II SA/Gd 207/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku F. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewody z dnia 14 stycznia 2010 r., nr [...] w przedmiocie sprzeciwu w sprawie robót budowlanych postanawia odmówić przyznania F. B. prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. F. B. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, mając na utrzymaniu syna. Źródłem utrzymania rodziny są, wedle oświadczenia, dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie 49 zł miesięcznie oraz renta żony wnioskodawcy w wysokości 114,77 zł miesięcznie. Z wniosku wynika nadto, że wnioskodawca posiada majątek w postaci domu o powierzchni 130 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 1,74 ha oraz wiatę garażową i budynek gospodarczy, a także ciągnik rolniczy wraz z maszynami towarzyszącymi i samochód osobowy (marki oraz rocznika nie podano). Uzasadniając wniosek skarżący podał, że uzyskiwane dochody są tak niskie, że nie pozwalają pokryć kosztów związanych z prowadzoną przed sądem sprawą. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do treści art. 246 § 3 ustawy – ustanowienie dla strony adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga nadto złożenia przez wnioskodawcę osobistego oświadczenia o niezatrudnianianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z tymże pełnomocnikiem. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem, rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym, to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie referendarza w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W związku z powziętymi wątpliwościami, co do stanu majątkowego i sytuacji zarobkowej skarżącego i członków jego rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, na podstawie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pismem z dnia 1 kwietnia 2010 r. (doręczonym stronie w dniu 7 kwietnia 2010 r.), wezwano skarżącego do przedłożenia – w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów źródłowych: - wyciągów wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę, jego żonę i syna osobistych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy, ze szczególnym uwzględnieniem aktualnych sald rachunków i wysokości środków zgromadzonych na lokatach lub oświadczenia o ich nieposiadaniu, - oświadczenia o rzeczywistej wysokości dochodów osiąganych z prowadzonej przez wnioskodawcę działalności rolniczej, ewentualnie – wskazania innych źródeł dochodów rodziny wnioskodawcy, w tym także dochodów osiąganych przez żonę i syna wnioskodawcy i ich źródeł, - oświadczenia, czy wnioskodawca i jego rodzina w jakimkolwiek zakresie korzysta z pomocy społecznej, jeśli tak – do przedłożenia dokumentów (np.: decyzji administracyjnych), wskazujących na zakres tej pomocy, ewentualnie, wskazania, czy wnioskodawca korzysta z pomocy innych osób, jeśli tak – to w jakiej wysokości i od kogo, - oświadczenia w przedmiocie wysokości przysługujących wnioskodawcy lub jego żonie dopłat bezpośrednich przekazywanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i daty ich przekazania na rachunek bankowy oraz przedłożenia stosownych dokumentów w tym zakresie (odpisów decyzji przyznających dopłaty), - dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez wnioskodawcę miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania (opłata za czynsz, wodę, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, wywóz nieczystości itp.), - oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych przez skarżącego, jego żonę lub syna pojazdów mechanicznych (podania marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości rynkowej). Wezwanie powyższe wnioskodawca odebrał w dniu 7 kwietnia 2010 r. W odpowiedzi na powyższe, wnioskodawca nadesłała do sądu kserokopie rachunków za energię (rachunek za okres 6 miesięcy opiewał na kwotę 2 656,23 zł), wywóz śmieci (126 zł za 2 tygodnie), nakaz płatniczy w sprawie wymiaru podatku rolnego (34 zł rocznie), telewizję (96,49 zł miesięcznie) oraz telefon (55 zł miesięcznie). Ponadto, przedstawiono zaświadczenie z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z którego wynika, że skarżący nie otrzymuje dopłat bezpośrednich oraz zaświadczenie z gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., z którego wynika, że wnioskodawca nie korzysta z pomocy