II SA/Gd 204/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Sędzia NSA Zdzisław Kostka po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2005r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 18 stycznia 2005r., nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę. Decyzją z dnia 17 września 2004 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. działając na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego odmówił S. D. przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu urodzenia się w obozie hitlerowskim w D. w listopadzie 1940 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący nie udowodnił, aby urodził się w obozie hitlerowskim w D. w listopadzie 1940 r., gdyż z jego dowodu osobistego wynika, iż urodził się w dniu 1 czerwca 1941 r. w W. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący oświadczył, że nie posiada żadnych dokumentów potwierdzających fakt jego narodzin podczas pobytu w obozie hitlerowskim w D. w listopadzie 1940 r. Podał, iż dopiero około pół roku po urodzeniu, gdy jego rodzina skierowana została do pracy przymusowej i opuściła obóz, został ochrzczony i wpisany do dowodu osobistego matki. Jako datę jego urodzenia wpisano dzień 1 czerwca 1941 r., a jako miejsce urodzenia W. powiat K. Ponownie rozpatrując sprawę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uchylił w części swoją decyzję z dnia 17 września 2004 r., zmieniając podstawę prawną rozstrzygnięcia z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c na art. 4 ust. 1 pkt l lit. b ustawy o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, a w pozostałym zakresie utrzymał ją w mocy. W uzasadnieniu organ administracji wskazał, że nie uznał za wiarygodne dowody na potwierdzenie faktu narodzin skarżącego w obozie hitlerowskim w D. w postaci jego własnego oświadczenia i oświadczeń świadków Z. K. i C. K., gdyż z odpisu skróconego aktu urodzenia skarżącego wynika, że urodził się w dniu 1 czerwca 1941 r. w W., zaś zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego, akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych. Ponadto organ administracji stwierdził, że pobyt ciężarnej matki skarżącego w obozie hitlerowskim nie jest represją w stosunku do niego w rozumieniu ustawy kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. gdyż był on wówczas nienarodzonym dzieckiem. W skardze skarżący powtórzył twierdzenie, iż urodził się w obozie w D. Do skargi dołączył też oświadczenia kolejnych świadków. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób represjonowanych wniósł o oddalenie skargi i o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wskazał, że dołączone do skargi oświadczenia świadków są niewiarygodne. gdyż pozostają w sprzeczności z innymi dowodami, w tym ze skróconym odpisem aktu urodzenia skarżącego. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. W aktach administracyjnych znąjduje się odpis skrócony aktu urodzenia skarżącego, z którego wynika, że urodził się on w dniu 1 czerwca 1941 r. w W. W myśl art. 4 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (tj.: Dz.U. z 2004, nr 161, poz. 1688) akta stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych, a ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym. Oznacza to, że akt urodzenia skarżącego jest wyłącznym dowodem m.in. daty i miejsca urodzenia, gdyż do akt urodzenia takie m.in. dane się wpisuje (art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego). Wyłączność aktu stanu cywilnego jako dowodu zdarzeń w nim stwierdzonych oznacza też, że nie jest dopuszczalne przeprowadzanie innego dowodu na te fakty, czyli na przykład dowodu z zeznań świadków. Z powołanego art. 4 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego wynika, że jeżeli akt stanu cywilnego nie jest zgodny z prawdą, to ta niezgodność musi być udowodniona w postępowaniu sądowym. Nie chodzi przy tym o każde postępowanie sądowe, na przykład przed sądem administracyjnym, ale o szczególne postępowanie przewidziane w art. 33 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, czyli postępowanie nieprocesowe, do przeprowadzenia którego właściwe są sądy powszechne (art. 2 § 1 i art. 507 k.p.c.). Zatem, dopóki skarżący nie uzyska orzeczenia sądu powszechnego o sprostowaniu swego aktu urodzenia, dopóty nie może on twierdzić i dowodzić, że urodził się w innym czasie i miejscu niż jest to w tym akcie stwierdzone. W konsekwencji stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja, którą odmówiono skarżącemu uwzględnienia wniosku opartego na twierdzeniu, iż urodził się w listopadzie 1940 r. w obozie hitlerowskim w D., jest zgodna z prawem, gdyż z jego aktu urodzenia wynika, iż urodził się w dniu 1 czerwca 1941 r. w W. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił. Zaznaczyć jednakże należy, że nie jest trafny pogląd zawarty w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że pobyt ciężarnej matki skarżącego w obozie hitlerowskim nie jest represją w stosunku do niego w rozumieniu ustawy kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, gdyż był on wówczas nienarodzonym dzieckiem. Pogląd ten jest niezgodny z orzecznictwem (na przykład wyrok SN z dnia 29 maja 1996 r. w sprawie III ARN 96/95, OSN nr 24 z 1996 r., poz. 366, w którym stwierdzono, że pojęcie "osoba podlegająca represjom w hitlerowskich obozach koncentracyjnych" oznacza również dziecko poczęte, jeżeli urodziło się żywe) oraz zanadto uproszczony, gdyż przecież człowiek urodzony w obozie jednocześnie przebywa w nim chociażby przez okres zaraz po urodzeniu. Uchybienie to nie miało jednakże wpływu na wynik sprawy, gdyż nie zostało udowodnione, że skarżący w obozie przebywał. Wobec tego, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, zaś skarżący nie sprzeciwił się temu, Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego (art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi)