II SA/Gd 1970/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Barbara Skrzycka -Pilch Sędziowie: NSA: Andrzej Przybielski (spr.) WSA: Janina Guść Protokolant: Danuta Penkalla po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi F.F. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 22 maja 2001r. Nr [...] przedmiocie uprawnień kombatanckich uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 11 października 2000r., Nr [...] i zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego F. F. 10 zł. (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania Decyzją z dnia 11 października 2000r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedno Dz.U. z 1997r., Nr 142, poz. 950 ze zm.) pozbawił F. F. dotychczas posiadanych uprawnień kombatanckich, przyznanych wyłącznie z tytułu udziału w walkach o utrwalanie władzy ludowej. Organ administracji ustalił, że F. F., uzyskał uprawnienia kombatanckie na podstawie zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych z dnia 18 kwietnia 1986r., iż w okresie od 15 marca 1945 do 2 lipca 1945r., jako funkcjonariusz Milicji Obywatelskiej brał udział w walkach zbrojnych o utrwalenie władzy ludowej. Organ administracji wskazał, że art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy zobowiązuje do pozbawienia uprawnień kombatanckich osób, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały te uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności' w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". Stosownie do tego przepisu uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939, lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący zarzucił, że nie należał do partii komunistycznej. Do Milicji Obywatelskiej wstąpił na polecenie Tajnej Organizacji Wojskowej "Gryf Pomorski", by zorientować się, jakie były ówczesne nastroje polityczne i stosunek organów do ludności. Na potwierdzenie tej okoliczności przedstawił zeznania świadka. Nie uwzględniając tego wniosku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób represjonowanych, w dniu 22 maja 2001r. utrzymał w mocy własną decyzję o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich, podzielając w całości faktyczne i prawne podstawy jej rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano dodatkowo, że okoliczności podniesione przez skarżącego dotyczące działalności w organizacji "Gryf Pomorski" nie miały wpływu na wynik sprawy, albowiem zgodnie z art. 22 ust. 3 cyt. ustawy o kombatantach termin składanie udokumentowanych wniosków o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułów określonych w art. 1-4 ustawy upłynął w dniu 31 grudnia 1998r. F. F. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji wywodził, że uznanie, iż w otrzymał on uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej nie jest uzasadnione, albowiem działał on również na rzecz ruchu oporu, co jest jego zdaniem przesłanką do pozostawienia mu uprawnień kombatanckich. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie z odwołaniem się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie będąc związany granicami skargi (porównaj art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zważył co następuje: Skargę należało uznać za uzasadnioną w części dotyczącej zarzutów niewyjaśnieni wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie było zagadnienie dotyczące pozbawienia skarżącego dotychczas posiadanych uprawnień kombatanckich, które przyznane zostały mu bezspornie wyłącznie z tego tytułu, że jako funkcjonariusz MO brał udział w walkach z tzw. reakcyjnym podziemiem o utrwalanie władzy ludowej. W toku postępowania administracyjnego, a w szczególności we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy F. F. wskazał, że w Milicji Obywatelskiej pełnił służbę na polecenie Tajnej Organizacji Wojskowej "Gryf Pomorski". Okoliczność ta miała istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem wskazanie, przez skarżącego, że przysługiwały mu uprawnienia kombatanckie z innego tytułu przewidzianego w ustawie o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997r., Nr 142, poz. 950 ze im.) nie dawałoby podstaw do pozbawienia go dotychczas posiadanych uprawnień kombatanckich. Wskazać w tym miejscu należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie przyjmuje się, że wniosek (zarzut) osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w tej ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich. (por. uchwała NSA z dnia 4 marca 2002r., sygn. akt OPS 13/01, ONSA 2002/4/132). W świetle przytoczonych wyżej przepisów prawa obowiązkiem organu administracji było wezwanie skarżącego do złożenia udokumentowanego wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu pełnienia służby w polskich podziemnych formacjach wraz z rekomendacją stowarzyszenia właściwego dla tego rodzaju działalności kombatanckiej. W skazać w tym miejscu należy, że nieudokumentowany zarzut prowadzenia takiej działalności, który nie zostanie potwierdzony w postępowaniu przed organem administracji, nie daje podstaw do przyznania uprawnień kombatanckich z innego tytułu, a w konsekwencji uznania zarzutów odwołania. Błędny jest pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że skarżący nie mógł zgłosić tego zarzutu w postępowaniu weryfikacyjnym z uwagi na to, że termin do składania wniosków o przyznanie uprawnień kombatanckich z innych tytułów upłynął w dniu 31 grudnia 1998r. Zarzut skarżącego w tym zakresie był bowiem wyłącznie konsekwencją wszczęcia dopiero w 2000r. postępowania weryfikacyjnego, a zatem w tym postępowaniu mógł on wskazać, że uprawnienia kombatanckie przysługiwały mu również z innego tytułu, co pozwalało skarżącemu na zachowanie dotychczas posiadanych uprawnień kombatanckich. Na marginesie wskazać należy, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2003r., sygn. akt SK 4/02, uznał, że art. 22 ust. 3 ustawy (ograniczający termin do składania wniosków o przyznanie uprawnień kombatanckich) jest niezgodny z art. 2 i 32 Konstytucji RP. W konsekwencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego przepis ten stracił moc z dniem 29 kwietnia 2003r. (Dz.U. Nr 72, poz. 658). W dalszym postępowaniu w tej sprawie obowiązkiem organu, wynikającym z art. 7 i 77 § l k.p.a. będzie ustalenie czy skarżący faktycznie był członkiem Tajnej Organizacji wojskowej "Gryf Pomorski". Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § l pkt l lit b w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) i w związku z art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271). Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), określającego czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie, w ocenie Sądu jest obligatoryjne wówczas, gdy zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja nadaje się ze swej istoty do wykonania oraz gdy przepis szczególny nie wyklucza jej wykonalności z mocy samego prawa do czasu prawomocnego rozpatrzenie skargi przez Sąd. Tego rodzaju sytuacja zachodzi w przypadku decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich, gdyż z art. 26 cyt. ustawy o kombatantach... wynika, że utrata tych uprawnień następuje dopiero w skutek uprawomocnienie się decyzji. Cechę prawomocności można natomiast przypisać wyłącznie tym decyzjom, które zostały utrzymane w mocy prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, bądź też tym, które nie zostały zaskarżone do tego Sądu z powodu upływu terminu do wniesienia skargi. (por. postanowienie NSA z dnia 8 marca 2000r., sygn. akt S.A./Rz 2073/99, oraz wyrok NSA z dnia 24 maja 2001r., sygn. akt V S.A. 1095/00 - Baza orzeczeń LEX nr 56605). Skoro zatem zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja o pozbawieniu uprawnień kombatanckich z mocy samego prawa nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku oddalającego skargę, to całkowicie bezprzedmiotowe byłoby orzekanie o możliwości wykonania decyzji w trybie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.