II SA/Gd 189/11

WyrokWSA w Gdańsku2011-04-20

Skład orzekający: Katarzyna Krzysztofowicz, Mariola Jaroszewska, Krzysztof Ziółkowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoby niebędące poprzednimi właścicielami ani ich spadkobiercami mają legitymację do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości?
Ratio decidendi
Zwrot wywłaszczonej nieruchomości może nastąpić wyłącznie na rzecz poprzednich właścicieli lub ich spadkobierców, którzy mają legitymację do złożenia wniosku o zwrot. Nabycie nieruchomości w drodze umowy cywilnoprawnej nie daje prawa do żądania zwrotu, co powoduje bezprzedmiotowość postępowania i skutkuje umorzeniem sprawy.
Stan faktyczny
G. i K. L. złożyli wniosek o zwrot nieruchomości wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z 1958 r., twierdząc, że byli właścicielami działki. Nieruchomość ta została przejęta na własność Skarbu Państwa w 1959 r. z mocy prawa, a następnie G. i K. L. nabyli ją w drodze darowizny od spadkobiercy poprzedniej właścicielki. Wojewoda umorzył postępowanie o zwrot nieruchomości, uznając, że skarżący nie mają legitymacji do żądania zwrotu.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę jako bezzasadną.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2011 r. na rozprawie sprawy ze skargi G. L. i K. L. na decyzję Wojewody z dnia 29 grudnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 29 grudnia 2010 r. Wojewoda, na podstawie art. 138 § 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia 9 sierpnia 2009 r. o umorzeniu postępowania o zwrot na rzecz G. i K. L. nieruchomości położonej w R., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni 535 mkw., obręb [...], objętej Kw nr [...] (dawniej działka oznaczona jako część działki nr [...]), stanowiącej własność Gminy Miasta R. Powyższa decyzja zapadła na tle następującego stanu faktycznego i prawnego. G. i K. L. zwrócili się o zwrot przedmiotowej nieruchomości motywując swoje żądanie brakiem realizacji drogowej (budowa ulicy), w związku z którą doszło do wywłaszczenia nieruchomości. Zdaniem Wojewody decyzja Starosty z dnia 9 sierpnia 2010 r. wydana została zgodnie z zasadami i trybem przewidzianym w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 ze zm.). Zasady zwrotu wywłaszczonych nieruchomości reguluje rozdział 6, dział III ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 216 ust. 1 przepisy tego działu stosuje się odpowiednio m.in. do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 11 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1958 r., Nr 31, poz. 138 ze zm.) tj. ustawy na podstawie której działkę, objętą wnioskiem o zwrot przejęto na własność Skarbu Państwa. Pismem z dnia 21 kwietnia 1999 r., Nr [...] Starosta złożył wniosek do Sądu Rejonowego w W. o wpisanie m.in. działek o nr [...] i [...] na własność Skarbu Państwa. Przedmiotowe działki na podstawie planu podziału nieruchomości zatwierdzonego przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia 17 listopada 1959 r. oraz zatwierdzonego przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w dniu 20 listopada 1959 r., w trybie art. 11 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych miastach i osiedlach (Dz.U. Nr 312 z 1958 r., poz. 138 ze zm. ) na wniosek ówczesnej właścicielki nieruchomości M. L. (babki K. L.) przeszły na własność Skarbu Państwa. Wojewoda decyzją z dnia 13 marca 2002 r., Nr [...] stwierdził nieodpłatne nabycie z mocy prawa przez Gminę Miasta R. własność nieruchomości stanowiących część ul. M. oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki o nr [...] o pow. 28 mkw., nr [...] mkw. o pow. 3877 mkw., i nr [...] o pow. 66 mkw., wpisanych w KW [...] jako własność Skarbu Państwa zinwentaryzowanych w karcie inwetaryzacyjnej nr [...]. Na podstawie aktu notarialnego z dnia 8 lipca 1993 r., Rep. A [...] przed notariuszem L. S. została zawarta umowa darowizny, na mocy której F. L. (syn M. L.) darował nieruchomość wpisaną w KW [...] prowadzoną przez Sąd w W. o obszarze 2,2587 ha oraz nieruchomość wpisaną w KW [...] prowadzoną przez Sąd w W. o obszarze 3,2231 ha K. i G. L.. Nieruchomość objęta wnioskiem K. i G. L. oznaczona w ewidencji gruntów jako działka o nr [...] powstała w wyniku podziału działki [...], a działka o nr [...] powstała w wyniku podziału działki o nr [...]