II SA/Gd 202/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tamara Dziełakowska,, Sędzia WSA Mariola Jaroszewska, Protokolant Marta Went, po rozpoznaniu w dniu 26 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. J. na decyzję Wojewody z dnia 6 stycznia 2003 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie stwierdzenia wartości nieruchomości pozostawionej poza granicami kraju uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta z dnia 30 października 2002 r., nr [...]. Prezydent Miasta postanowieniem z dnia 30 października 2002r., nr [...] na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 w związku z art. 100 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie wydania decyzji stwierdzającej wartość pozostawionej nieruchomości poza granicami kraju w miejscowości P. pow. W. Woj. W. przez L. J.. Jednocześnie na podstawie art. 100 § 1 K.p.a. wezwał J. J. do wystąpienia w terminie 1 miesiąca od dnia otrzymania postanowienia do Sądu Okręgowego w Gdańsku o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego w sprawie tj. ustalenia faktu pozostawienia przez L. J. i A. S. majątku nieruchomego na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa. W uzasadnieniu wskazano, że J. J. wystąpił z wnioskiem o wydanie decyzji stwierdzającej wartość pozostawionej nieruchomości poza granicami kraju w miejscowości P. przez L. J.. Zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998r. w sprawie sposobu zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości (Dz. U. Nr 9 z 1998r., poz. 32) do wniosku o zaliczenie wartości pozostawionych nieruchomości oraz o wydanie decyzji stwierdzającej wartość pozostawionej nieruchomości należy dołączyć dowody potwierdzające pozostawienie nieruchomości oraz rodzaj i powierzchnię tych nieruchomości, opis pozostawionych nieruchomości oraz oświadczenie o dotychczasowym stanie realizacji uprawnień oraz o wartości pozostawionych nieruchomości i o ewentualnych obciążeniach hipotecznych tych nieruchomości. Ponadto do wniosku należy dołączyć zaświadczenie o ewakuacji w związku z wojną. Organ stwierdził, że złożonych przez J. J. dokumentów nie można uznać za wystarczające do wydania decyzji stwierdzającej wartość pozostawionego mienia. Wskazał nadto, że wniosek o rekompensatę dotyczy tylko nieruchomości pozostawionej przez L. J., a z przedłożonego testamentu wynika, że stanowiła ona współwłasność A. S. i L. S.. Ponieważ nie dostarczono dokumentu potwierdzającego zniesienie współwłasności, nie można rozpatrywać wniosku w stosunku tylko do części pozostawionej przez L. J.. Z tych powodów rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd. Zagadnieniem wstępnym w sprawie jest ustalenie przez Sąd Okręgowy w Gdańsku faktu pozostawienia przez L. J. i A. S. nieruchomości na trenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa. Jednocześnie organ wskazał, że w przypadku niezastosowania się do wezwania postępowanie zostanie podjęte, a sprawa załatwiona stosownie do art. 100 § 3 Kpa z rozstrzygnięciem zagadnienia we własnym zakresie. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył J. J. domagając się jego uchylenia i wnosząc o przesłuchanie świadków. Wojewoda postanowieniem z dnia 6 stycznia 2003r. wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa i art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. Z 2000, Nr 46, poz. 543 z późn. zm.) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu tego postanowienia organ wskazał, iż podstawę zawieszenia postępowania w sprawie stanowił art. 97 § 1 pkt 4 Kpa stwierdzający, że organ zawiesza postępowanie, jeżeli rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Ustalenie przez Sąd Okręgowy w Gdańsku faktu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami w związku z wojną rozpoczętą w 1939r. stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 Kpa. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie J. J. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Skarżący zarzucił, że organ nie przesłuchał świadków, którzy mogli wyjaśnić i potwierdzić pozostawienie mienia. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W ocenie Sądu skarga jest zasadna, albowiem zaskarżone postanowienie narusza prawo. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotne znaczenie ma kwestia, czy pomiędzy prowadzonym przez organ postępowaniem w sprawie stwierdzenia wartości nieruchomości pozostawionej poza granicami kraju a postępowaniem prowadzonym przez sąd powszechny dotyczącym ustalenia faktu pozostawienia mienia zachodzi związek, o jakim mowa w art. 97 § 1 pkt 4 Kpa. Przepis art. 97 § 1 pkt 4 Kpa stanowi, że organ administracji państwowej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zagadnienie wstępne w rozumieniu powyższego przepisu zachodzi w sytuacji, gdy w ramach stanu faktycznego stanowiącego podstawę faktyczną rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej występuje jako jego element kwestia, której uprzednie rozstrzygnięcie warunkuje rozpatrzenie sprawy administracyjnej, gdy jednocześnie do rozstrzygnięcia tej kwestii nie jest właściwy organ administracji rozpoznający sprawę administracyjną, lecz inny organ lub sąd. Taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie. Z art. 212 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Z 2000r., Nr 46, poz. 543 ze zm.) wynika, że na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej oraz ceny sprzedaży położonych na niej budynków lub lokali stanowiących własność Skarbu Państwa osobom, które w związku z wojną rozpoczętą w 1939r. pozostawiły nieruchomość na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa, a które na mocy umów międzynarodowych zawartych przez państwo miały otrzymać ekwiwalent za mienie pozostawione za granicą, zalicza się wartość pozostawionych nieruchomości. W dniu 13 stycznia 1998r. zostało wydane Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości (Dz. U. Nr 9 z 1998r., poz. 32). Zgodnie z § 4 ust. 2 tego rozporządzenia do wniosku o zaliczenie wartości pozostawionych nieruchomości należy dołączyć dowody potwierdzające pozostawienie nieruchomości oraz rodzaj i powierzchnię tych nieruchomości, opis pozostawionych nieruchomości, oświadczenie o dotychczasowym stanie realizacji uprawnień, o których mowa w art. 212 ustawy oraz oświadczenie o wartości pozostawionych nieruchomości i ewentualnych obciążeniach hipotecznych tych nieruchomości. Z ust. 4 tego paragrafu wynika natomiast, że do dowodów, o których mowa w ust. 2 stosuje się przepisy art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego. Artykuł ten stanowi zaś, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Wskazać wprawdzie należy, że zgodnie z treścią at. 189 kodeksu postępowania cywilnego powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa. W związku z tym niewątpliwie artykuł ten daje prawo do roszczenia o ustalenie, że powodowi, czy też jego poprzednikom prawnym, przysługiwało prawo własności nieruchomości, która pozostawiona została poza obecnymi granicami państwa. Taki wyrok ustalający byłby z całą pewnością dowodem potwierdzającym pozostawienie nieruchomości. Zgodnie bowiem z treścią art. 365 kodeksu postępowania cywilnego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz organy państwowe i organy administracji publicznej. Z przepisów regulujących postępowanie w sprawach dotyczących zaliczenia wartości pozostawionych za granicą nieruchomości nie wynika jednakże, że tylko wyrok ustalający sądu powszechnego stanowić może dowód pozostawienia nieruchomości na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa. Żaden przepis nie uprawnia organu administracji do przerzucenia postępowania dowodowego do sądu powszechnego. Wręcz przeciwnie, skoro do dowodów stosuje się przepisy art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego, to organ administracji winien zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, dopuszczając jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Organy obu instancji wadliwie uznały, iż w sprawie istnieje zagadnienie wstępne. Zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie naruszają przepis art. 97 § 1 pkt 4 Kpa. Wydane przez organy administracji postanowienia zapadły zatem z naruszeniem przepisów postępowania, co miało wpływ na wynik sprawy. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.