II SA/Gd 1992/97

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Beaty D. na decyzję Wojewody T. z dnia 14 października 1997 r. (...) w przedmiocie zarejestrowania samochodu - uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia 16 września 1997 r. (...). Kierownik Urzędu Rejonowego w B. rozpoznając wniosek Beaty D. o zarejestrowanie samochodu marki Ford Sierra złożonego poza macierzystą wytwórnią, decyzją z dnia 16 września 1997 r. (...) odmówił zarejestrowania pojazdu. W uzasadnieniu decyzji organ administracyjny wskazał, że Beata D. do wniosku o zarejestrowanie pojazdu dołączyła: rachunki potwierdzające zakup w Polsce nadwozia oraz silnika, dokument potwierdzający przeprowadzenie badań technicznych pojazdu oraz opinię techniczną Biura Rzeczoznawców Techniki Samochodowej i Ruchu Drogowego. W opinii tej jak wskazał organ - w rubryce o nazwie "data pierwszej rejestracji" znajdowała się informacja, że pojazd nie był zarejestrowany w Polsce. W związku z tym, powołując się na par. 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej /w oryginale oczywisty błąd - Rady Ministrów/ z dnia 14 kwietnia 1993 r. w sprawie rejestracji, ewidencji i oznaczania pojazdów, organ stwierdził, że do zarejestrowania pojazdu zgodnie z wnioskiem Beaty D. należało dołączyć dowody odprawy celnej, wobec zaś braku tych dokumentów organ uznał, że odmowa zarejestrowania pojazdu jest zasadna. W odwołaniu od tej decyzji Beata D., powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 1996 r. wydany w sprawie o sygnaturze II SA 881/95, twierdziła, że ubiegając się o zarejestrowanie samochodu złożonego poza macierzystą wytwórnią, nie jest zobowiązana do przedstawienia innych dowodów własności zespołów samochodu niż dowody ich zakupu w legalnie działających w kraju firmach oraz, że tym samym nie jest zobowiązana do przedstawiania dowodów odprawy celnej zespołów pochodzenia zagranicznego, jeżeli nabyła te zespoły w kraju. Twierdziła także, że par. 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 14 kwietnia 1993 r. w sprawie rejestracji, ewidencji i oznaczania pojazdów dotyczy przypadków, w których właściciel pojazdu jest równocześnie bezpośrednim jego importerem. Rozpoznając odwołanie Wojewoda T. decyzją z dnia 14 października 1997 r. (...) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając decyzję organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z par. 3 ust. 2 w zw. z par. 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 14 kwietnia 1993 r. w sprawie rejestracji. ewidencji i oznaczania pojazdów do wniosku o zarejestrowanie pojazdu złożonego poza macierzystą wytwórnią z części pochodzenia zagranicznego, jeżeli samochód ani zespoły nie były dotąd zarejestrowane w Polsce, wnioskodawca jest zobowiązany przedstawić oryginały dowodów odprawy celnej tych zespołów. Z treści opinii technicznej Biura Rzeczoznawców Techniki Samochodowej i Ruchu Drogowego wynika zaś - zdaniem organu odwoławczego - że pojazd nie był dotąd zarejestrowany na terenie Polski. Zatem, jak wywodził organ odwoławczy, Beata D. powinna była zażądać od sprzedawcy tych części oryginały odprawy celnej i przedstawić je przy rejestracji samochodu. Skoro zaś tego nie uczyniła samochód nie może być zarejestrowany. Organ odwoławczy ustosunkował się także do orzeczenia, na które powołano się w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji stwierdzając w tej mierze, że wyrok ten został wydany w indywidualnej sprawie i nie może stanowić dla organu administracyjnego wykładni prawa. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Beata D., wnosząc o uchylenie decyzji Wojewody G., ponownie powołała się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 1996 r. wydanego w sprawie II SA 881 /95. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Rozpoznając skargę Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu mimo, że zarzuty w niej podniesione nie są trafne. Trafne jest stanowisko Wojewody T., według którego przepisy rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie rejestracji, ewidencji i oznaczania pojazdów z dnia 14 kwietnia 1993 r., w brzmieniu obowiązującym w chwili orzekania przez ten organ, czyli w dniu 14 października 1997 r. /Dz.U nr 37 poz. 164 ze zm./, nakładały na osobę wnoszącą o zarejestrowanie pojazdu mechanicznego złożonego poza macierzystą wytwórnią z zespołów pochodzenia zagranicznego obowiązek dołączenia do wniosku o zarejestrowanie pojazdu oryginały dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli zespoły z których pojazd został złożony nie pochodzą z pojazdu już zarejestrowanego w Polsce. Obowiązek ten wynikał, jak trafnie stwierdził Wojewoda, z przepisu par. 3 ust. 2 cytowanego rozporządzenia, który, stosownie do ostatniego zdania par. 5 