II SA/Gd 2093/99

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Izabeli S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia 3 marca 1999 r. (...) w przedmiocie nakazu rozbiórki - uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Miejskiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia 19 stycznia 1999 r., (...); (...). Izabela S. wniosła skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia 31 marca 1999 r., (...), utrzymującą w mocy decyzję Miejskiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia 19 stycznia 1999 r., (...), wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./ oraz art. 104 Kpa, orzekającą o nakazaniu Izabeli S., współwłaścicielce nieruchomości położonej przy ul. B. 13 w G., dokonania rozbiórki na własny koszt ścianek ceglanych grubości 1/2 cegły i wysokości 1,16 cm, zlokalizowanych w linii okien poddasza oraz rozbiórki kominka na poddaszu budynku położonego na tej nieruchomości w terminie do dnia 30 kwietnia 1999 r. Organ odwoławczy między innymi ustalił i zważył co następuje: Izabela S. współwłaścicielka nieruchomości przy ul. B. 13 w G., w 1981 r. dokonała w budynku posadowionym na tej nieruchomości, samowolnie, bez wymaganego pozwolenia na budowę /art. 28 ust. 1 ustawy z 24 października 1974 r. - Prawo budowlane/ adaptacji poddasza na cele mieszkalne, stawiając ścianki z cegły grubości 12 cm i wysokości 1,16 cm oraz murowany kominek. Postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek pozostałych współwłaścicieli budynku - Piotra B. i Wiesława B. zostało zakończone decyzji organu I instancji nakazującą rozbiórkę ww. elementów adaptacji. Podstawą takiego rozstrzygnięcia były wnioski ekspertyzy z marca 1998 r. opracowanej przez rzeczoznawcę budowlanego Kazimierza D., stwierdzające przekroczenie dopuszczalnych naprężeń w stalowych belkach nośnych stropu nad parterem spowodowanych obciążeniem przedmiotowymi ścianami ceglanymi i ciężarem kominka. Uznając zasadność orzeczenia organu I instancji, organ odwoławczy podkreślił, że roboty adaptacyjne zostały wykonane w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia - art. 50 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego z 1994 r., o czym świadczy ekspertyza budowlana i zeznania współwłaścicieli zawarte w notatce służbowej z 20 maja 1998 r. informujące, iż od 1987 r. postępuje proces zarysowania stropu nad parterem. Organ za nieuzasadnione uznał zarzuty Izabeli S. dotyczące nieprzestrzegania przepisów Kpa, gdyż strona odwołująca się miała możliwość przedstawienia swego stanowiska. Organ wskazał, że brak była podstaw do kwestionowania ustaleń ekspertyzy opracowanej przez rzeczoznawcę budowlanego Kazimierza D. W skardze do Sądu Izabela S. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji. Zarzuciła naruszenie prawa budowlanego /art. 50 ust. 1 pkt 2/ polegające na przyjęciu, że wykonane roboty budowlane mogą spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Zarzuciła także naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a to art. od 6 do art. 11, art. 78, art. 89, art. 81, art. 84 par. 1 i 2, art. 85 oraz art. 107 par. 3. W uzasadnieniu strona skarżąca podkreśliła, że organ odwoławczy nie ustosunkował się do podniesionych przez nią w odwołaniu zarzutów. Całkowicie pominięta została podnoszona przez skarżąc konieczność sporządzenia drugiej opinii biegłego mimo tego, iż wskazała na sporządzoną w toku postępowania przed Sądem powszechnym opinię odbiegającą treści od ekspertyzy, na której oparł się organ. Bezkrytyczne przyjęcie wniosków tej ekspertyzy przez organy było wynikiem braku przeprowadzenia dowodu z oględzin, które wskazałyby na uchybienia zawarte w ekspertyzie. Strona skarżąca podkreśliła, że ze względu na stosunki między współwłaścicielami, którzy toczą spory przed Sądem powszechnym organy powinny ze szczególną uwagą rozważyć wszystkie okoliczności sprawy, przeprowadzić dowód z oględzin budynku oraz z opinii biegłego powołanego przez organ nie zaś przez pozostałych współwłaścicieli nieruchomości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna. W sprawie nie kwestionowany jest fakt samowolnej adaptacji pomieszczenia poddasza na cele mieszkaniowe przez Izabelę S. polegającej na wykonaniu robót budowlanych polegających