II SA/Gd 1964/02

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITE.J POLSKIEJ Dnia 27 stycznia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń Protokolant Anna Zegan po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. P. na decyzję Wojewody z dnia 17 lipca 2002 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję: 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia 22 kwietnia 2002 r. Burmistrz Miasta i Gminy odmówił wymeldowania skarżącej E. P. z pobytu stałego z budynku przy ulicy [...] w M.. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż z wnioskiem o wymeldowanie skarżącej wystąpił Z. P.. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że skarżąca wprawdzie nie przebywa w spornym lokalu, ale powodem jej nieobecności jest praca za granicą związana z koniecznością utrzymania dzieci, ponadto jest ona współwłaścicielem gospodarstwa położonego w M., co wynika z zaświadczenia z dnia 21 lutego 2002 r. nr [...]. W tej sytuacji organ pierwszej instancji wywiódł, że skoro nie zostały spełnione przesłanki, o których mówi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie ma podstaw do wymeldowania skarżącej ze spornego lokalu. W odwołaniu od decyzji Z. P. podniósł, że skarżąca jest jedynie współwłaścicielem działek bez zabudowań położonych w miejscowości O. przekazanych w formie darowizny na mocy aktu notarialnego z dnia 8 maja 1990 r. Wskazał, iż otrzymuje ona alimenty na dzieci, nadto w Sądzie Rejonowym toczy się sprawa o pozbawienie jej praw rodzicielskich. W piśmie z dnia 2 lipca 2002 r. skarżąca podniosła, że nieruchomość przy ulicy [...] w M. została zakupiona podczas trwania związku małżeńskiego ze Z. P. za pieniądze pochodzące ze sprzedaży lokalu położonego w N. oraz pieniądze zgromadzone na jej książeczce mieszkaniowej. Z. P. podał notariuszowi nieprawdę, iż nieruchomość nabywa ze środków pochodzących z majątku odrębnego. Skarżąca wskazała ponadto, iż jest w trakcie rozwodu ze Z. P., a jego zachowanie w stosunku do niej i dzieci – ciągłe groźby, a co z tym zawiązane obawa o własne i dzieci zdrowie i życie było przyczyną czasowego wyprowadzenia się do rodziców. Podała ponadto, że praw do budynku zamierza dochodzić na drodze sądowej. Rozpoznając odwołanie Z. P. Wojewoda decyzją z dnia 17 lipca 2002 r. nr [...], powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych uchylił decyzję organu pierwszej instancji i orzekł o wymeldowaniu E. P. z pobytu stałego z budynku przy ulicy [...] w M.. W uzasadnieniu organ odwoławczy wywiódł, powołując się na treść art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, że istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy jest ustalenie, czy skarżąca mieszka w spornym budynku, gdyż na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. nie bada się obecnie uprawnień do przebywania w lokalu albowiem instytucja zameldowania ma charakter jedynie ewidencyjny i powinna odzwierciedlać faktyczne zamieszkiwanie w lokalu, nie zaś rodzić uprawnienia do tego lokalu. Organ wskazał, iż skarżąca nie zamieszkuje w spornym lokalu, co wynika z wniosku Z. P., jak i pism samej skarżącej, w których przyznała ona, iż nie przebywa pod adresem M. ulica [...]. W tej sytuacji organ odwoławczy wywiódł, iż spełniona została przesłanka z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skargę na powyższą decyzję wniosła E. P. podnosząc, że decyzja Wojewody jest dla niej i dzieci bardzo krzywdząca. Wskazała, iż nieruchomość stanowi także jej własność i nie jest prawdą jakoby Z. P. kupił ją ze środków pochodzących z jego majątku odrębnego. Wskazała również, że mieszkanie opuściła na skutek gróźb ze strony męża oraz w obawie o życie i zdrowie własne jak i dzieci. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Stosownie do przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, lecz nie ze względów w niej wskazanych. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Naczelnymi zasadami postępowania administracyjnego są - określone w art. 6 i 7 k.p.a. - zasada praworządności oraz dochodzenie prawdy obiektywnej. Nakładają one na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy tak pod względem faktycznym jak i prawnym, w celu ustalenia stanu rzeczywistego sprawy. W myśl art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji państwowej zobowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Treść tego przepisu należy tłumaczyć w ten sposób, że obowiązek przeprowadzenia wszystkich niezbędnych do wyjaśnienia sprawy dowodów obciąża organ administracji prowadzący postępowanie w sprawie. Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a. decyzja powinna być należycie uzasadniona z podaniem m.in. dowodów, na podstawie których określone fakty organ orzekający przyjął za udowodnione oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Zaniechanie przez organy administracji państwowej podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Wynika to wprost z art. 138 k.p.a., który przyznaje organowi kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Analiza akt niniejszej sprawy pozwala na wyrażenie przekonania, że organ drugiej instancji nie poczynił wystarczających ustaleń w celu jednoznacznego wyjaśnienia, czy w sprawie niniejszej zostały faktycznie spełnione przesłanki wymeldowania określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Organ odwoławczy powołując się na treść wniosku Z. P. oraz pism samej skarżącej z dnia 25 marca 2002 r. oraz z dnia 2 lipca 2002 r., doszedł do przekonania, że skarżąca nie mieszka w spornym lokalu i orzekł jej wymeldowaniu. Powyższe ustalenie, mające w sprawie zasadnicze znaczenie dla możliwości zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jako podstawy prawnej wymeldowania, nie zostało w ocenie Sądu należycie ocenione i udowodnione w toku postępowania administracyjnego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, który podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, że spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z jej własnej woli a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób (por. wyrok NSA z 23.04.2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, System Informacji Prawnej Lex nr 50123). Organ odwoławczy nie wyjaśnił przyczyn i okoliczności "opuszczenia" przez skarżącą spornego lokalu, a zwłaszcza czy opuszczenie to miało charakter trwały i wynikało z jej autonomicznej woli. W pismach z dnia 25 marca 2002 r. oraz z dnia 2 lipca 2002 r. skarżąca podnosi, iż do opuszczenia przedmiotowego lokalu została zmuszona nagannym zachowaniem męża – Z. P.. Z kolei zaś z notatki urzędowej z dnia 17 kwietnia 2002 r., która została zupełnie pominięta przez organ drugiej instancji, wynika, że w mieszkaniu rodziców przy ulicy [...] skarżąca nie mieszka, jak również nie posiada tam żadnych swoich rzeczy. W tej sytuacji stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż zaskarżona decyzja znajduje uzasadnienie faktyczne i prawne jest co najmniej przedwczesne. Należy mieć także na uwadze fakt, iż czasowe opuszczenie miejsca stałego pobytu, na przykład jak w sytuacji skarżącej - wyjazd za granicę w celach zarobkowych, nie jest równoznaczne z opuszczeniem go na stałe. Okoliczności powyższe, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie zostały należycie wyjaśnione, a także z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. nie zostały rozważone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy jak podniesiono wyżej oparł się jedynie na treści pism osób zainteresowanych. Takie postępowanie nie może zasługiwać na aprobatę Sądu. W tym miejscu podnieść trzeba, że na organie ciążył obowiązek bardzo wnikliwej i wszechstronnej oceny wszystkich dowodów zebranych w postępowaniu administracyjnym. Organ nie sprostał jednak powyższym wymaganiom, a poczynione przezeń ustalenia faktyczne w kontekście powyższych rozważań należy traktować jako dowolne. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że jako "dowolne" należy traktować również ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku sine qua non wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a.) – por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23.11.1994 r., OSNP 1995, nr 7, poz. 83. Reasumując należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 7, 77 § 1, 107 i 138 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję. Stosownie do treści art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Jeśli zaś chodzi o zarzuty skargi, to wskazać należy skarżącej, że postępowanie meldunkowe spełnia cele ewidencyjne i nie ma nic wspólnego z rozstrzyganiem uprawnień do lokalu, gdyż należy to do właściwości sądów powszechnych. Sąd administracyjny bada bowiem legalność zaskarżonych decyzji, czyli ich zgodność z przepisami postępowania i prawa materialnego. Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji publicznej będzie zobowiązany do podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, a następnie rozważenia i oceny czy rzeczywiście skarżąca opuściła sporny lokal, a jeśli tak, to czy opuszczenie to miało charakter trwały i dobrowolny.