ust. 1 tego rozporządzenia, stosuje się odpowiednio do rejestracji pojazdów złożonych poza macierzystą wytwórnią. W przepisie par. 3 ust. 2 rozporządzenia nałożono na właściciela pojazdu sprowadzonego z zagranicy, w razie zgłoszenia go do zarejestrowania, obowiązek przedstawienia oryginału dowodu odprawy celnej przywozowej tego pojazdu. Odpowiednie stosowanie tego przepisu do rejestracji pojazdu złożonego poza macierzystą wytwórnią z zespołów sprowadzonych z zagranicy oznacza, że właściciel pojazdu złożonego poza macierzystą wytwórnią, zgłaszając pojazd do zarejestrowania, był zobowiązany do przedstawienia oryginału dowodu odprawy celnej przywozowej zespołów, z których pojazd złożono lub pojazdów sprowadzonych z zagranicy, z których zespoły te pochodzą. Nałożenie w par. 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie rejestracji, ewidencji i oznaczania pojazdów obowiązku przedstawienia oryginału dowodu odprawy celnej przywozowej na właściciela pojazdu wyklucza interpretację wskazanego przepisu, według której dowód odprawy celnej przywozowej była zobowiązana przedstawić jedynie ta osoba, która sama sprowadziła pojazd z zagranicy. Obrót pojazdu sprowadzonego z zagranicy nie był zależny od jego rejestracji. Przepisy omawianego rozporządzenia przewidywały sytuacje, w której czynności zbycia pojazdu, w tym sprowadzonego z zagranicy, odbywały się niezależnie od czynności rejestracji. Mianowicie według par. 3 ust. 1 rozporządzenia przy wniosku o zarejestrowanie właściciel pojazdu był obowiązany przedstawić oryginał dowodu własności oraz, jeżeli pojazd był już zarejestrowany, ostatni dowód rejestracyjny. Z kolei, według par. 3 ust. 4 rozporządzenia, jeżeli dowód własności był niezgodny z ostatnim dowodem rejestracyjnym w zakresie danych dotyczących właściciela, właściciel był zobowiązany przedstawić dokumenty pozwalające ustalić prawo własności pojazdu. Niezgodność, o której w tym przepisie mowa, mogła powstać na skutek zmiany podmiotu prawa własności, co może być wynikiem m.in. przeniesienia prawa własności. Odnosi się to także do pojazdów sprowadzanych z zagranicy. Przepisy par. 3 ust. 1 i 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie rejestracji, ewidencji i oznaczania pojazdów dotyczą bowiem wszystkich pojazdów, w tym sprowadzanych z zagranicy, gdyż użycie w par. 3 ust. 2 rozporządzenia słowa "również" wskazuje, że przedstawienie oryginału dowodu odprawy celnej przywozowej jest dodatkowym obowiązkiem nałożonym, na właścicieli pojazdów sprowadzanych z zagranicy. Zatem mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że według przepisów par. 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie rejestracji, ewidencji i oznaczania pojazdów z dnia 14 kwietnia 1993 r., w brzmieniu obowiązującym w chwili wydania w sprawie ostatecznej decyzji, czyli w dniu 14 października 1997 r., obowiązek przedstawienia oryginału dowodu odprawy celnej przywozowej przy rejestracji pojazdu sprowadzonego z zagranicy ciążył na właścicielu tego pojazdu, który zgłaszał go do rejestracji. a nie tylko na osobie, która sama sprowadziła go z zagranicy. Stosując, na mocy par. 5 ust. 1 tego rozporządzenia, powyższe stwierdzenie odpowiednio do rejestracji pojazdu złożonego poza macierzystą wytwórnią z zespołów pochodzących z zagranicy, stwierdzić należy, że obowiązek przedstawienia oryginału dowodu odprawy celnej przywozowej zespołów, z których pojazd został złożony /lub pojazdu, z których zespoły te pochodzą/ ciążył na właścicielu zgłaszającym pojazd do zarejestrowania niezależnie od tego, czy zespoły te sam sprowadził z zagranicy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie nie podziela poglądu wyrażonego w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 1996 r. wydanego w sprawie II SA 881/95, według którego "z par. 3 ust. 2 w zw. z par. 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 14 kwietnia 1993 r. w sprawie rejestracji, ewidencji i oznaczania pojazdów] wynika, że dowód odprawy celnej pojazdu, a w danym przypadku w odniesieniu do części, z których pojazd został złożony, osoba zgłaszająca wniosek o rejestrację jest obowiązana przedstawić tylko wtedy, gdy części sama sprowadziła z zagranicy" /cytat na podstawie Prawa Gospodarczego 1996 nr 9 str. ?9/. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie jest trafne powołanie się na uzasadnienie wskazanego stanowiska na orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 15 października 1994 r. wydanego w sprawie III ARN 50/94 /OSNAPU 1995 nr 1 poz. 3/. Orzeczenie to rozstrzyga bowiem o obowiązku dokonania odprawy celnej. Według tego orzeczenia osoba nabywająca samochód sprowadzony z zagranicy nie jest zobowiązana do dokonania jego odprawy. Orzeczenie to jednak nie wyklucza obowiązku osoby nabywającej samochód sprowadzony z zagranicy przedstawienia dowodu odprawy celnej przy jego rejestracji. Nic też nie stoi na przeszkodzie, aby osoba nabywająca taki samochód zażądała od zbywcy pojazdu oryginału dowodu odprawy celnej. Obowiązek, osoby wnoszącej o zarejestrowanie pojazdu mechanicznego złożonego poza macierzystą wytwórnią z zespołów pochodzenia zagranicznego, przedstawienia oryginału dowodu odprawy celnej przywozowej nie dotyczył - jak już zaznaczono - rejestracji pojazdu złożonego z zespołów, które pochodziły z pojazdu już zarejestrowanego w Polsce. Przedstawienie oryginału dowodu odprawy celnej przywozowej przy rejestracji samochodu sprowadzonego z zagranicy ma służyć kontroli wykonania obowiązku celnego /podobnie jak obowiązek przedstawienia przed zarejestrowaniem pojazdu dowodu jego nabycia we właściwym urzędzie skarbowym ma służyć kontroli wykonania obowiązku podatkowego - par. 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie rejestracji, ewidencji i oznaczania pojazdów/. Temu samemu ma służyć obowiązek przedstawienia dowodu odprawy celnej przy rejestracji pojazdu złożonego poza macierzystą wytwórnią. Zatem przedstawianie dowodu odprawy celnej przy każdej rejestracji w Polsce nie jest zasadne. Z tego wynika, że przepisy rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 14 kwietnia 1993 r. w sprawie rejestracji, ewidencji i oznaczania pojazdów ustanawiają taki obowiązek tylko dla pierwszej rejestracji w kraju. Z powyższego wynika, że istotnym elementem stanu faktycznego przy rejestracji pojazdu sprowadzonego z zagranicy było ustalenie, czy pojazd ten był zarejestrowany w Polsce. Od tego ustalenia zależało bowiem, czy wnoszący o zarejestrowanie był zobowiązany do przedstawienia oryginału dowodu odprawy celnej przywozowej. Podobnie przy rejestracji pojazdu złożonego poza macierzystą wytwórnią z zespołów pochodzących z zagranicy istotne było ustalenie, czy zespoły, z których pojazd złożono pochodzą z pojazdów, które były już w Polsce zarejestrowane. Dokonując ustalenia w tym zakresie organ pierwszej instancji oraz organ odwoławczy oparły się na opinii technicznej Biura Rzeczoznawców Techniki Samochodowej i Ruchu Drogowego, w której w rubryce dotyczącej daty pierwszej rejestracji stwierdzono, że pojazd nie był zarejestrowany w Polsce. Organy nie wzięły jednak pod uwagę, że opinia ta dotyczy pojazdu, o którego rejestrację skarżąca wystąpiła, czyli pojazdu, który został złożony poza macierzystą wytwórnią. Pojazd ten, co oczywiste, istotnie nie był w Polsce zarejestrowany. Miał zostać przecież po raz pierwszy zarejestrowany właśnie na skutek wniosku skarżącej. Nie oznacza to jednak, że zespoły, z których pojazd został złożony, pochodzą z pojazdów dotychczas nie zarejestrowanych w Polsce. Opinia, na której organy administracyjne oparły się dokonując takiego ustalenia, nie daje ku temu podstaw. Zauważyć też należy, że z dowodów nabycia zespołów, które skarżąca dołączyła do wniosku o zarejestrowanie, nie wynika, aby przedsiębiorstwa, od których zespoły te skarżąca nabyła, trudniły się sprowadzaniem części samochodowych z zagranicy. Nie można zatem wykluczyć, że zespoły, o których mowa, pochodziły z samochodów już zarejestrowanych w Polsce. Poczynione zatem ustalenie, że zespoły, z których został złożony samochód skarżącej, o którego rejestrację wystąpiła, pochodzą z pojazdów dotychczas nie zarejestrowanych w Polsce, należy uznać za dowolne. Tym samym stwierdzić należy, że dokonując wskazanego ustalenia naruszono przepis art. 80 Kpa. Ustalenie, o którym tutaj mowa jest istotne dla wyniku postępowania. Gdyby skarżąca wykazała, że zespoły, z których złożony został jej samochód pochodzą z pojazdów już zarejestrowanych w Polsce, nie ciążyłby na niej obowiązek przedstawienia oryginału dowodu odprawy celnej przywozowej tych zespołów. Organy administracyjne były zatem w myśl art. 7 Kpa zobowiązane do dokładnego wyjaśnienia tej kwestii. W tym celu organy administracyjne winne były przede wszystkim umożliwić skarżącej wypowiedzenie się co do tego, czy zespoły, o których mowa, pochodziły z pojazdów już zarejestrowanych w Polsce. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że naruszenie przez organy administracyjne pierwszej i drugiej instancji wskazanych przepisów /art. 7 Kpa oraz art. 80 Kpa/ mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego względu skarga na mocy art. 22 ust. 2 pkt 3 oraz art. 51 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ podlegała uwzględnieniu. Z tych wszystkich przyczyn, na mocy art. 22 ust. 1 pkt 1 i art. 29 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, a także na mocy art. 55 ust. 1 tej ustawy - w zakresie orzeczenia o obowiązku zwrotu kosztów sądowych - orzeczono jak w sentencji.