II SA/Gd 190/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant Starszy Referent Alicja Landowska po rozpoznaniu w dniu 24 września 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 stycznia 2009 r., nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w dziennym domu pomocy społecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Dzielnicowego Ośrodka Pomocy Społecznej nr [...] w G., działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta, z dnia 8 września 2008 r., nr [...]; 2. określa, że wymienione w punkcie 1 wyroku decyzje nie mogą być wykonane. Decyzją z dnia 8 września 2008 r. Kierownik Dzielnicowego Ośrodka Pomocy Społecznej, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta, na podstawie art. 104 K.p.a., art. 7 pkt 6, art. 9, art. 17 ust. 2 pkt 3, art. 51, art. 97 ust. 1 i 5, art. 98, art. 102 ust. 1, art. 104 ust. 1, art. 106 ust. 1 i 4, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2008r. Nr 115, poz. 728 zwana dalej U.p.s.) oraz uchwały nr [...] Rady Miasta z dnia 26 stycznia 2005 r. w sprawie organizacji oraz szczegółowych zasad ponoszenia odpłatności za pobyt w ośrodkach wsparcia, mieszkaniach chronionych i ośrodkach interwencji kryzysowej a także rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2006 r., Nr 135, poz. 950) skierował E. M. do Dziennego Domu Pomocy Społecznej na okres od dnia 8 września do 31 grudnia 2008 r. oraz ustalił odpłatność za pobyt w tym ośrodku w wysokości 100% rzeczywistych kosztów wyżywienia. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że E. M. osiąga dochód w wysokości 1298,30 zł miesięcznie. Jednocześnie na podstawie posiadanych dokumentów ustalono, że jego miesięczne wydatki wynoszą ok. 744,57 zł (w tym opłata, jaką będzie ponosił za pobyt w DDPS), co oznacza że po ich poniesieniu do dyspozycji E. M. pozostaje jeszcze kwota 553,73 zł. Zdaniem organu taka sytuacja uzasadnia odmowę obniżenia odpłatności za pobyt w DDPS, o co E. M. wnosił. W odwołaniu E. M. wniósł o obniżenie opłat za korzystanie z posiłków w DDPS, zarzucając organowi pierwszej instancji nie uwzględnienie przy obliczaniu jego miesięcznych wydatków kwoty 200 zł przeznaczonej dla opiekunki pomagającej mu w codziennych czynnościach, oraz kwoty 17.500 zł tytułem opłaty na Fundusz Zdrowotny w Spółdzielni Mieszkaniowej dla Osób Niepełnosprawnych, a także wydatków na lekarstwa. Decyzją z dnia 21 stycznia 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że wysokość opłaty za pobyt w ośrodku wsparcia oraz zakres usług ustala podmiot kierujący ośrodkiem w porozumieniu z osobą uprawnioną. Podstawą do ustalenia opłaty są osiągane przez wnioskodawcę dochody a szczegóły jej udzielania ustala rada gminy w drodze uchwały. W przedmiotowej sprawie uchwałą taką jest uchwała Rady Miasta z dnia 26 stycznia 2005 r., nr [...]. Zgodnie z § 3 załącznika do przedmiotowej uchwały osoba samotna, której dochód przewyższa 200% kryterium dochodowego, przewidzianego przepisami U.p.s. zobowiązana jest do poniesienia 100% rzeczywistych kosztów wyżywienia za pobyt w ośrodku. Jak ustalono w trakcie przeprowadzonego postępowania, E. M. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, a jego dochód miesięczny od dnia 1 marca 2008 r. wynosi 1.289,30 zł miesięcznie i przekracza kwotę kryterium dochodowego ustaloną na 477 zł. Zatem organ pierwszej instancji zasadnie odmówił zwolnienia E. M. z opłat za wyżywienie w ośrodku. Odnosząc się do zarzutów E. M. organ odwoławczy wyjaśnił, że na podstawie § 9 uchwały Rady Miasta z dnia 26 stycznia 2005 r. można zwolnić osobę uprawnioną z opłat za pobyt w ośrodku wsparcia w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Organ pierwszej instancji rozważał taką ewentualność, jednakże wysokość dochodów skarżącego zdecydowała o niezastosowaniu tej regulacji. Stosowne rozważania w tym przedmiocie zawiera uzasadnienie decyzji organu. W ocenie organu odwoławczego, również wysokość wydatków ponoszonych przez E. M., w tym kosztów zatrudnienia opiekunki oraz wydatków na leki, w zestawieniu z saldem jego rachunku bankowego w wysokości 3.773 zł (saldo na dzień 2 kwietnia 2008 r.) nie pozwala na zaliczenie jego sytuacji do wyjątkowej, uzasadniającej zwolnienie z opłat. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem E. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Z uwagi na przekroczenie ustawowego terminu do wniesienia skargi załączono do niej wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia, który został poddany kontroli najpierw Wojewódzkiego a następnie Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyniku której termin do wniesienia skargi został E. M. przywrócony. Skarżący wyjaśnił, że do maja 2008 r. korzystał z posiłków w Dziennym Domu Pomocy Społecznej, w którym uzyskiwał zniżkę należnej opłaty. Po przeprowadzce do G., również wystąpił do właściwego ośrodka o przyznanie mu pomocy, której jednak odmówiono mu na podstawie wadliwie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, który nie uwzględnił wszystkich niezbędnych wydatków skarżącego. W szczególności organy nie uwzględniły opłaty na Fundusz Zdrowia w Spółdzielni Mieszkaniowej dla Osób Niepełnosprawnych w wysokości 17.500 zł. Opłatę skarżący sfinansował z pożyczki, którą spłaca obecnie w ratach miesięczny po 350 zł, co znacząco wpływa na jego zdolności płatnicze. Równie błędne było ocenianie możliwości płatniczych skarżącego w oparciu o stan jego konta, gdyż już w dacie wydania decyzji nie był on aktualny. W rzeczywistości miesięczne wydatki skarżącego na utrzymanie i leczenie wynoszą ok. 1100 zł. miesięcznie, a nie jak przyjęły organy 744,57 zł.. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej sprawowaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W kontrolowanej sprawie skarga jest zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu są w pierwszej kolejności ustalenia organu co do sytuacji majątkowej skarżącego, które stały się podstawą odmowy zwolnienia E. M. z opłat za pobyt w ośrodku na podstawie § 9 uchwały Rady Miasta z dnia 26 stycznia 2005 r., który przewiduje możliwość zwolnienia z takich opłat w szczególnie uzasadnionych przypadkach Stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje przy tym formalna teoria dowodowa, według której daną okoliczność można udowodnić wyłącznie przy pomocy takiego, a nie innego środka dowodowego, ani też zasada, że rola organu orzekającego to rola biernego podmiotu oczekującego na dowody zaoferowane przez stronę. Organ administracji zobowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego. Zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy i w tym celu dopuścić jako dowód w sprawie wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 grudnia 2000 roku, sygn. akt V SA 1816/00, LEX nr 77645, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 listopada 2000 roku, sygn. akt V SA 948/00, LEX nr 50114). Strona jest uprawniona, a nie zobowiązana do przedstawienia dodatkowych dowodów. Należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie organy wbrew powyższej zasadzie nie dokonały rzetelnych ustaleń dotyczących sytuacji majątkowej skarżącego. Także zebrane przez organ pierwszej instancji dowody, w tym wywiad środowiskowy z dnia 13 czerwca 2008 r., nie zostały ocenione zgodnie z zasadą wynikającą z przytoczonego wyżej przepisu. W treści tego wywiadu wyliczone są miesięczne opłaty obciążające skarżącego, oraz dokonane jest zestawienie tych obciążeń z bieżącymi dochodami. Z zestawienia tego wynika, że przy dochodach w wysokości 1298,30 zł. miesięcznie skarżący ponosi wydatki w kwocie 1334, 83 zł.. Zatem bieżące dochody nie pokrywają wydatków skarżącego. Natomiast z uzasadnienia decyzji organów obu instancji wynika, że po opłaceniu wszystkich świadczeń E. M. pozostaje kwota 553,73 zł., co pozwala mu na ponoszenie pełnej odpłatności za pobyt w DDPS. Organ odwoławczy nie odniósł się także do wskazanej przez E. M. w treści odwołania okoliczności poniesienia przez skarżącego opłaty na Fundusz Zdrowotny w Spółdzielni Mieszkaniowej dla Osób Niepełnosprawnych w kwocie 17500 zł.. Z treści skargi, jak tez ze wspomnianego wywiadu środowiskowego wynika, że celem zapłacenia tej należności skarżący zaciągnął kredyt bankowy, który spłaca w kwocie 500 zł miesięcznie. Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Uchylając decyzje obu instancji Sąd stwierdził, iż zgromadzony materiał dowodowy nie dawał podstaw do ustalenia sytuacji majątkowej skarżącego. Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę organ uwzględni wskazania Sądu zawarte w treści przedmiotowego uzasadnienia, a w szczególności wynikającą z tego potrzebę poczynienia ustaleń w przedmiocie wskazanych w uzasadnieniu okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Ze względu na treść rozstrzygnięcia, na mocy art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określono w punkcie 2 wyroku, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane.