II SA/Gd 208/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2017 r. w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym wniosku P. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 1 czerwca 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2017 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia powyższego postanowienia wynika, że skarżący w złożonym formularzu PPF wskazał, iż prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i dwojgiem uczących się dzieci. Posiada dom o pow. 114 m2 o wartości około 150 tys. zł oraz grunty rolne o pow. 2,30 ha. Prowadzi wraz z małżonką produkcje drobiarską w dwóch budynkach gospodarczych. Dochodem rodziny wnioskodawcy jest produkcja zwierzęca 2937,50 zł miesięcznie oraz 500 zł na dziecko. Jako wydatki wskazano najem mieszkania 1200 zł, opłaty 1000 zł i media 100 zł. Wnioskodawcza oświadczył, że posiada oszczędności w wysokości 381 530 tys. zł. W tych okolicznościach referendarz sądowy uznał, że okoliczność posiadania znacznych zasobów pieniężnych na kwotę 381 tys. zł przemawia przeciwko uznaniu skarżącego za osobę spełniającą przesłankę przyznania prawa pomocy w jakiejkolwiek części w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., powoływanej dalej również jako "p.p.s.a."). W sytuacji skarżącego nie ma okoliczności, które powodowałyby potrzebę nagłego przeznaczenia posiadanych oszczędności na konsumujące je całkowicie, niezbędne życiowo wydatki. Jak bowiem podnosi skarżący są to środki, które traktuje jako oszczędności. W ocenie referendarza posiadane przez skarżącego oszczędności, pozwalają mu na poniesienie wszelkich kosztów postępowania bez uszczerbku własnego utrzymania. W tym na uiszczenie wpisu od wniesionej skargi. W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżący wskazał, że u jego podstaw leżą okoliczności towarzyszące niniejszej sprawie, a mianowicie koniczność obrony słusznie pojętych praw własnych, które mogą być zagrożone poprzez wydanie i utrzymanie w obrocie prawnym zaskarżonej decyzji. W jego ocenie podmiot, którego prawa są zagrożone nie powinien ponosić kosztów ich obrony w postaci wpisu sądowego o znacznej wysokości. Mając to na uwadze skarżący wnosi o zmianę zaskarżonego postanowienia i zwolnienie go od wpisu sądowego od skargi. W tych okolicznościach faktycznych i prawnych Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że wniesienie sprzeciwu nie ma charakteru anulacyjnego, ale powoduje kontrolę postanowienia referendarza co do jego zgodności z prawem. Procedując w zgodzie z powyższymi zasadami sąd kontroluje prawidłowość rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W niniejszej sprawie skarżący zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – zwolnienia od kosztów sądowych, co wynika z treści formularza PPF. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy tym wskazać należy, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest skierowana do osób fizycznych pozostających w rzeczywiście trudnej sytuacji finansowej. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania zamiast strony poniesie Skarb Państwa, czyli w rzeczywistości inni obywatele. Z tego powodu zwolnienie, jako odstępstwo od zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (art. 84 Konstytucji RP), należy traktować w sposób wyjątkowy. Może być ono stosowane jedynie wtedy, gdy strona rzeczywiście nie posiada żadnych możliwości finansowych zapłaty należności sądowych, przy czym jej sytuacja finansowa jest tego rodzaju, że zapłata kosztów związanych z postępowaniem sądowym spowodowałaby utratę płynności finansowej i mogłaby przyczynić się do uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskodawcy i jego rodziny. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej uzależnione jest w pierwszej kolejności od jej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Skoro przepisy dotyczące prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. to rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym, to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W rozpoznawanej sprawie skarżący o świadczył, iż posiada oszczędności w kwocie 381.530,68 zł, dom o wartości około 150.000 zł, nieruchomość rolną o wartości około 50.000 zł, ruchomości o łącznej wartości 130.000 zł. Łączny dochód miesięczny netto wnioskodawcy oraz osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym wynosi 3.459,22 zł, a zobowiązania i wydatki stałe wynoszą 2.300 zł. W ocenie Sądu sytuacja majątkowa i możliwości finansowe skarżącego nie uzasadniają przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, co pozwoliło na utrzymanie w mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 1 czerwca 2017 r. Skarżący mając znaczne oszczędności winien w swoim budżecie domowym zabezpieczyć środki z przeznaczeniem na pokrycie uczestnictwa w zainicjowanym postępowaniu sądowym, o którym wiadomo, że nie jest bezpłatne. Skoro skarżący zdecydował się skorzystać z przysługujących mu uprawnień procesowych do kontroli decyzji administracyjnej o warunkach zabudowy to winien przeznaczyć posiadane środki niezbędne na pokrycie kosztów sądowych. Wobec powyższego sąd doszedł do przekonania, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy. Jak już zostało wyżej wskazane, zwalnianie od kosztów sądowych musi mieć charakter wyjątkowy i dotyczyć sytuacji, gdy rzeczywiście z porównania wysokości kosztów postępowania i możliwości majątkowych skarżącego wynika, że nie ma on żadnych środków na ich pokrycie. Z tych względów sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.