. Jak stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 września 2005 r. (sygn. akt I SA/Wa 1371/04) w postępowaniu administracyjnym o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wniosek musi pochodzić od wszystkich poprzednich właścicieli (współwłaścicieli), bądź od wszystkich spadkobierców poprzednich właścicieli wywłaszczonej nieruchomości. Tym samym osoby te są stronami postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. W postępowaniu tym winny brać udział także te osoby bądź podmioty, którym w chwili rozstrzygania sprawy o zwrot nieruchomości, do nieruchomości objętej tym postępowaniem przysługuje tytuł prawno-rzeczowy. Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie wynika, że przed wywłaszczeniem właścicielką przedmiotowej nieruchomości oznaczonej obecnie jako działka o nr [...] była M. L. Postanowieniem z dnia 23 listopada 1971 r., sygn. akt [...] Sąd Powiatowy w W. stwierdził, że spadek po M. L. na podstawie testamentu nabył F. L. w całości. F. L. darował przedmiotową nieruchomość aktem notarialnym z dnia 8 lipca 1993 r., Rep. A [...], K. i G. L.. W myśl wyroku z dnia 8 października 2008 r., sygn. akt II SA/Łd 353/08 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi "nabywcę spadku w zakresie wynikających z niego uprawnień należy w obrocie prawnym traktować jak spadkobiercę, a więc mającego legitymację do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości." Wojewoda stwierdził, że G. i K. L. nie są wywłaszczonymi właścicielami przedmiotowej nieruchomości, ani jej spadkobiercami, zatem zgodnie z art. 136 ust. 3 cytowanej ustawy, nie posiadają legitymacji prawnej do wystąpienia z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Wojewoda podzielił pogląd zawarty w wyroku z dnia 20 maja 2009 r. sygn. II SA/Kr 445/09 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie który stanowi, że: "(...)zwrot wywłaszczonej nieruchomości może nastąpić tylko na rzecz wywłaszczonych właścicieli lub ich spadkobierców, a więc osób, które pod tytułem ogólnym przejęły majątek byłego właściciela wywłaszczonej nieruchomości. Uprawnienie do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części nie może zostać przeniesione na osobę trzecią w drodze czynności prawnej." Odnosząc się do zarzutu, że "nigdy nie została wydana decyzja wywłaszczeniowa" Wojewoda zauważył, że przedmiotowa nieruchomość powstała w wyniku parcelacji na wniosek M. L., według planu podziału nieruchomości zatwierdzonego przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia 17 listopada 1959 r. oraz zatwierdzonego przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w dniu 20 listopada 1959 r., w trybie art. 11 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach ( Dz.U. Nr 312 z 1958 r., poz. 138 ze zm. ), bez wydawania decyzji parcelacyjnej. Zgodnie bowiem z wyrokiem NSA w Warszawie z dnia 4 stycznia 1999 r., sygn. akt IV SA 103/97 "ustawa z 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach nie przewidywała w ogóle konieczności podejmowania decyzji administracyjnych w sprawach przejęcia nieruchomości na własność Państwa. Skoro zatem organy administracyjne nie orzekały o przejęciu spornej nieruchomości na własność Państwa, gdyż została ona nabyta przez Państwo z mocy samego prawa, to jest z mocy art. 11 cyt. ustawy, to nie miały podstawy do orzekania o przyznaniu bądź odmowie przyznania odszkodowania za taką nieruchomość". Organ odwoławczy wskazał też, że pismem z dnia 25 marca 2000 r., Nr Dz. KW [...] Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w W. jedynie zawiadomił G. i K. L. o przeniesieniu z księgi wieczystej o Nr KW [...] do księgi wieczystej KW [...] m.in. działki o nr [...] i [...]. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Zatem wskazany przepis odnosi się do sytuacji, gdy postępowanie administracyjne podlega obligatoryjnemu umorzeniu. Przesłanką takiego rozstrzygnięcia jest zaś bezprzedmiotowość owego postępowania. W doktrynie przyjmuje się, że zachodzi ona wtedy, gdy "brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty" (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. C. H. Beck, Warszawa 1996, str. 462). Innymi słowy, bezprzedmiotowość postępowania oznacza powstanie sytuacji, w której sprawa administracyjna przestaje istnieć. Aby więc taki stan rzeczy zaistniał, nastąpić musi, takie zdarzenie prawne lub faktyczne, które spowodowało, że przestała istnieć ta szczególna relacja między faktem (sytuacją faktyczną danego podmiotu) a prawem (sytuacją prawną danego podmiotu), z którą prawo materialne łączy obowiązek konkretyzacji normy w postaci wydania decyzji administracyjnej. Stanowisko zbieżne z przedstawionym wyżej prezentowane jest także w orzecznictwie sądowym. Przykładowo, w wyroku NSA z dnia 18 kwietnia 1995 roku, w sprawie o sygn. akt SA/Łd 2424/94 Sąd wyraził pogląd, że z bezprzedmiotowością postępowania (...) mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (ONSA 1996/2/80). Jeszcze raz Wojewoda wskazał, że podział przedmiotowej nieruchomości nastąpił na wniosek ówczesnej właścicielki, M. L. w oparciu o przepisy ustawy z dnia 22 maja 1958 o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych miastach i osiedlach. Zgodnie z art. 11 cytowanej ustawy - z gruntów objętych podziałem 33% ogólnej powierzchni przechodzi na własność Państwa bez odszkodowania z przeznaczeniem na cele użyteczności publicznej oraz jako działki budowlane umożliwiające prezydiom rad narodowych prowadzenie właściwej gospodarki terenami. Przejście tych gruntów na własność Państwa następuje w stanie wolnym od wszelkich obciążeń z dniem uprawomocnienia się decyzji o zatwierdzeniu podziału. Decyzja ta stanowi podstawę do ujawnienia prawa własności w księgach wieczystych. Przedmiotowa nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa z mocy prawa i nie istniała konieczność wydania orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości. Zatem działka ta nie została "odebrana" Państwu L. - jak twierdzi odwołująca się strona, tylko M. L. Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 10 maja 2002 r., sygn. akt IV CKN 1024/00 stwierdził "jeśli zmiana stanu prawnego (własności) nieruchomości nastąpiła z mocy prawa, wpis do księgi wieczystej ma jedynie charakter deklaratoryjny, zmiana własności następuje z mocy samego prawa i jest ona skuteczna wobec wszystkich niezależnie od treści wpisu w dziale drugim księgi wieczystej". Zdaniem Wojewody K. i G. L. "otrzymali" przedmiotową nieruchomości w drodze darowizny (akt notarialny z dnia 8 lipca 1993 r., Rep. A [...] sporządzony przed notariuszem Panem L. S. - w aktach sprawy). W myśl wyroku z dnia 16 października 1995 r., sygn. akt IV SA 747/94 Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie "stosownie do art. 5 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 19, poz. 147 ze zm.), ochrona nabywcy nieruchomości obejmuje jedynie prawa nabyte odpłatnie. Nabycie nieodpłatne nie może zostać ocenione jako powodujące nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 par. 2 k.p.a.". Wobec powyższego, w ocenie Wojewody, zaskarżona decyzja Starosty wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami, a podnoszone przez stronę zarzuty w odwołaniu są nietrafne. W skardze na powyższą decyzję G. i K. L. wskazali, że nie zgadzają się z zaskarżona decyzją. Podnieśli, że dokumentacja jest niepełna i krzywdzi ich jako poprzednich właścicieli. Podnieśli, że w dokumentacji brak jest decyzji podziałowej i wywłaszczeniowej. Stwierdzili, że byli właścicielami działki nr [...] oraz podnieśli niezgodność wpisu do księgi wieczystej Kw nr [...] z postanowieniami Sądu Rejonowego w W. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację oraz stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu. Przedmiotem postępowania było żądanie skarżących dotyczące zwrotu nieruchomości położonej w R., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni 535 mkw., obręb [...], objętej Kw nr [...] (dawniej działka oznaczona jako część działki nr [...]). Opisana wyżej nieruchomość powstała w wyniku podziału działki oznaczonej nr [...], ta zaś w wyniku podziału działki nr [...]. Działka nr [...] przeszła na własność Skarbu Państwa w trybie art. 11 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1958 r., Nr 31, poz. 138 ze zm.) na podstawie planu podziału nieruchomości dokonanego na wniosek ówczesnej właścicielki nieruchomości M. L. Spadkobiercą M. L. był F. L. (syn M. L. a wuj skarżącego K. L.), który w drodze umowy darowizny zawartej w dniu 8 lipca 1993 r. zbył tę nieruchomość na rzecz skarżących – G. i K. L.. Z tych okoliczności wynika jednoznacznie, że skarżący nie są ani poprzednimi właścicielami przedmiotowej nieruchomości, ani też spadkobiercami poprzedniego jej właściciela. Z przepisów regulujących instytucję zwrotu wywłaszczonych nieruchomości wynika, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (art. 136 ust. 3 zd. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Przez poprzedniego właściciela w rozumieniu ustawy należy rozumieć osobę, która została pozbawiona własności wskutek jej wywłaszczenia albo przejęcia na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego na podstawie innych tytułów. Zwrot wywłaszczonej nieruchomości może zatem nastąpić tylko na rzecz wywłaszczonych właścicieli lub ich spadkobierców, a więc osób, które pod tytułem ogólnym przejęły majątek byłego właściciela wywłaszczonej nieruchomości. Nabycie nieruchomości w drodze umowy cywilnoprawnej stanowi przejęcie majątku pod tytułem szczególnym, nie rodzi zatem skutków w postaci spadkobrania. Ograniczenie kręgu osób legitymowanych do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości powoduje, że osoby będące nabywcami takiej nieruchomości w drodze sukcesji syngularnej nie są uprawnione do występowania z takim żądaniem. Brak legitymacji stanowi przesłankę bezprzedmiotowości postępowania, albowiem zachodzi sytuacja braku wniosku uprawnionego podmiotu i skutkuje koniecznością wydania decyzji umarzającej postępowanie administracyjne, bez czynienia ustaleń, czy w sprawie zachodziły materialne przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, że krąg podmiotów, które mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a więc mają czynną legitymację procesową w postępowaniu administracyjnym w sprawie, której przedmiotem jest zwrot nieruchomości i dokonanie rozliczeń z tytułu jej zwrotu, ustalony w art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie może być interpretowany w sposób rozszerzający (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 29 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 1232/07, Lex nr 480125). Mieć zatem należy na uwadze, że skarżący G. i K. L. mogliby żądać zwrotu przedmiotowej nieruchomości, bowiem została ona przejęta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach, do taki zaś nieruchomości stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 216 ust. 1 ustawy), jednak jedynie wówczas gdyby posiadali oni czynną legitymację do takiego żądanie, to jest w sytuacji, gdyby byli poprzednimi właścicielami nieruchomości lub ich spadkobiercami. Skoro skarżący nie posiadają takiego statusu, słusznie organy obu instancji uznały, że ich żądanie nie mogło podlegać uwzględnieniu z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania. Bezzasadne okazały się zarzuty skargi dotyczące braku pełnej dokumentacji sprawy, to jest braku w aktach sprawy decyzji podziałowej lub decyzji wywłaszczeniowej. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że nabywanie przez Skarb Państwa nieruchomości w trybie art. 11 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach nie miał charakteru wywłaszczenia. Tryb wywłaszczenia regulowała bowiem ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.). Tryb z art. 11 ww. ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach stanowił przejęcie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, do którego w myśl aktualnie obowiązujących przepisów stosuje się odpowiednio przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości (art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Tryb ten polegał na dokonaniu podziału (parcelacji) istniejącej nieruchomości na wniosek jej właściciela lub z urzędu, przy czym z gruntów objętych podziałem 33% powierzchni przechodziło na własność Państwa bez odszkodowania z przeznaczeniem na cele użyteczności publicznej oraz jako działki budowlane umożliwiające prezydiom rad narodowych prowadzenie właściwej gospodarki terenami. Przejście tych gruntów na własność Państwa następowała w stanie wolnym od wszelkich obciążeń z dniem uprawomocnienia się decyzji o zatwierdzeniu podziału. Decyzja ta stanowiła podstawę do ujawnienia prawa własności w księgach wieczystych. Sąd miał na uwadze, że w toku przedmiotowego postępowania administracyjnego nie uzyskano dokumentu stanowiącego decyzję zatwierdzającą podział nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], stanowiącej w 1959 r. własność M. L. Jednakże w dniu 25 marca 2000 r., na wniosek Starosty Powiatu dokonano odłączenia z księgi wieczystej Kw nr [...], urządzonej dla nieruchomości stanowiącej własność skarżących G. i K. L., części nieruchomości i dla odłączonego obszaru, w tym dla działki nr [...], urządzono księgę wieczystą Kw nr [...], w której jako właściciela wpisano Skarb Państwa. Powyższego wpisu dokonano na podstawie zaświadczenia Urzędu Miasta, w którym stwierdzono, że działki zapisane w Kw nr [...], stanowiące własność G. i K. L. powstały w wyniku parcelacji w 1959 r. Plan parcelacyjny został zaakceptowany przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej oraz stwierdzono zgodności ze szczegółowym planem zagospodarowania akceptowanym przez Prezydium Wojewódzkiej rady narodowej – bez wydania decyzji parcelacyjnej. Przyjąć zatem należało, że przejście własności nieruchomości nastąpiło z mocy prawa, zaś dokonany wpis w księgach wieczystych miał charakter potwierdzający istniejący stan prawny nieruchomości. W wyroku z dnia 4 stycznia 1999 r., sygn. akt IV SA 103/97 (Lex nr 47340) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ustawa z 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach nie przewidywała w ogóle konieczności podejmowania decyzji administracyjnych w sprawach przejęcia nieruchomości na własność Państwa. Stąd przyjąć należało, że organy obu instancji prawidłowo uznały za udowodnioną okoliczność przejęcia w 1959 r. na własność Państwa nieruchomości stanowiącej wówczas własność M. L. Organy administracji publicznej oceniają na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Do ograniczeń zasady swobodnej oceny dowodów należą niewątpliwie domniemania prawne oraz moc dowodowa dokumentów publicznych. Brak było zatem podstaw, aby organy rozstrzygające w sprawie kwestionowały zasadność dokonanych wpisów w księgach wieczystych dotyczących przedmiotowej nieruchomości. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tj. Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.) domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Zasada wyrażona w tymże przepisie wyklucza jakąkolwiek kontrolę w postępowaniu administracyjnym dotyczącą treści wpisów własności w księgach wieczystych (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 27 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Kr 1306/06, Lex nr 480121). Zasadności tychże wpisów nie mógł kwestionować również sąd administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę. Skoro zatem z materiału dowodowego wynikało, że nieruchomość oznaczona, jako działka nr [...], z której po podziałach powstała działka nr [...], objęta przedmiotowym postępowaniem, przeszła na własność Skarbu Państwa z mocy prawa w 1959 r., to uznać należało, że skarżący nie są poprzednimi właścicielami, ani też spadkobiercami przedmiotowej nieruchomości. Dokonanie wpisu w księdze wieczystej, polegające na odłączeniu m.in. działki nr [...] z jednej księgi i założenie dla niej księgi nowej z wpisaniem jako właściciela Skarbu Państwa nie stanowiło wywłaszczenia skarżących, lecz jedynie potwierdzenie rzeczywistego stanu prawnego tejże nieruchomości. Kwestionowanie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym odbywa się w drodze procesu o uzgodnienie stanu prawnego w trybie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Jeżeli skarżący twierdzą, że treść księgi wieczystej obejmującej przedmiotową nieruchomość jest błędna, mogą skorzystać z ww. trybu przed sądem powszechnym. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako bezzasadną oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło