II SA/Gd 192/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Antończyk (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant Starszy sekretarz sądowy Agnieszka Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu28 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 14 stycznia 2010 r., nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję. W dniu 5 stycznia 2009r. E. K. złożyła wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka oraz z tytułu samotnego wychowywania dziecka A. K. Decyzją z dnia 16 stycznia 2009r. nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Społecznej działając na podstawie upoważnienia Burmistrza Miasta oraz art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego oraz na podstawie art. 4ust. 2 pkt 1, art. 5 , art. 6, art. oraz art. 20, art. 23 , art. 25, art. 26,art. 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych / tekst jednolity Dz. U. nr 139 z 2006r., poz. 992 ze zm./ oraz na podstawie rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne / Dz. U. nr 105, poz. 881 ze zm./przyznał E. K. zasiłek rodzinny na dziecko w kwocie 48 zł miesięcznie, na okres od 1 stycznia 2009r. do 31.10.2009r. oraz zasiłek rodziny z tytułu urodzenia dziecka w kocie 1000zł. Decyzją z dnia 20 stycznia 2009r. nr [...] działając na podstawie art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 17a, art. 4, art. 5 ust. 1 , art. 6, art. 7, art. 8, art. 11a, art. 20 ust. 3, art. 25, art. 32 ust. 1 i 2 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych i ww. rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej odmówił przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na A. K. w kwocie 170zł miesięcznie, w okresie 1.01.2009 do 31.10. 2009. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że z dokumentów zgromadzonych w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej, tj. wywiadu środowiskowego z dnia 23.10.2008r. wynika, że wnioskodawczyni prowadziła wspólne gospodarstwo domowe z ojcem dziecka P. K., z którym miała zawrzeć związek małżeński. W dniu 7.08.2008r. ojciec dziecka został osadzony w Zakładzie karnym. Obecnie wnioskodawczyni wspólnie z dzieckiem zamieszkuje w mieszkaniu ojca dziecka i złożyła wniosek o uznanie dziecka przez P. K. do Urzędu Stanu Cywilnego w K. Powołując się na powyższe organ przywołał art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że za osobę samotnie wychowującą dziecko uważa się –pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba, że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Natomiast zgodnie z art. 11a ust. 1 pkt 2 ustawy dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców, ponieważ ojciec dziecka jest nieznany. Powołując się na powyższe regulacje organ uznał, że wnioskodawczyni nie ma statusu osoby samotnie wychowującej dziecko. Decyzją z dnia 15 czerwca 2009r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania E. K. od powyższej decyzji uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że w stanie faktycznym sprawy niewątpliwym jest, że E. K. oraz P. K. pozostawali w faktycznym związku i prowadzili wspólne gospodarstwo domowe. Jednakże w okolicznościach sprawy matka dziecka będąca wnioskodawczynią nie wychowuje dziecka wspólnie z jego ojcem, skoro pod pojęciem wspólnego wychowania dziecka należy rozumieć sytuację, w której oboje rodzice czynnie i osobiście sprawują opiekę nad dzieckiem. W przypadku, gdy ojciec dziecka został osadzony w areszcie w dniu 7 sierpnia 2008r. , tj. na kilka miesięcy przed urodzeniem dziecka i będzie odbywać karę pozbawienia wolności przez okres kilku lat, to niemożliwym jest aby w tym czasie mógł wspólnie z matką dziecka sprawować nad nim opiekę. Bez znaczenia są przeszłe i przyszłe plany co do wspólnej przyszłości E. K. i P. K. Skoro wnioskodawczyni jest panną i faktycznie sama wychowuje dziecko, to jest osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jednakże, jak wskazało Kolegium, dla przyznania dodatku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka wymagane jest spełnienie warunku, o którym mowa w art. 11a ustawy, a mianowicie wykazanie, że powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego zostało oddalone. Rozpoznając sprawę ponownie Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej decyzją z dnia 30 lipca 2009r. nr [...]. odmówił przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na A. K. Ponownie rozpatrując wniosek z dnia 5 stycznia 2009r. w związku z uchyleniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji organu I instancji z dnia 20 stycznia 2009r. 2004r. organ I instancji wskazał, że przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające dotyczące przedłożenia wyroku sądowego, orzekającego oddalenie powództwa w sprawie o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców tj. P. K. Strona w dniu 16.07.2009r. dostarczyła oświadczenie, iż nie występowała do sądu z powództwem o ustalenie świadczenia alimentacyjnego dla A. K. od ojca dziecka M. K. W związku z powyższym organ orzekł o odmowie przyznania dodatku. Odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł P. K. W uzasadnieniu odwołujący podniósł, że E. K. jako matka dziecka jest w istocie matką samotnie wychowującą dziecko i spełnia wszelkie warunki, o których mowa w art. 11a ustawy. Odwołujący wskazał, że udostępnił matce dziecka oraz dziecku swoje mieszkanie, aby dziecko mogło wychowywać się w należytych warunkach, lecz jak wskazał, nie powinno to być powodem do zmuszania matki dziecka do zakładania sprawy alimentacyjnej, co może doprowadzić do poważnych zadłużeń. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 14 stycznia 2010r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji w pierwszej kolejności przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz zacytował przepis art. 11a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W myśl powołanego przepisu dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ: 1/ drugi z rodziców dziecka nie żyje; 2/ ojciec dziecka jest nieznany; 3/ powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone. Organ II instancji wskazał, że zgodnie z obowiązującymi przepisami, wnioskodawczyni mogłaby otrzymać świadczenie, gdyby jej powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od ojca dziecka zostało oddalone. Jednak z akt sprawy wynika, że E. K. nie złożyła i nie zamierza złożyć wniosku o ustalenie alimentów od ojca dziecka. Wskazano, że biorąc pod uwagę, iż P. K. odbywa karę pozbawienia wolności, a więc nie może podjąć pracy, zachodzi prawdopodobieństwo, że sąd oddaliłby powództwo o ustalenie alimentów. Wskazano, że organy administracji zobowiązane są do stosowania przepisów prawa, sprawa przyznawania świadczeń rodzinnych nie została przez ustawodawcę pozostawiona uznaniu organów administracji, gdyż zasady i warunki ich przyznawania są ściśle uregulowane ww. przepisami, które to przepisy organy mają obowiązek stosować. P. K. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, podnosząc iż decyzja jest niezgodna z prawem. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że wniosek o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego jest rozpoznawany przez okres wielu miesięcy, tymczasem jak wskazano w dacie wydania decyzji przez organ I instancji w dniu 20 stycznia 2009r. istniały podstawy do wydania decyzji pozytywnej, na tej podstawie, że matka dziecka jest panną , a ojciec jest nieznany / dziecko zostało uznane po pewnym okresie czasu/. Odnosząc się do treści decyzji organu odwoławczego skarżący podniósł, że wbrew stanowisku SKO, Sąd nie odrzuca wniosku o alimenty, lecz je przyznaje, a przypadku braku możliwości ich ściągnięcia istnieje procedura otrzymania świadczeń alimentacyjnych z funduszu. W takiej sytuacji wypłacone świadczenia są następnie ściągane od zobowiązanego i w rozpatrywanej sprawie zadłużenie byłoby spłacane przez skarżącego i matkę dziecka. Skarżący podniósł również, że członek SKO powinien być wyłączony od udziału w postępowaniu o ponowne rozpatrzenie sprawy, jeżeli brał udział w wydawaniu zaskarżonej decyzji. Ponowne rozpatrzenie sprawy przez SKO winno zawsze nastąpić w innym składzie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art.1ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. nr 153, poz. 1269/ sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy / art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz. U. nr 153, poz. 1270/. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznawana skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Postępowanie w niniejszej sprawie wszczęte zostało w następstwie wniosku E. K. z dnia 5 stycznia 2009r,dotyczącego m.in. przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego na A. K. z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Decyzją z dnia 30 lipca 2009r. organ I instancji odmówił przyznania ww. dodatku do zasiłku rodzinnego. Niespornym zatem jest, że stroną postępowania jest E. K. Odwołanie natomiast zostało wniesione przez P. K. i zostało rozpoznane przez organ II instancji Zgodnie z art. 127 § 1 i § 2 kpa od decyzji wydanej w pierwszej instancji odwołanie do organu administracji publicznej wyższego