na budowie ścianek ceglanych i murowanego kominka. Istotą sprawy jest to, czy roboty budowlane zostały wykonane w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia w rozumieniu art. 50 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego, a w konsekwencji czy zasadne było stosowanie art. 51 ust. 2 w zw. z ust. 4 prawa budowlanego i orzeczenie rozbiórki przedmiotowych ścianek i kominka. W niniejszej sprawce organy obu instancji oparły się wyłącznie na opinii Rzeczoznawcy Budowlanego Urzędu Wojewódzkiego w G. mgr inż. Kazimierza D., wykonanej w marcu 1998 r. na zlecenie Piotra B. 3 Wiesława B., którzy dołączyli ją do swego pisma z dnia 2 kwietnia 1998 r. skierowanego do organu I instancji. Pismo to wpłynęło do organu 3 kwietnia 1998 r. i zgodnie z art. 61 par. 1 i 3 Kpa wszczęło postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie. Nie ma wątpliwości, że opinia na której oparły się organy została sporządzona przed wszczęciem postępowania w sprawie. Zatem opinii takiej, nadto wydanej na prywatne zlecenie osób zainteresowanych nie można traktować jako opinii w rozumieniu przepisu art. 84 Kodeksu postępowania administracyjnego lecz jako inny dowód przewidziany w art. 75 par. 1 Kpa. Wskazać tu trzeba na to, że dowód taki nie spełnia kryteriów opinii określonej w art. 84 par. 1 Kpa także dlatego, że nie spełnione zostały wymogi określone w art. 79 par. 1 i 2 Kpa. Opinia budowlana musi opierać się z reguły nie tylko na dostępnej dokumentacji, ale także na przeprowadzeniu przez biegłego pomiarów na oględzinach obiektu budowlanego /w niniejszej sprawie jest to oczywiste/. W takich oględzinach strona postępowania ma prawo uczestniczyć i wypowiadać się oraz zadawać pytania m. in. biegłemu. Nie przeprowadzenie w niniejszej sprawie przez organy dowodu z oględzin jest w niniejszej sprawie poważnym uchybieniem, tym bardziej. że strona skarżąca domagała się przeprowadzenia takiego dowodu /chociażby w odwołaniu od decyzji organu I instancji/. Mimo pominięcia żądań strony skarżącej i oparcia się wyłącznie na opinii Kazimierza D., organ odwoławczy nie doprowadził do sytuacji, w której skarżąca mogła zadawać temu rzeczoznawcy pytania i żądać od niego wyjaśnień. Organ odwoławczy w sytuacji, gdy skarżąca wnosiła zastrzeżenia do treści opinii, powinien przesłuchać rzeczoznawcę, który ją sporządził w charakterze świadka /art. 84 par. 2 Kpa/ w obecności skarżącej z uwzględnieniem wymogów przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Nadto wskazać należy, że Wiesław B. powoływał się na opinie rzeczoznawców budowlanych wydane w postępowaniu przed Sądem powszechnym /inż. J. P. i inż. Z. Rz./ zaś skarżąca na "obliczenia sprawdzające" dokonane przez Rzeczoznawcę Budowlanego Urzędu Wojewódzkiego w G. inż. Barbarę Z. Ww. ekspertyzy są w rozumieniu art. 75 par. 1 Kpa dowodami, których organy orzekające nie mogą pominąć, gdyż w myśl tego przepisu "jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem", zaś według art. 80 Kpa tylko na podstawie całokształtu materiału dowodowego można ustalić, czy dana okoliczność została udowodniona. Podczas ponownego rozpoznania sprawy, organ powinien przeprowadzić dowody z oględzin i opinii biegłego oraz inne, dostępne w sprawie, zgodnie z wymogami procedury administracyjnej w sposób respektujący prawa stron postępowania i tak zebrane dowody poddać ocenie. Nadto sporządzić uzasadnienie orzeczenia spełniające wymogi art. 107 par. 3 Kpa. Wskazać także należy, że w decyzji nakazującej rozbiórkę /z art. 48 czy 51 ust. 2 prawa budowlanego/ organ nie określa terminu jej wykonania, gdyż wykonanie takiej decyzji następuje w drodze postępowania egzekucyjnego w administracji. Reasumując, Sąd stwierdza, że organy obu instancji dopuściły się obrazy przepisów art. 7-9, art. 10 par. 1, art. 78 par. 1, art. 79 par. 1 i 2, art. 80, art. 84 par. 1, art. 85 par. 1 i art. 107 par. 3 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 51 ust. 2 i 4 prawa budowlanego. Mając na uwadze wyżej wskazane względy Sąd administracyjny na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 w zw. z art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ uchylił decyzje organów obu instancji, a o kosztach postępowania orzekł na zasadzie art. 55 ust. 1 tej ustawy.