II SA/Gd 21/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. K. na uchwałę Rady Miejskiej z dnia 25 marca 2008 r., nr [...] w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działalność organu w sprawie wynajęcia lokalu użytkowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 14 grudnia 2009 r. W. K. wniósł skargę na uchwałę Rady Miejskiej w B. z dnia 25 marca 2008 r., nr [...] w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działalność organu w sprawie wynajęcia lokalu użytkowego. Z kolei wnioskiem z dnia 4 maja 2010 r. W. K. wystąpił do tutejszego Sądu z wnioskiem na urzędowym formularzu o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu podał, że jego sytuacja finansowa jest trudna oraz że nie posiada żadnych środków, które mógłby przeznaczyć na opłaty sądowe i ustanowienie zastępstw procesowego. Wyjaśnił, że nie posiada majątku oraz że nie jest nigdzie zatrudniony zatem żadnych dochodów nie uzyskuje. Sam prowadzi gospodarstwo domowe. Pismem z dnia 14 maja 2010 r., W. K. zobowiązany został do przedłożenia następujących dokumentów źródłowych: - odpisów zeznań podatkowych za 2008 r. i 2009 r., a w przypadku ich nieskładania stosowanego oświadczenia w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, - wyciągów i wykazów z ostatnich trzech miesięcy ze wszystkich posiadanych kont i lokat, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosowanego oświadczenia w tym przedmiocie, - złożenia wyjaśnień odnośnie źródeł utrzymania wnioskodawcy, zawierających informacje z czego się utrzymuje, skąd bierze środki na zakup żywności i leków, gdzie faktycznie mieszka, czy korzysta z pomocy innych osób lub pomocy społecznej, - zaświadczenia z urzędu pracy o pozostawaniu osobą bezrobotną, - nakazu płatniczego dotyczącego nieruchomości przy ul. [...] ze wskazaniem, kto zamieszkuje w tej nieruchomości i kto jest jej właścicielem, - złożenia oświadczenia gdzie mieszka, - oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę pojazdów mechanicznych (podania marki, roku produkcji, daty zakupu i aktualnej wartości). Pomimo upływu terminu wskazanego przez Sąd W. K. nie przedłożył wymaganych dokumentów oraz nie złożył żadnego oświadczenia w wymaganym zakresie ograniczając się do wskazania w piśmie z dnia 17 czerwca 2010 r. że wnosi o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2010 r. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił W. K. przyznania prawa pomocy. Wobec skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie powyższe utraciło moc. W krótkim uzasadnieniu sprzeciwu W. K. ponownie powołał się na swoją trudną sytuację materialną wyjaśniając, że ustanowienie pełnomocnika z urzędu pozwoli mu w pełni dochodzić swoich praw przed Sądem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, w sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie. Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie stwierdził przesłanek uzasadniających przyznanie takiego prawa. Zgodnie z art. 245 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego. Celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia. Pamiętać jednak należy, iż "opłaty sądowe, do których zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia" – postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, LEX nr 393645). Równie wyjątkowe powinno być dobrodziejstwo bezpłatnego zastępstwa procesowego w sprawie. Nadmienić również trzeba, że to rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych wyżej przepisach. Tym samym to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Odnosząc powyższe rozważania teoretyczne do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy w pierwszej kolejności Sąd pragnie wskazać, iż W. K. nie dołożył wszelkich starań, by w sposób pełny zobrazować swoją sytuację finansową, a w konsekwencji wykazać zasadność złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu postępowanie skarżącego, polegające na uchyleniu się od przedłożenia dokumentów na wezwanie Sądu skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistej sytuacji finansowej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, niepubl.). Bierność wnioskodawcy w tym zakresie należy potraktować jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05, niepubl.). W związku z powyższym Sąd uznał, że W. K. nie wykazał ustawowych przesłanek przyznania mu prawa pomocy, gdyż nie wyjaśnił istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 260 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.