II SA/Gd 2066/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Skrzycka - Pilch Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Przybielski (spr.) Sędzia WSA Janina Guść Protokolant Barbara Kroczak po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. K. na decyzję Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 11 maja 2001 r., nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 25 października 2000 r., nr [...] i zasądza od Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego E. K. kwotę 10 zł. (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 25 października 2000 r. Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.) umorzył postępowanie administracyjne w sprawie z wniosku E. K. o przyznanie mu uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie w P., uznając, iż wniosek ten został złożony po terminie. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy E. K. wskazywał swoją trudną sytuację życiowo - zdrowotną oraz konieczność otoczenia opieką ludzi starszych, represjonowanych w czasie okupacji. Nie uwzględniając tego wniosku Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w dniu 11 maja 2001 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 25 października 2000 r., podzielając w całości faktyczne i prawne podstawy jej rozstrzygnięcia. E. K. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji wskazał, iż nie mógł złożyć swoich dokumentów wcześniej ze względu na zły stan zdrowia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z powołaniem się na argumentację faktyczną i prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie będąc związany granicami skargi (por. art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołany jako podstawa prawna rozstrzygnięcia przepis art. 22 ust 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.) stanowił, że wnioski o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułów określonych w art. 1-4 mogą być kierowane, w trybie, o którym mowa w ust 1, do dnia 31 grudnia 1998 r. przez osoby zamieszkałe na stałe w Polsce, a do dnia 31 grudnia 1999 r. przez osoby zamieszkałe poza granicami Polski. Wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2003 r., sygn. akt SK 4/02 - Dz. U. z 2003 r., Nr 72, poz. 658, Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997r., Nr 142, poz. 950 ze zm.) z art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis ten stracił moc z dniem 29 kwietnia 2003 r. Zgodnie z art. 145 a k.p.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. W świetle przytoczonych wyżej przepisów prawa wymienione orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności art. 22 ust 3 ustawy o kombatantach (....) z Konstytucją stanowiło przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit b Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Na marginesie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rozstrzygnięcia WSA mają w zasadzie charakter kasacyjny, co oznacza, że sąd administracyjny nie posiada kompetencji do zastąpienia organu administracji w wydaniu decyzji merytorycznej o przyznaniu uprawnień kombatanckich. W dalszym postępowaniu administracyjnym w niniejszej sprawie organ administracji stosując przepisy ustawy o kombatantach (......) winien rozpoznać merytorycznie wniosek skarżącego o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie w Potulicach i zakończyć sprawę wydaniem decyzji administracyjnej. Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia, o jakim mowa w art. 152 Prawa o postępowaniu (.....), gdyż zaskarżona decyzja, umarzająca postępowanie administracyjne w sprawie z wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich nie nadaje się do wykonania. Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b i w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uchylił zaskarżone decyzję organów obydwu instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271). Postanowieniem z dnia 9 października 2003 r. Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 145a § 1 i 2 k.p.a w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 kwietnia 2003 r., sygn. akt SK 4/02 (Dz. U. z 2003 r. Nr 72, poz. 658), którym stwierdzono niezgodność art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.) z art. 2 oraz art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej., wznowił postępowanie administracyjne w sprawie z wniosku E. K. Decyzją z dnia 9 października 2003 r. Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 151 § 2 w związku z art. 145a § 1 k.p.a. oraz art. 22 ust. 1 i art. 4 ust. 1 lit b, c ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego uchylił własną decyzję z dnia 11 maja 2001 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 25 października 2000 r. oraz odmówił przyznania E. K. przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w hitlerowskim obozie w P. z tej przyczyny, że obóz ten nie został zamieszczony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. Nr 106, poz. 1154). Jednocześnie organ wniósł do Sądu nową odpowiedź na skargę, w której domagał się umorzenia postępowania w sprawie w związku z uchyleniem zaskarżonej decyzji, czego konsekwencją jest brak przedmiotu zaskarżenia. W dniu 21 listopada 2003 r. Sąd wezwał skarżącego do złożenia oświadczenie, czy wobec uchylenia zaskarżonej decyzji i merytorycznego rozpatrzenia w postępowaniu wznowieniowym wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich, cofa skargę. Pismem z dnia 26 listopada 2003 r. E. K. oświadczył, iż podtrzymuje swoją skargę z dnia 19 czerwca 2001 r. W odpowiedzi na pismo Sądu z 19 stycznia 2004 r. Kierownik Urzędu...... w piśmie z 23 stycznia 2004 r. poinformował Sąd, że wniosek skarżącego E. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej decyzją z dnia 9 października 2003 r. nie został do tej pory rozpatrzony. Oznacza to, że wskazana wyżej decyzja Urzędu do Spraw Kombatantów..... z dnia 9 października 2003 r. nie jest ostateczna. W tej sytuacji prawnej Sąd posiadał uprawnienie do merytorycznego rozpatrzenia skargi na ostateczną decyzję tego organu z 11 maja 2001 r. Jednocześnie brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o umorzenie postępowania sądowego z powodu jego bezprzedmiotowości. Odnosząc się do rozstrzygnięcia organu administracji zawartego w nieostatecznej decyzji z dnia 9 października 2003 r. wskazać należy Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, że zgodnie z art. 35 ust 4 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) po wniesieniu skargi do NSA wykluczona była możliwość wszczęcia przez organy administracji publicznej jakiegokolwiek postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności decyzji, wznowienia postępowania i to zarówno z urzędu, jak i związku z wniesieniem podania (wniosku) przez stronę. Możliwość kontroli zaskarżonej już do Sądu decyzji przez organ administracji zakreślał przepis art. 38 ust 2 cyt. ustawy o NSA, stanowiący, że organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może uwzględnić skargę w całości, do dnia wyznaczenia przez Sąd terminu rozprawy. W przedstawionym wyżej stanie prawnym organ administracji z naruszeniem prawa wznowił postępowanie w przedmiotowej sprawie oraz wydał merytoryczną, nieostateczną decyzję administracyjną o odmowie przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich. W tej sytuacji w dalszym postępowaniu, uwzględniając to, że Sąd uchylił zaskarżone decyzje, organ administracji winien, rozpoznając wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej nieostateczną decyzją z 9 października 2003 r., uchylić tę decyzję w całości i umorzyć postępowanie. Po zwrocie akt administracyjnych Urzędu będzie zobowiązany do merytorycznego rozpatrzenia wniosku E. K. z dnia 2 listopada 1999 r. o przyznanie mu uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie w P. (k. 21).