II SA/Gd 2039/98

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Jacka M. na decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w B. z dnia 30 kwietnia 1998 r. (...) w przedmiocie umorzenia części pożyczki udzielonej z Funduszu Pracy uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Rejonowego Urzędu Pracy w Ż. z dnia 4 sierpnia 1998 r. (...). Kierownik Rejonowego Urzędu Pracy w Ż., powołując się na przepisy art. 13 ust. 4 w związku z art. 5 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /t.j. Dz.U. 1997 nr 25 poz. 128/ oraz na par. 6 ust. 1 - rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 24 marca 1995 r. /Dz.U. nr 25 poz. 174/, orzekł o umorzeniu Jackowi M. części pozostałej do zapłacenia pożyczki w wysokości 2.000 zł tj. 20 procent ogólnej kwoty pożyczki, która wraz z odsetkami wynosi 2.139,20 zł i wskazał, że pozostałą kwotę 3.000,-zł wraz z odsetkami w wysokości 556,70 zł należy wpłacić do urzędu w nieprzekraczalnym terminie do dnia 15 września 1396 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że Jacek M., z którym zawarto w dniu 26 czerwca 1996 r. umowę pożyczki na rozpoczęcie działalności. gospodarczej tylko częściowo spełnił wymagania par. 14 tej umowy tj. pkt 2 i, nie spełniając pkt l, co uzasadniało rozstrzygnięcie zawarte w decyzji. Jacek M. wniósł odwołanie od tej decyzji, w którym zarzucił, że wszystkie raty pożyczki wpłacił do banku w określonych w umowie terminach. Nie może on zatem ponosić konsekwencji nieterminowego zaksięgowania bądź przekazania wpłaconych w terminie pieniędzy. Powołując się na ta zarzuty oraz posiadane dowody wpłaty domagał się umorzenia pozostałej części pożyczki z odsetkami w kwocie 3.556,70 zł. Nie uwzględniając tego odwołania Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w B. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w dniu 30 września 1995 r. Organ odwoławczy wskazał, że pożyczka udzielona z funduszu pracy może być umorzona na wniosek pożyczkobiorcy do wysokości 50 procent pod warunkiem prowadzenia działalności gospodarczej przez okres 24 miesięcy oraz po spełnieniu innych warunków określonych w ustawie. l. par. 14 umowy zawartej z Jackiem M. w dniu 26 czerwca 1996 r. określono, że warunkiem umorzenia części pożyczki jest: l. terminowość spłat rat i odsetek - 30 procent 2. ścisła współpraca z pożyczkodawcą - 10 procent, 3. terminowe rozpoczęcie działalności - 10 procent. Odwołujący się spełnił warunki umorzenia zawarte w pkt 2 i 3 nie spełniając natomiast ustaleń pkt 1 par. 14 umowy, gdyż raty pożyczki spłacał po terminie. W umowie pożyczki strony ustaliły, że będzie ona spłacana wraz z należnymi odsetkami w ratach najpóźniej do 15-go wyznaczonego miesiąca. Miejscem spełnienia świadczenia jest rachunek pożyczkodawcy. W obrocie bezgotówkowym za czas zapłaty uważa się chwilę, w której świadczenie pieniężne znajdzie się na rachunku bankowym wierzyciela. Przytoczone wyżej przepisy kodeksu cywilnego, zgodnie z postanowieniem par. 25 umowy, mają zastosowanie przy ocenie terminowości spłaty pożyczek. W skardze do sądu administracyjnego Jacek M. ponowił zarzuty odwołania co do tego, że wszystkie raty pożyczki i odsetek uiścił w terminie i zgodnie z umową w banku. Do skargi załączył dowody wpłaty wszystkich rat pożyczki zarzucając, że nie rozumie dlaczego miałby wpłacać pieniądze wcześniej skoro w umowie pożyczki nie było takiej informacji o tym, że termin zapłaty ma być wcześniejszy niż to określono w umowie. Powoływał się na to, iż czuje się oszukany postępowaniem urzędu pracy, który odmawia umorzenia pożyczki w sytuacji rzetelnego wykonania obowiązku przez bezrobotnego. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało uznać za uzasadnioną. Powołany jako podstawa prawna rozstrzygnięcia przepis art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 1997 nr 25 poz. 128 ze zm./ przewiduje, że pożyczka udzielana z Funduszu Pracy bezrobotnym na podjęcie samodzielnej działalności gospodarczej może być umorzona na wniosek pożyczkobiorcy przez kierownika rejonowego urzędu pracy do wysokości 50 procent, pod warunkiem prowadzenia działalności gospodarczej przez okres co najmniej 24 miesięcy oraz po spełnieniu innych warunków, określonych w umowie. Z załączonej do akt sprawy umowy z dnia 25 czerwca 1996 r. wynika, że w par. 14 uzależniono umorzenie części pożyczki od wskazanej w podstawie prawnej, między innymi terminowej spłaty rat i odsetek /par. 14 pkt 1/. W par. 4 ustalono, że pożyczka wraz z odsetkami będzie spłacana na rachunek pożyczkodawcy w Banku G. w Ż. ze wskazaniem jego numeru. W par. 5 ustalono terminy spłaty poszczególnych rat pożyczki do dnia 15 określonego miesiąca kwartału. W umowie brak jest