II SA/Gd 198/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch (spr.) Sędziowie: NSA Jan Jędrkowiak as. WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant: Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi D. i Z. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 listopada 2000 r., nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 9 listopada 1999 r., nr [...] oraz zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących D. i Z. D. 30 (trzydzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 9 listopada 1999 r., nr [...], Prezydent Miasta, na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 1 ust. 1, 2 i 5, art. 2 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i 3 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (tekst jedn. Dz. U. z 1999 r. Nr 65 poz. 746) w związku z art. 2 ustawy z dnia 3 grudnia 1998 r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. Nr 156 póz. 1020), odmówił przekształcenia w prawo własności prawa użytkowania wieczystego, związanego z własnością lokalu mieszkalnego nr (KW), ustanowionego na rzecz D. i Z. D. w udziale 1/9 części w stosunku do nieruchomości gruntowej zabudowanej domem wielomieszkalnym, obejmującej działkę oznaczoną numerem o pow. 359 m2, położonej w G. przy ul. [...], dla której to nieruchomości prowadzona jest w Sądzie Rejonowym w Gdańsku księga wieczysta KW. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 9 czerwca 1998 r. D. i Z. D. złożyli wniosek o przekształcenie w prawo własności udziału w prawie użytkowania wieczystego. Zgodnie z zapisem w księdze wieczystej, ich udział w prawie użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości gruntowej związany jest z własnością wyodrębnionego lokalu mieszkalnego nr i wynosi 1/9 części. W toku postępowania ustalono, iż wnioskodawcy nabyli własność wspomnianego lokalu wraz z określonym wyżej udziałem w prawie użytkowania wieczystego wskazanej działki na mocy umowy sprzedaży lokalu i oddania gruntu w użytkowanie wieczyste z czerwca 1975 r. (rep. A/b nr). Stwierdzono też, że 3-ej właściciele lokali mieszkalnych znajdujących się w budynku przy ul. [...] w G. nie złożyli wniosków o przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności. Z akt nieruchomości wynika ponadto, iż we wspomnianym budynku, postawionym na przedmiotowej nieruchomości gruntowej znajduje się 10 lokali mieszkalnych i jeden lokal o innym przeznaczeniu, z czego 5 lokali stanowi nadal własność Gminy Miasta (tzn. że nie zostały one wykupione). Organ wskazał, że zasady przekształcenia użytkowania wieczystego ustanowionego na rzecz osób fizycznych w prawo własności, reguluje wymieniona na wstępie ustawa z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności, istotnie znowelizowana wspomnianą już ustawą z dnia 3 grudnia 1998 r. o zmianie powyższej ustawy. W niniejszej sprawie zastosowano art. 2 ustawy z dnia 3 grudnia 1998 r., zgodnie z którym do spraw wszczętych, lecz nie zakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej nowelizacji (czyli przed dniem 5 stycznia 1999 r.), stosuje się jej przepisy. Art. 1 ust. 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego... w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 3 grudnia 1998 r. stwierdza, iż przepisy w niej zawarte stosuje się do osób fizycznych, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed dniem 31 października 1998 r., a także do osób fizycznych będących ich następcami prawnymi, jeżeli złożą wniosek o przekształcenie do dnia 2000-12-31. Ponadto zgodnie z dodanym przez nowelę do art. 1 ustępem 5 pkt 1 i 2 – przepisy ustawy stosuje się do osób fizycznych będących właścicielami lokali, którym przysługuje udział w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jako prawie związanym z własnością wyodrębnionego lokalu, jeżeli spełnione zostaną łącznie następujące warunki: • wniosek o przekształcenie złożą wszyscy współużytkownicy wieczyści do dnia 31 grudnia 2000 r., w razie braku zgody stosuje się odpowiednio art. 199 Kodeksu cywilnego (art. 1 ust. 5 pkt 1) • w wyniku przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności współużytkownicy wieczyści staną się wyłącznymi współwłaścicielami całej nieruchomości gruntowej (art. 1 ust. 5 pkt 2) Organ wywodził, iż z przytoczonych przepisów wynikało zatem, iż w przypadku działki gruntu zabudowanej budynkiem wielomieszkalnym i będącej przedmiotem współużytkowania, przekształcenie w prawo własności udziałów w prawie użytkowania wieczystego, związanych z własnością uprzednio wyodrębnionych