społecznej. Dołączono również zaświadczenie Wójta Gminy, z którego wynika, że roczny dochód z gospodarstwa rolnego wnioskodawcy wynosi 589,04 zł. Jednocześnie wnioskodawca w załączonym do dokumentów piśmie wyjaśnił, że nie posiada żadnych dewiz. Ustosunkowując się do wezwania o wskazanie rzeczywistych dochodów osiąganych z pracy w gospodarstwie rolnym wnioskodawca podał, że dochód obliczany jest w Warszawie. Zależy on od klasy ziemi. Nawet kilka hektarów ziemi złej klasy może nie stanowić nawet jednego hektara przeliczeniowego. Wskazał też, że podejmuje się wraz z żoną każdej pracy, świadcząc usługi. Trudno jest mu obliczyć dochód miesięczny z prac dorywczych. Jego syn studiuje. Oceniając nadesłane przez skarżącego dokumenty źródłowe zauważyć należy, że skarżący nie wykonał w pełni zobowiązania referendarza sądowego. Przedłożył dokumenty i oświadczenia w sposób wybiórczy, uchylając się w szczególności od określenia rzeczywistej wysokości dochodów osiąganych zarówno z pracy w gospodarstwie rolnym, jak i z podejmowanych prac dorywczych. W ocenie referendarza, nie jest wiarygodne oświadczenia, że dochód miesięczny z gospodarstwa rolnego kształtuje się na poziomie 50 zł miesięcznie. Podobnie, nie sposób dać wiarę oświadczeniu, że rodzina wnioskodawcy utrzymuje się miesięcznie z kwoty na poziomie 163 zł. Przeczą temu przede wszystkim przedłożone do akt kserokopie rachunków za media. Już sam rachunek za energię obrazuje poziom kosztów miesięcznych wnioskodawcy z tego tytułu – 442 zł miesięcznie. A dochodzą do tego koszty pozostałych mediów – wywozu śmieci, telewizji, telefonów, co stanowi obciążenie budżetu skarżącego dodatkową kwotą 277 zł miesięcznie. Podkreślić w tym miejscu należy również, że wnioskodawcy, wbrew zobowiązaniu referendarza, nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych, o które był wzywany. Oświadczył jedynie, że nie posiada dewiz, nie wyjaśniając przy tym powodów, dla których uchyla się od złożenia oświadczenia w przedmiocie posiadanych rachunków bankowych i przedłożenia wyciągów z kont, obejmujących okres 3 miesięcy. Zabrakło również oświadczenia w przedmiocie posiadanych pojazdów mechanicznych, przy czym z formularza PPF wynika, że wnioskodawca takie pojazdy ma. Te zaniechanie wnioskodawcy wskazują, że w sposób wybiórczy przedstawia on swoją sytuację zarobkową i majątkową w taki sposób, aby zobrazować okoliczności dla siebie najkorzystniejsze z punktu widzenia przesłanek prawa pomocy. Mając zatem na uwadze okoliczność, że skarżący nie wykonał zobowiązania referendarza w całości, w szczególności uchylił się od przedstawienia – istotnych w niniejszym stanie faktycznym - danych dotyczących ewentualnych środków pieniężnych zgromadzonych na kontach bankowych oraz oszczędności, a także wskazania rzeczywistej wysokości uzyskiwanych dochodów z gospodarstwa rolnego oraz prac dorywczych, należało uznać, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pomimo wezwania, wnioskodawca tylko w sposób wybiórczy przedłożył część żądanych w nim dokumentów, w efekcie uniemożliwiając wyjaśnienie istotnych okoliczności oraz nasuwających się wątpliwości dotyczących sytuacji finansowej i majątkowej jego oraz członków jego rodziny. Z oświadczenia zawartego na formularzu PPF wynika, że rodzina skarżącego uzyskuje łącznie dochód w wysokości 173 zł miesięcznie, podczas gdy rachunki miesięczne skarżącego za media przekraczają kwotę 700 zł. To oświadczenie wnioskodawcy uznać należy za niewiarygodne i jako takie – nie mogące skutkować uwzględnieniem jego wniosku. Ponadto, skarżący posiada dom o powierzchni 130 m2, gospodarstwo rolne o powierzchni 1,7 ha, budynek gospodarczy, maszyny rolnicze oraz samochód osobowy. Brak jest w tej sytuacji podstaw, by uznać, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów niniejszego postępowania. Przypomnieć w tym miejscu należy, że to rzeczą wnioskodawcy, starającego się o uzyskanie prawa pomocy jest wykazanie, że spełnia ustawowe przesłanki, od których spełnienia uzależnione jest przyznanie prawa pomocy. Jak bowiem wskazano powyżej, jest to instytucja wyjątkowa, przewidziana dla osób, które są ubogie, w szczególności – na skutek wydarzeń losowych – pozbawione majątku i dochodów. Przedłożone dokumenty wskazują zaś, że wnioskodawca nie należy do takiej grupy osób. Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.