest wystarczający dopływ powietrza Do prawidłowej wymiany powietrza w pomieszczeniu zainstalowane są ciśnieniowe nawiewniki okienne. Dalej organ powołał się na opinię z 23.10.2007 r. w której stwierdzono, że przedmiotowy kominek podłączony jest prawidłowo do istniejącego przewodu kominowego i że wentylacja pomieszczenia przy kominku również jest prawidłowa. Przewody oraz podłączenia nadają się do eksploatacji. Powołał się również na opinie z 26.11.2007 r. w której mowa o dokonanych pomiarach tlenku węgla oraz na opinię techniczną G. M. W skardze na powyższą decyzję R. B. wniósł o jej uchylenie. Z wywodów skargi wynika, że zarzucono brak zastosowania art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego i wadliwe zastosowanie przepisów techniczno-budowlanych. Zdaniem skarżącego przepisy przywołanego przez organ rozporządzenia mogą odnosić się wyłącznie do legalnych przedsięwzięć budowlanych, a nie do samowoli budowlanych. Skarżący podniósł, że inwestor trzykrotnie w toku postępowania wycinał bez zgody właściwych organów konary 70 letniej brzozy, aby powiększyć odległość komina od korony drzewa, którą to odległość wymierzono początkowo na ok. 3-4 m, a po kolejnych wycinkach na 6-7 m. W decyzji na podstawie oświadczenia inwestora przyjęto, że jest to 7-8 m, a zatem jak wyraził to skarżący "powstały trzy różne stany faktyczne" w tym przedmiocie. Skarżący zarzucił także, że "podczas wielu kontroli nie polecono napalenia w kominku i nie przeprowadzono czyszczenia komina celem ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego wobec postawionych zarzutów zadymiania, kurzenia i cofania mokrych spalin" do jego mieszkania. Zarzucił, że w sprawie organ winien zażądać opinii Straży Pożarnej oraz że wbrew zaleceniom WSA w Gdańsku organ rozstrzygnął sprawę w oparciu o przedłożone przez inwestora opinie kominiarskie i opinię techniczną nie mających waloru opinii biegłego. Z treści skargi wynika, że zdaniem skarżącego wykonane roboty nie są zgodne z § 145 rozporządzenia w zakresie podłączenia kominka do własnego samodzielnego przewodu dymowego. Skarżący powołał liczne wyroki Trybunału Konstytucyjnego, Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych odnoszące się do samowoli budowlanych, użytkowania i zmiany sposobu użytkowania obiektów wywodząc, że w sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego nakazujący rozbiórkę kominka. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zarzuty skarżącego nie są zasadne. Wbrew twierdzeniom skargi organy nadzoru budowlanego przeprowadziły postępowanie w sprawie w trybie uregulowanym w przepisach art. 50 i 51 Prawa budowlanego. To, że w efekcie dokonanych ustaleń i oceny prawnej uznały, że brak jest podstaw do nałożenia na inwestora obowiązków polegających na doprowadzeniu wykonanych samowolnie robót budowlanych do tzw. stanu zgodności z prawem, ani tym bardziej do rozbiórki kominka, nie świadczy o braku zastosowania art. 51 Prawa budowlanego, jak podnosi skarżący. Z kolei prawidłowość prowadzenia postępowania w trybie art. 51 Prawa budowlanego, a nie art. 48 tej ustawy potwierdził WSA w Gdańsku w uzasadnieniu wyroku z 16 kwietnia 2009 r. W uzasadnieniu tym bardzo szczegółowo objaśniono różnicę pomiędzy tymi dwoma sposobami legalizacji samowoli budowlanych i wyjaśniono dlaczego w rozpatrywanym przypadku winien znaleźć zastosowanie tryb uregulowany w art. 51, a nie 48 Prawa budowlanego. Powtarzanie tej argumentacji jest zbyteczne. W przedmiotowej sprawie nie jest kwestionowane, że roboty polegające na wykonaniu kominka zostały zrealizowane w warunkach samowoli budowlanej. Poprzednio rozpoznając sprawę Sąd przesądził prawidłowość prowadzenia postępowania w oparciu o art. 51 Prawa budowlanego. Wskazał, że wyjaśnienia wymaga jedynie kwestia zgodności zrealizowania kominka z przepisami techniczno- budowlanymi. Wbrew zarzutom skargi Sąd w uzasadnieniu wyroku z 16 kwietnia 2009 r. nie zdyskwalifikował dla potrzeb dokonania ustaleń możliwości wykorzystania przedłożonych przez inwestora opinii kominiarskich i opinii technicznej oraz innych dokumentów i nie nakazał przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Wskazał jedynie na reguły prowadzenia postępowania dowodowego wynikające z kodeksu postępowania administracyjnego. Nie ma racji skarżący, że przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2004 r. powołane przez organ odnoszą się jedynie do przedsięwzięć legalnych. Znajdują one zastosowanie również przy legalizacji samowoli budowlanych. Na konieczność ich zastosowania wskazał zresztą Sąd w sprawie II SA/Gd 671/08. Istota sprawy sprowadzała się jedynie do ustalenia czy wykonany w warunkach samowoli budowlanej w lokalu p. H. kominek odpowiada warunkom techniczno – budowlanym. W tym zakresie ustalenia organu są prawidłowe. Wszystkie zgromadzone w sprawie dokumenty potwierdzają prawidłowość ustaleń organu. Organ słusznie powołał się na znajdujący się w aktach protokół z okresowej kontroli przewodów kominowych: dymowych, spalinowych oraz grawitacyjnych przewodów wentylacyjnych wraz z podłączeniami z 13.09.2008r. oraz przedłożone opinie. Ich prawidłowość potwierdzają również inne zgromadzone już po wyroku Sądu dokumenty nadesłane do sprawy przez Prokuraturę Rejonową. Z akt wynika bowiem, że Prokuratura ta nadzorowała postępowanie w sprawie narażenia skarżącego na niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu poprzez niewłaściwe podłączenie kominka w lokalu p. H. Wśród nadesłanych dokumentów znajduje się opinia mistrza kominiarskiego Z. M. z 29 grudnia 2008 r. sporządzona na zlecenie Komendy Powiatowej Policji, w której potwierdzono prawidłowość podłączenia kominka, cyrkulacji powietrza, drożność przewodów, jak również powtórzono zalecenia wynikające z wcześniejszych opinii kominiarskich, co do konieczności zamontowania wkładu kominowego kwasoodpornego w przewodzie do którego podłączony jest piecyk gazowy skarżącego, czyli w lokalu skarżącego. Organ odwoławczy winien zwrócić uwagę także i na tę opinię kominiarską, albowiem potwierdza ona jednoznacznie wiarygodność wcześniejszych opinii kominiarskich sporządzonych na zlecenie M. H. Wprawdzie przedmiot postępowania prokuratorskiego dotyczył takich wartości jak życie i zdrowie skarżącego nie mniej jednak oczywistym jest, że owe wartości byłyby zagrożone wówczas gdyby stwierdzono, iż wykonanie kominka narusza przepisy zawarte w rozporządzeniu z 12 kwietnia 2002 r. tj. przepisy techniczno-budowlane. W opinii sporządzonej na zlecenie Policji wskazano natomiast, że zainstalowany kominek nie stwarza zagrożenia dla ludzi i mienia, co dodatkowo potwierdza okoliczności podane we wcześniejszych opiniach kominiarskich. Reasumując, ustalenia organu co do zgodności wykonanego kominka z przepisami techniczno – budowlanymi przywołanymi w uzasadnieniu decyzji znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy tj. w zgromadzonej przez organ dokumentacji. Nie zachodziła zatem potrzeba dopuszczenia dowodu z opinii Straży Pożarnej z przeprowadzeniem swoistego eksperymentu w postaci rozpalenia w kominku, jak twierdził skarżący. W kwestii odległości wylotu przewodów od skraju korony drzew stwierdzić należy, że istotnie z akt wynika, że początkowo wymagana przez przepis odległość ( co najmniej 6 metrów) nie była zachowana. W efekcie jednak, na skutek kolejnych przycinek korony pobliskiej brzozy wymóg ten został ostatecznie spełniony, co potwierdza protokół z 16 grudnia 2009 r. i dokumentacja fotograficzna. Wskazać również trzeba, że w § 145 ust. 1 rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r. mowa jest o podłączeniu kominka do "własnego, samodzielnego przewodu kominowego" w sensie jego technicznego podłączenia, a nie w sensie tytułu prawnego do przewodu, jak wydaje się rozumieć ten zapis skarżący. Kwestie dotyczące tytułu prawnego inwestora do wykonanych robót budowlanych zostały przesądzone w uzasadnieniu wyroku Sądu w sprawie II SA/Gd 671/08, zaś prawidłowość podłączenia kominka do "własnego, samodzielnego przewodu kominowego" w sensie technicznym znajduje potwierdzenie w całości dokumentacji sprawy. Na zakończenie należy wyjaśnić skarżącemu, że roboty budowlane inwestora dotyczące wymiany wkładu kominkowego, które miały miejsce po wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia nie mogły być przedmiotem niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej. Sąd bowiem dokonuje kontroli decyzji biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie jej wydania przez organ. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi Sąd orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)