postanowień regulujących kwestię zmiany miejsca spełnienia świadczenia. Z załączonych do akt sprawy dowodów wpłaty rat pożyczki wynika, że skarżący dokonywał wpłat na konto bankowe RUP w Ż. z zachowaniem terminów określonych w umowie. Także wszystkie następne raty przekazywane na nowe konto NBP w B. wpłacane były do innych banków lub na poczcie przed terminem ustalonym w umowie. Organ administracji przyjął, że skarżący spóźnił się z wpłatą 3 rat, nie określając bliżej o jakie raty chodzi oraz jak znaczne było opóźnienie w przekazaniu pieniędzy z banku, do którego skarżący dokonał wpłaty w terminie, na konto pożyczkodawcy. Zmiana przez wierzyciela miejsca spełnienia świadczenia miała istotne znaczenie dla terminowości zaksięgowania spłat pożyczki, dokonanych zawsze w terminie w innym banku, na koncie wierzyciela. Organ administracji rozstrzygając sprawę spóźnionego spełnienia świadczenia na podstawie art. 454 par. 1 Kc pominął zasadniczą dla sprawy okoliczność, że wierzyciel bez zgody pożyczkobiorcy, bez zmiany siedziby, zmienił jednostronnie miejsce spełnienia świadczenia, czego konsekwencje próbuje przerzucić na skarżącego. Z dowodów wpłaty wynika, że pierwsze raty Jacek M. uiścił w banku określonym w umowie tj. Banku G. w Ż. w terminach, a 3 następne raty na konto wierzyciela w NBP Oddział B. za pośrednictwem Banku w Ż., zawsze przed 15 danego miesiąca. Zgodnie z art. 454 par. 1 i par. 2 Kc taka jednostronna zmiana banku przez wierzyciela bez zmiany siedziby nie może być podstawą do przyjęcia, iż uchybiono terminowi spłaty pożyczki, w sytuacji gdy spełnienie świadczenia nastąpiło w siedzibie wierzyciela - Ż., który po powstaniu zobowiązania tej siedziby nie zmienił /art. 454 par. 2 Kc/. Rozstrzygnięcie o odmowie umorzenia 30 procent pożyczki dokonane zostało ponadto z wyraźnym nadużyciem prawa oraz z naruszeniem art. 7 i art. 9 Kpa. Przyznanie pożyczki z Funduszu Pracy na rozpoczęcie działalności gospodarczej następuje wyłącznie na rzecz podmiotów określonych w art. 18 ust. 1 pkt 1 i 2 cyt. ustawy, w tym bezrobotnym. Należy to do właściwości rejonowych urzędów pracy, które udzielają takich pożyczek /art. 14 pkt 4/ oraz wydają decyzje o uznaniu określonej osoby za bezrobotną /art. 5 ust. 2 pkt 1/. Rozstrzygnięcie o umorzenie części pożyczki udzielonej z funduszu pracy następuje również w drodze decyzji administracyjnej kierownika RUP /art. 6 ust. 2 ust. 5 ustawy/. W postępowaniu o rejestrację bezrobotnego oraz rozstrzygającym jego wniosek o umorzenie części pożyczki, na wskazanych wyżej podstawach prawnych, mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, które nakładają na organy obowiązek stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli /art. 7/ jak również obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach prawnych mających wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków /art. 9/. Organy czuwają nad tym aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Sama umowa pożyczki jest niewątpliwie czynnością cywilnoprawną lecz postępowanie poprzedzające jej zawarcie przez kierownika RUP, konieczność rejestracji bezrobotnego oraz rozstrzygnięcie o umorzeniu części tej pożyczki następuje w postępowaniu administracyjnym. Dlatego też niepełne bądź niejasne sformułowanie takiej umowy nie mogą powodować negatywnych skutków dla bezrobotnego, który dokonał spłaty rat pożyczki i odsetek w terminach określonych w niej na konto banku wierzyciela lub innego banku, które to kwoty następnie z powodu niesprawnego systemu bankowego zaksięgowane zostały na koncie wierzyciela z nieznacznym opóźnieniem. Wskazać przy tym należy, że w rozumieniu przeciętnego obywatela dokonanie wpłaty określonej kwoty w banku /lub na poczcie/ w przewidzianym w umowie terminie jest spełnieniem świadczenia. W sprawie niniejszej organ administracji dokonując zmiany konta i banku, na które należało dokonać wpłaty kolejnych rat, zobowiązany był pouczyć pożyczkobiorcę, iż winien uiścić te raty nieco wcześniej, tak, aby ich przelew na konto NBP w B. nastąpił z zachowaniem terminu przewidzianego nie tylko w umowie ale również w przepisach kodeksu cywilnego. Obowiązek pożyczkodawcy w tym zakresie wynika również z umowy. W świetle przedstawionych wyżej wywodów brak było podstaw do przyjęcia, że skarżący nie zachował terminów spłaty rat i odsetek, a w konsekwencji odmowa umorzenia dalszych 30 procent pożyczki jest sprzeczna z przytoczonymi przepisami prawa. Skarżący spełnił wszystkie warunki określone w par. 14 umowy i art. 18 ust. 4 ustawy. Z tych też przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3 w związku z art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ uchylił decyzje organów obydwu instancji.