lokali możliwe jest tylko wówczas, gdy w takim budynku (lub jego części) wszystkie lokale zostały wykupione od Gminy w terminie do dnia 31 października 1998 r. Skoro więc postępowanie wykazało, że część lokali znajdujących się w budynku przy ul. [...] w G., postawionym na działce nr stanowi nadal własność Gminy Miasta, to tym samym w wyniku ewentualnego przekształcenia dotychczasowi użytkownicy wieczyści nie staną się wyłącznymi współwłaścicielami całej nieruchomości gruntowej, gdyż w tej sytuacji po przekształceniu współwłaścicielem gruntu w ułamkowej części będzie Gmina. W związku z powyższym uznać należy, że nie został spełniony warunek wymagany przez art. 1 ust. 5 pkt 2 znowelizowanej ustawy z dnia 4 września 1997 r., skutkiem czego nie można orzec o przekształceniu przysługującego wnioskodawcom udziału w użytkowaniu wieczystym gruntu w prawo własności. Jednocześnie organ wskazał, iż pod rządami obowiązującej do dnia 5 stycznia 1999 r. regulacji zawartej w ustawie o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego również brak było podstaw do uwzględnienia wniosku strony. Biorąc pod uwagę treść art. 232 § 1 Kodeksu Cywilnego w przypadku współużytkowania działki przekształcenie udziałów w prawie użytkowania wieczystego w udziały we współwłasności możliwe było tylko wówczas, gdy wszyscy współużytkownicy wieczyści spełniali warunki przewidziane w obowiązującej wtedy ustawie (tzn. byli osobami fizycznymi i nabyli użytkowanie gruntu przed dniem 1997-10-09) oraz złożyli o to odpowiednie wnioski. Jak wykazało postępowanie nie wszyscy właściciele wykupionych lokali mieszkalnych złożyli w roku 1998 wnioski o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Tym samym nie było możliwe przekształcenie prawa użytkowania wieczystego we własność na rzecz strony niniejszego postępowania tj. D. i Z. D. Gdyby bowiem ich żądanie w roku 1998 zostało uwzględnione, doszłoby do sytuacji, w której prawo wieczystego użytkowania (przysługujące użytkownikom nie składającym wniosku) byłoby ustanowione na gruncie stanowiącym współwłasność osób fizycznych i Gminy. Stan taki pozostawałby w rażącej sprzeczności z bezwzględnie obowiązującym art. 232 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym przedmiotem użytkowania wieczystego mogą być wyłącznie grunty stanowiące własność Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków. Nie może zatem, zdaniem organu, istnieć prawo użytkowania wieczystego na nieruchomości stanowiącej współwłasność osób fizycznych i gminy, ani nie może ustanowić tego prawa na przysługującym gminie udziale w takiej współwłasności. Odwołanie od tej decyzji wnieśli D. i Z. D., którzy wskazywali, że spełnili wszystkie warunki niezbędne do wydania decyzji pozytywnej. Nie uwzględniając zarzutów odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 30 listopada 2000 r., sygn. akt 3262/99, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 1 ust. 1, 2, 5 oraz art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. nr 123, poz. 781), utrzymało zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy, podzielając w całości jego podstawy faktyczne i prawne. D. i Z. D. wnieśli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której ponowili zarzuty odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 grudnia 2000 r. sygn. akt K 10/00-OTK 2000 nr 8 poz. 298 orzekł, iż art. 1 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności tj. Dz. U. 1999 nr 65 poz. 746 ze zm.: Dz. U. 2000 nr 28 poz. 352 jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego został ogłoszony w Dzienniku Ustaw RP z dnia 20 grudnia 2000 r. /Dz. U. nr 114 poz. 1196/ i z tym dniem wszedł w życie /zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji RP/. W konsekwencji, stosownie do dyspozycji art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, począwszy od dnia 20 grudnia 2000 r. wyrok ten stanowił również podstawę do wznowienia postępowania w sprawach, w których została wydana ostateczna decyzja administracyjna na podstawie art. 1 ust. 5 pkt 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności. Zgodnie z art. 145 k.p.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit b Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W dalszym toku postępowania organ winien ponownie merytorycznie rozpatrzyć wniosek skarżących o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § pkt 1 lit b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74 poz. 368 ze zm.) w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271).