stopnia służy stronie postępowania. Organ odwoławczy po otrzymaniu odwołania obowiązany jest zbadać dopuszczalność odwołania, która jest wyznaczona przesłankami przedmiotowymi i podmiotowymi. Przesłanki podmiotowe to złożenie odwołania przez legitymowany podmiot-stronę postępowania w sprawie. Zatem, gdy organ odwoławczy podejmie postępowanie odwoławcze, winien ustalić czy wnoszący odwołanie jest stroną postępowania. W razie gdy wnoszący odwołanie twierdzi, że jest stroną, a organ odwoławczy niezweryfikował pozytywnie tego twierdzenia w toku postępowania odwoławczego winien umorzyć postępowanie w sprawie na podstawie art. 138 §1 pkt 3 kpa. Innymi słowy gdy organ II instancji ustali, że podmiot wnoszący odwołanie nie jest stroną postępowania postępowanie winno być zakończone decyzją o umorzeniu postępowania odwoławczego. Organ II instancji nie dokonał żadnych ustaleń w powyższym zakresie. Wskazać należy, że cytowany przez organy administracji przepis art. 11a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu. W okolicznościach sprawy osobą wychowującą dziecko ubiegająca się o przyznanie dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka jest E. K., która nie wniosła odwołania od decyzji organu I instancji. Zatem organ II instancji winien zweryfikować legitymację odwołującego do wniesienia odwołania. W zależności od dokonanych ustaleń organ ten winien umorzyć postępowanie odwoławcze zgodnie z art. 138 §1 pkt 3 kpa lub wyjaśnić w sposób dostateczny stan faktyczny sprawy, który nie został prawidłowo ustalony w sprawie przyznania przedmiotowego dodatku wbrew wymogom art. 7 i 77 § 1 kpa, które nakładają na organy administracji obowiązek dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy i wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy. Powyższe mogło spowodować wadliwe zastosowanie przepisów prawa materialnego. Z wniosku złożonego przez skarżącą w dniu 5 stycznia 2009r i załączonego do niego zupełnego odpisu aktu urodzenia dziecka wynika, że w akcie urodzenia wpisano nazwisko K. na podstawie art. 42 ust. 2 prawa o aktach stanu o aktach stanu cywilnego. Przepis art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 29 września 1986r. Prawo o aktach stanu cywilnego / tekst jednolity Dz. U. z 2004r. Nr 161, poz. 1688 ze zm./ stanowi, że jeżeli nie nastąpiło uznanie dziecka lub sądowe ustalenie ojcostwa, wpisuje się do akt urodzenia jako imię ojca- imię wskazane przez przedstawiciela ustawowego dziecka oraz jako nazwisko ojca i jego nazwisko rodowe –nazwisko matki, z odpowiednią adnotacją w rubryce uwagi. Taki stan prawny wymagał rozważenia istnienia przesłanki do przyznania dodatku na powoływanej podstawie wymienionej w przepisie art. 11a ust. 1pkt 2 ustawy, a więc na tej podstawie, że nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ, ojciec dziecka nie jest znany. Zważyć jednak należy, że organ II instancji jako organ charakterze reformacyjnym ma obowiązek uwzględniać zmiany stanu faktycznego i prawnego, które nastąpiły po wydaniu decyzji przez organ I instancji. Sąd Administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych ograniczając się do kontroli prawidłowości poczynionych ustaleń przez organ administracji. Celem postępowania dowodowego przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie jest bowiem ustalenie stanu faktycznego sprawy, lecz ocena czy właściwe w sprawie organy ustaliły stan faktyczny sprawy zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej. Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego wyłączenia pracowników Samorządowego Kolegium Odwoławczego to wskazać należy, że podstawy wyłączenia zostały zawarte w przepisach art. 24 § 1 ust. 1 pkt 1-7 kpa. Stosownie do art. 24 §1 pkt 5 kpa pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Powyższy przepis ma zastosowanie do odwołań rozpoznawanych na podstawie art. 127 § 3 kpa, który stanowi, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu o ponowne rozpatrzenie sprawy- takiej sytuacji od ponownego rozpoznania sprawy wyłączeni są pracownicy, którzy brali udział w rozpatrzeniu sprawy w I instancji. Jak to wyżej wskazano, Sąd Administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W świetle powyższych ustaleń faktycznych i prawnych Sąd uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie. Dopiero wyjaśnienie wskazanych wyżej okoliczności winno doprowadzić do wydania decyzji z uwzględnieniem poczynionych przez organ ustaleń. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ powołanej wyżej ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnym.