II SA/Gd 1940/00

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na rozprawie sprawy ze skargi Bronisława K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia 17 maja 2000 r. (...) w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia (...) Telekomunikacja Polska SA działająca przez Zakład Telekomunikacji w B. złożyła Staroście Powiatu I. wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w administracji w celu wyegzekwowania obowiązku określonego w dołączonym, wystawionym przez siebie tytule wykonawczym. Z dołączonego tytułu wykonawczego wynikało zaś, że skarżący Bronisław K. nie wykonał obowiązku polegającego na udostępnieniu Telekomunikacji Polskiej SA swojej, bliżej w tytule wykonawczym określonej nieruchomości w celu przeprowadzenia konserwacji posadowionych na niej urządzeń łączności. Jako podstawę prawną obowiązku określonego w tytule wykonawczym powołano art. 124 ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2000 r. Starosta I. nałożył na skarżącego grzywnę w wysokości 500 zł w celu przymuszenia wykonania obowiązku określonego we wskazanym tytule wykonawczym. Zażalenie na postanowienie z dnia 17 kwietnia 2000 r. wniósł skarżący. W zażaleniu twierdził, iż nie uchyla się od umożliwienia konserwacji urządzeń łączności, jednakże uzależnia to od umownego uregulowania odszkodowania za ewentualne szkody. Rozpoznając zażalenie skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z dnia 17 maja 2000 r. uchyliło postanowienie organu pierwszej instancji i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Podstawą rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego było ustalenie, iż nie zostało wykazane w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, czy skarżący rzeczywiście nie umożliwił Telekomunikacji Polskiej SA wejście na swoją nieruchomość w celu konserwacji urządzeń łączności. W skardze na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. skarżący zarzucił, iż narusza ono jego prawo własności i sankcjonuje dalsze bezprawne działanie Telekomunikacji Polskiej SA. Wyjaśniając okoliczności sprawy twierdził, iż jego nieruchomość, przez którą przechodzi linia telekomunikacyjna, nie jest obciążona żadną służebnością. Twierdził też, że w sprawie posadowienia tej linii na jego nieruchomości nie została wydana żadna decyzja administracyjna. Na tej podstawie uznał, iż linia ta jest jego własnością, zaś Telekomunikacja Polska SA jest jedynie jej użytkownikiem. Wskazał też, że z powodu posadowienia linii telekomunikacyjnej na jego nieruchomości ponosi straty oraz, że Telekomunikacja Polska SA na jego starania o uregulowanie tej sytuacji odpowiadała, iż linia jest posadowiona zgodnie z prawem i w związku z tym nie przysługują mu roszczenie o zapłatę z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości lub roszczenie o zawarcie umowy. Przedstawiając te okoliczności skarżący wniósł o "wydanie prawnej decyzji regulującą tą sprawę". W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Rozpoznając skargę Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu aczkolwiek nie z powodów w niej przedstawionych. Stosownie do art. 51 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, iż może uwzględnić skargę w oparciu o uchybienia, których skarżący nie zarzucił. W niniejszej sprawie skarga podlega uwzględnieniu, gdyż zaskarżone postanowienie podjął niewłaściwy organ. Stosownie do treści art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 2002 nr 110 poz. 968/ w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy tej ustawy stanowią inaczej. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym w chwili podejmowania zaskarżonego postępowania /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./ nie zawierała własnego uregulowania, które określałoby organy właściwe do rozpoznania zażalenia na wydane w postępowaniu egzekucyjnym postanowienie. Należało zatem wówczas stosować art. 127 par. 2 Kpa w zw. z art. 144 Kpa i art. 17 pkt 1 Kpa. Z przepisów tych wynikało zaś, że organem właściwym do rozpoznania zażalenia na postanowienie organu jednostki samorządu terytorialnego, a więc także starostę, było samorządowe kolegium odwoławcze, chyba że ustawa szczególna stanowiła inaczej. W związku z tymi przepisami, w szczególności zaś odwołaniem do możliwych w szczególnych ustawach odstępstwach od zasady, konieczne było rozważenie możliwości szczególnego uregulowania właściwości. W związku z tym wskazać należy, iż sprawa dotyczy obowiązku wynikającego z art. 124 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543 z zm./, który wprost w tym przepisie został oddany wykonaniu w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ustawie o gospodarce nieruchomościami właściwość organów odwoławczych została określona w sposób szczególny w art. 9a tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem w brzmieniu obowiązującym w chwili podjęcia zaskarżonej decyzji, od decyzji wydanych przez starostę, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa oraz w sprawach wywłaszczeń, odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości i zwrotów tych nieruchomości przysługuje stronie odwołanie do wojewody. W orzecznictwie wyjaśniono, iż przepis ten dotyczy nie tylko decyzji, jak by wynikało z jego dosłownego brzmienia, ale także postanowień /postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2001 r., I SA 256/01 - nie publ./. Art. 124 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest umieszczony w rozdziale zatytułowanym "Wywłaszczanie nieruchomości". Przepis ten jest też funkcjonalnie związany ze szczególnym rodzajem wywłaszczenia, które polega na ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody /art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami/. Ułatwia on bowiem konserwację i naprawę tych ciągów, przewodów i urządzeń. Zatem sprawa dotycząca egzekucji obowiązku określonego w art. 124 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest sprawą z zakresu wywłaszczeń. W konsekwencji stwierdzić należy, że według stanu prawnego obowiązującego w chwili podejmowania zaskarżonego postanowienia, a więc w dniu 17 maja 2000 r., właściwym do rozpoznania zażalenia na postanowienie starosty w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w art. 124 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami był wojewoda a nie samorządowe kolegium odwoławcze. Przepis art. 9a ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowił w tym przypadku przejaw przepisu szczególnego, który wyłącza zasadę wyrażoną w art. 17 pkt 1 Kpa. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 22 ust. 3 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym w zw. z art. 156 par. 1 pkt 1 Kpa stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, iż skarżącemu w istocie chodzi o uregulowanie sytuacji związanej z tym, iż przez jego nieruchomość przebiega linia telekomunikacyjna. Takiego uregulowania skarżący oczekuje od Naczelnego Sądu Administracyjnego. W związku z tym wskazać należy, iż stosownie do art. 22 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym uwzględniając skargę sąd administracyjny może uchylić zaskarżoną decyzję lub postanowienie albo stwierdzić ich nieważność lub niezgodność z prawem. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do wydawania orzeczeń kształtujących prawo. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy powołanych przepisów stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia oraz na mocy art. 55 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym orzekła o kosztach postępowania.