II SA/Gd 1952/01

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Jędrkowiak (spr.), Sędzia NSA Jacek Hyla, Asesor WSA Krzysztof Gruszecki, Protokolant Mariola Branicka, po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi H. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 7 maja 2001 r. Nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 19 września 2000 r. nr [...] II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skwarzącego H. K. kwotę 10 zł. (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. II SA/Gd. 1952/01 UZASADNIENIE H. K. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 7 maja 2001 r. Nr [...]. Zaskarżoną decyzją w/w organ po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 19 września 2000 r. o odmowie przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich. W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 22 ust. 1 oraz art. 1 ust. 2 pkt 3 i 5 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj. Dz.U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950 ze zm.). W uzasadnieniu podano, iż skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu przynależności w okresie 1941 r.–1945 r. do konspiracyjnego zastępu Szarych Szeregów w Bydgoszczy, a następnie działalności od 1950 r.-1978 r. w nielegalnych strukturach ZHP. W ocenie organu skarżący nie udowodnił swojej działalności konspiracyjnej. Do wniosku dołączył oświadczenia C. W. oraz B. M., jak również swoje własne. Zdaniem organu zarówno w samych oświadczeniach świadków jak i skarżącego istnieją rozbieżności, które nie pozwalają na dokonanie ustalenia, iż działalność skarżącego w w/w okresie należy uznać za działalność kombatancką w rozumieniu ustawy. W ocenie organu porównanie informacji zawartych w oświadczeniach C. W. i B. M. nie zgadzają się z informacjami zawartymi w dokumentacji kombatanckiej tych świadków. Z dokumentacji C. W. wynika, że od sierpnia 1941 r. był on żołnierzem wywiadu w Inspektoracie bydgoskim oraz w ochronie Sztabu Okręgu Pomorskiego AK a od lipca 1944 r. pełnił dodatkowo funkcję oficera do zadań specjalnych przy szefie Sztabu Okręgu. W swoich dokumentach Pan C. W. nie wspomina o jakiejkolwiek współpracy z harcerzami z Szarych Szeregów. Drugi ze świadków – B. M. – komendant Szarych Szeregów Pomorza Południe a z czasem i Północ potwierdza złożenie przysięgi przez wnioskodawcę w grudniu 1944 r., podczas, gdy sam zainteresowany twierdzi, że składał przyrzeczenie harcerskie w obecności B. M. w grudniu 1941 r. jako 12-latek. C. W. w swoim oświadczeniu podaje, że wnioskodawca składał przed nim powtórnie przysięgę w tej samej organizacji w listopadzie 1943 r. (po aresztowaniu B.a M.) i wiązało się to także ze zmianą pseudonimu. Twierdzi także, że od momentu złożenia przysięgi drużyna, w której był wnioskodawca znajdowała się bezpośrednio pod jego dowództwem. Sam zainteresowany podaje jako termin przysięgi składanej przed C. W. grudzień 1941 r. i nie powołuje się w swoich relacjach na W. jako na swojego bezpośredniego dowódcę. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił, iż podane w decyzji niedokładności w zakresie dat są wynikiem znacznego upływu czasu od chwili, kiedy miały miejsce zdarzenia opisywane przez świadków, natomiast zarówno funkcje osób potwierdzających jego działalność jak i niekwestionowana jego przynależność do Szarych Szeregów (w 1999 r. otrzymał Krzyż Armii Krajowej nadany przez Prezydenta Rzeczypospolitej) powodują, że decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 02.153.1271 z późn. zmianami) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153 poz. 1270). W myśl art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skarga podlegała uwzględnieniu. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej. Wynika z niej obowiązek organu administracji państwowej wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Jedną z form postępowania dowodowego jest przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków. Charakter tego dowodu nakazywałby, ażeby przeprowadzić go w sposób zgodny z zasadą bezpośredniości, a taką możliwość stwarza przeprowadzenie rozprawy administracyjnej ( art. 89 k.p.a.). Faktem pozostaje jednak, że w warunkach, jak to ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, zorganizowanie tego typu rozprawy może napotykać na duże trudności już chociażby ze względu na koncentrację w jednym miejscu i czasie podmiotów postępowania oraz uczestników postępowania. Z tego też względu złożone "oświadczenia świadka" stanowią materiał dowodowy, który jakkolwiek nie odpowiada w pełni procedurze obowiązującej dla przeprowadzenia wskazanego wyżej dowodu (brak możliwości zadawania pytań, konfrontacji itp.), to jednak przy swobodnej ocenie dowodu organ administracji nie jest zwolniony od rozważenia dostrzeżonych luk czy też niezgodności w zeznaniach. W takiej sytuacji ma on obowiązek przeprowadzić postępowanie uzupełniające mające na celu ustalenie czy okoliczności podane przez stronę jak też wynikające z oświadczeń złożonych przez osoby, które powołuje skarżący w charakterze świadków są tego rodzaju, że uzasadniają ich wiarygodność, bądź też nakazują pozbawienie ich mocy dowodowej. Nie jest bez znaczenia w rozpatrywanej sprawie, w której dowodzenie działalności konspiracyjnej, samo w sobie bardzo trudne do wykazania, następuje po bardzo długim okresie czasu. Z tego też względu, bardziej istotną kwestią od ustalonej przez organ rozbieżności dotyczącej głównie dat zdarzeń, na które powołuje się skarżący jest, ta, która ma swe źródło w powołanej na wstępie zasadzie prawdy obiektywnej, jest nią może prawdomówność osób potwierdzających tę działalność. W postępowaniu sądowym składający oświadczenie C. W. złożył pismo (z dnia 23 maja 2001 r.), w którym wyjaśnia rozbieżności dostrzeżone przez organ w materiale dowodowym dotyczącym działalności konspiracyjnej skarżącego. Dostrzegając niezgodność opisanych wyżej zdarzeń, orzekający w sprawie organ winien zwrócić się do strony postępowania oraz osób, które powołane zostały w charakterze świadków do wyjaśnienia przyczyn rozbieżności i dopiero wówczas mógł w ramach swobodnej oceny dowodów ocenić wiarygodność złożonych zeznań czy wyjaśnień. Niedopełnienie tego wymogu jako mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w ocenie Sądu nakazywało uwzględnienie skargi i z tych też względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.o.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 97 § 2 ustawy p.o.p.s.a. w związku z art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA (Dz.U. nr 74, poz. 368 ze zm.).