II SA/Gd 191/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2018 r., na posiedzeniu niejawnym, sprzeciwu K. L. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 191/18 w sprawie ze skargi K. L. na decyzję Komendanta Państwowej Straży Pożarnej z dnia 5 stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zakazu użytkowania obiektu budowlanego w związku z naruszeniem przepisów przeciwpożarowych postanawia utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 191/18. W dniu 22 marca 2018 r. skarżąca K. L. złożyła w Sądzie wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie rzecznika patentowego. W złożonym wniosku skarżąca oświadczyła, że pozostaje w związku małżeńskim, ale sama prowadzi gospodarstwo domowe, gdyż małżonkowie pozostają w formalnej separacji a od 15 lat mają rozdzielność majątkową. Skarżąca oświadczyła także, że jest współwłaścicielką domu o powierzchni około 180 m2 (którego wartość określiła na około 500 000 zł), posiada samochód osobowy marki Mercedes Benz z 2007 r., którego zakup sfinansowała kredytem bankowym. Skarżąca wskazała także, że osiąga co miesiąc dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 2500 zł a jako zobowiązania i stałe wydatki wskazała: spłata kredytu zaciągniętego na samochód – 800 zł; spłata zobowiązań z karty kredytowej – 100 zł; opłata za mieszkanie, media i inne – 500 zł; utrzymanie siebie – 1100 zł. Referendarz sądowy uznając oświadczenie skarżącej za niewystarczające do dokonania oceny jej możliwości płatniczych, zarządzeniem z dnia 29 marca 2018 r., wezwał skarżącą do przedłożenia, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, szeregu dokumentów i oświadczeń, wskazując, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy. Jednocześnie, referendarz wezwał skarżącą do określenia, również w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, czy podtrzymuje zawarte we wniosku żądanie o ustanowienie rzecznika patentowego, czy też wnosi o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w innej osobie tj. adwokata bądź radcy prawnego, pod rygorem pominięcia żądania w zakresie ustanowienia pełnomocnika, wyjaśniając, że rzecznik patentowy nie ma uprawnień do występowania w charakterze pełnomocnika w niniejszej sprawie, gdyż zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych (t.j. z 2011 r. Dz. U. Nr 155, poz. 925 ze zm.) rzecznik patentowy występuje w charakterze pełnomocnika wyłącznie w postępowaniu przed sądami w sprawach własności przemysłowej. W odpowiedzi, skarżąca nadesłała do Sądu pismo, w którym oświadczyła, że: posiada jedynie rachunek w Banku; nie jest płatnikiem VAT; opłaty fizyczne ponosi mąż a ona dokłada do nich połowę; samochód osobowy nie jest zarejestrowany na firmę i nie rozlicza go w ramach prowadzonej działalności. Jednocześnie, skarżąca dołączyła do akt dokumenty: podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za prowadzoną działalność; zestawienie transakcji od stycznia 2018 r. do 4 kwietnia 2018 r. na rachunku w Banku; wyciąg z rachunku karty kredytowej, który przedstawia stan rachunku na koniec okresu rozliczeniowego na kwotę 5678,77 zł; harmonogram spłat kredytu zaciągniętego, którego ostania rata spłaty przypadała na 5 lipca 2017 r.; umowę najmu budynku, w którym prowadzi działalność i kopię potwierdzenia opłaty polisy ubezpieczenia samochodu. Dodatkowo, referendarz sądowy, na podstawie Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej RP ustalił, że skarżąca prowadzi przedsiębiorstwo pod firmą A. a także pod firmą B. W rezultacie, starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku postanowieniem z dnia 7 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 191/18, odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy wskazując, że skarżąca przedstawiła i udokumentowała swoje możliwości płatnicze w taki sposób, że przemawiają one za uznaniem, że poniesienie przez skarżącą kosztów sądowych w niniejszej sprawie nie wywoła skutków, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Referendarz zauważył przy tym, że skarżąca nie przedstawiła wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych. Skarżąca, jak wskazał referendarz, oprócz konta w Banku (które wykorzystuje do płatności związanych z prowadzoną dzielnością gospodarczą) posiada także rachunek bankowy dla potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej w Banku Spółdzielczym oraz drugi rachunek w Banku Od postanowienia tego skarżąca wniosła sprzeciw podnosząc, że nie rozpatrzono całego materiału dowodowego i nie wzięto pod uwagę takich okoliczności jak: wydatki na wyżywienie w wysokości 500 zł, środki czystości w wysokości 120 zł, płatności ubezpieczenia na życie 300 zł i eksploatacji samochodu i paliwa w wysokości 250 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zawyżył, co następuje: Złożony przez skarżącą wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na pozytywne rozpoznanie. Art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) wskazuje, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Dlatego też, jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, przy ocenie sytuacji wnioskodawcy, z punktu widzenia przepisu art. 246 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uwzględnia się nie tylko bieżące dochody i wydatki jego i rodziny, ale również stan majątkowy. Posiadanie majątku, w tym nieruchomości, rzutuje bowiem na ocenę potencjalnych możliwości płatniczych skarżącego np. jego zdolność kredytową czy możliwość zaciągania pożyczek (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 507/04, nie publ.). Co więcej, w orzecznictwie ustalono również, że strona postępowania przed sądem administracyjnym powinna partycypować w kosztach tego postępowania, jeżeli posiada stały miesięczny dochód (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 711/04, Legalis). Przepis art. 246 § 1 ustawy, co do zasady, nie ma więc zastosowania do osób osiągających dochody z własnej pracy i posiadających jakikolwiek majątek, nawet jeśli koszty sądowe stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1099/04, niepubl.). Skarżąca prowadzi zaś jednoosobowe gospodarstwo domowe a utrzymuje się z prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie zakwaterowania pod firmą A. oraz B. Z tytułu prowadzonej działalności pod firmą A., w 2017 r., skarżąca osiągnęła dochód w kwocie 27.750,06 zł, a w okresie od 1 stycznia do 31 marca 2018 r. dochód w kwocie 6.028,31 zł. Tym samym średni miesięczny dochód skarżącej z działalności gospodarczej prowadzonej pod tą firmą, w 2017 r., wyniósł 2.312,50 zł a w I kwartale br. – 2.009,43 zł. Jednocześnie, jak wynika z oświadczeń skarżącej, co miesiąc wydatkuje ona: 800 zł - na spłatę kredytu na samochód; 100 zł - na spłatę zadłużenia na karcie kredytowej; 500 zł - na opłaty za mieszkanie, media i inne; 1170 zł - na wyżywienie (500 zł), środki czystości (120 zł), ubezpieczenie na życie (300 zł), eksploatacja samochodu (250 zł). Skarżąca opłaca także ubezpieczenie samochodu, którego roczna składka wynosi 2.444 zł, co daje kwotę 203,66 zł miesięcznie. Skarżąca nie przedstawiła dokumentów wskazujących dochody (lub też ich brak) osiągane z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej pod firmą B. Wyciąg z rachunku bankowego, który skarżąca posiada w Banku, wskazuje zaś, że skarżąca stale dokonuje na ten rachunek wpłat i że posiada środki finansowe, które umożliwią jej pokrycie kosztów postępowania. W ocenie Sądu aktualna sytuacja majątkowa skarżącej nie pozwala uznać jej za osobę ubogą, która nie byłaby w stanie ponieść pełnych kosztów niniejszego postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie utrzymania. Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.