II SA/Gd 212/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: asesor sądowy WSA Jakub Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D.O. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 37/22 wydanym w sprawie ze skargi Prokuratora Okręgowego w Gdańsku na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 10 grudnia 2021 r., nr WOP.7721.205.2021.MK w przedmiocie wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem postanawia odrzucić skargę. Pani D.O. (dalej jako: "Skarżąca"), złożyła skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 9 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 37/22. W skardze o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego tym wyrokiem Skarżąca wniosła o wznowienie postępowania z uwagi na rażące naruszenie prawa materialnego, przepisów postępowania, a w szczególności niedopuszczenie do rozpoznania pism uczestnika postępowania i biegłego sądowego. Ponadto Skarżąca w pkt. 2 wniosku wskazała, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. II OSK 301/23 z 9 kwietnia 2024 r. jest nieważny z uwagi na obecność w składzie Sędziego NSA Jacka Chlebnego. Na podstawie zarządzenia z 15 lipca 2026 r. zobowiązano pełnomocnika Skarżącej do sprecyzowania czy wniosek z 2 marca 2026 r. jest wyłącznie wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 9 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 37/22, czy też w świetle pkt. 2 tego wniosku, jest także wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 kwietnia 2024 r., sygn. II OSK 301/23. Pismem z 24 lipca 2026 r. pełnomocnik Skarżącej podtrzymała stanowisko i zarzuty podniesione we wniosku z 2 marca 2026 r., a ponadto rozszerzyła złożony wniosek i na podstawie art. 271 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosła o: Wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 9 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 37/22, w przedmiocie oddalenia skargi Prokuratora Okręgowego w Gdańsku na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 10 grudnia 2021 r.; Uchylenie przedmiotowego wyroku oraz ponowne rozpoznanie sprawy przez skład sędziowski spełniający wymogi niezawisłości i niezależności, zgodnie ze standardami wynikającymi z art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (EKPC). Uzasadniając żądanie pełnomocnik wskazała, że asesor sądowy WSA Wojciech Wycichowski jest osobą powołaną na stanowisko sędziowskie/asesorskie przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa (KRS) w składzie ukształtowanym po 2017 r. W świetle utrwalonego orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, proces powołania sędziów przez nową KRS jest obarczony wadą, która sprawia, że tak powołani sędziowie nie tworzą "sądu ustanowionego ustawą" w rozumieniu art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Brak niezależności organu nominującego (KRS) rzutuje na brak niezawisłości i bezstronności samego sędziego. Udział asesora sądowego WSA Wojciecha Wycichowskiego w wydaniu zaskarżonego orzeczenia stanowi udział osoby nieuprawnionej do sprawowania wymiaru sprawiedliwości w rozumieniu standardów konstytucyjnych i międzynarodowych. Ponadto pełnomocnik podniosła, że przed uprawomocnieniem się wyroku Skarżąca nie mogła domagać się wyłączenia wspomnianego sędziego. Wynika to z faktu, iż w momencie rozpoznawania sprawy przez WSA, status prawny sędziów powołanych przez nową KRS był przedmiotem intensywnego sporu prawnego, a wiążące i jednoznaczne wyroki ETPCz, które dziś stanowią fundament niniejszego wniosku, nie były jeszcze powszechnie stosowane w praktyce sądów administracyjnych w stopniu pozwalającym na skuteczne wyłączenie sędziego. Udział osoby nieuprawnionej w składzie sędziowskim nie był jedynie usterką formalną, lecz przełożył się na merytoryczną treść wyroku. Sąd I instancji w swoim wyroku w sposób lakoniczny i powierzchowny odniósł się do argumentów podnoszonych przez Skarżącą, co w połączeniu z brakiem bezstronności składu, doprowadziło do wydania orzeczenia rażąco krzywdzącego dla Skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania sądowego jest nadzwyczajnym środkiem prawnym, skierowanym przeciwko prawomocnemu orzeczeniu, który może być stosowany wyłącznie z powodów ściśle określonych w ustawie. Po wniesieniu skargi o wznowienie postępowania Sąd dokonuje jej kontroli z punktu widzenia zachowania warunków formalnych określonych w art. 279 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm. – dalej w skrócie jako "p.p.s.a."). Stanowią je: oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, wskazanie jednej z podstaw wznowienia wymienionych w art. 271 – 273 p.p.s.a., uzasadnienie podstawy wznowienia, a także okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Stosownie do art. 280 § 1 p.p.s.a., sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wzniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań, sąd skargę odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Badanie pod kątem dopuszczalności wznowienia nie jest badaniem zasadności skargi o wznowienie. Celem tego badania jest stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki, które umożliwiają rozpatrzenie samej skargi o wznowienie postępowania. Podstawą tej oceny są w zasadzie twierdzenia zawarte w skardze. Uznać zatem należy, że na wstępnym etapie sąd administracyjny odrzuca skargę o wznowienie postępowania, która nie opiera się na jednej z podstaw wznowienia opisanych w przepisach działu VII p.p.s.a. Podkreślić przy tym należy, że samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom art. 271 - 273 p.p.s.a. nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego uzasadnienia skargi wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga, jako nieoparta na ustawowej przesłance wznowienia, podlega odrzuceniu (zob. postanowienie SN z 14 stycznia 1999 r., sygn. akt II UKN 417/98, OSNAPiUS z 2000 r., nr 6, poz. 254; uchwała SN z 21 lutego 1969 r., sygn. akt III PZP 63/68, OSNC 1969 r., nr 12, poz. 28; wyrok NSA z 19 kwietnia 2005 r., sygn. akt GSK 1242/04, niepubl., postanowienia NSA z 11 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1206/12 oraz z 25 listopada 2020 r., sygn. I GSK 431/20 – opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarga o wznowienie postępowania powinna odpowiadać wymaganiom formalnym stawianym pismom strony (art. 46 p.p.s.a.), a ponadto - zgodnie z art. 279 p.p.s.a. - zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia. Przy czym podanie podstawy wznowienia powinno zawierać powołanie i wyraźne określenie, które z podstaw wymienionych w art. 271 - 273 p.p.s.a. uzasadniają wznowienie postępowania w danej sprawie, natomiast uzasadnienie podstaw wznowienia powinno zawierać w szczególności powołanie okoliczności powodujących istnienie wskazanej podstawy wznowienia. Powyższe elementy kształtują obligatoryjną treść skargi o wznowienie postępowania, pozwalającą na określenie zakresu i podstaw oraz dopuszczalności wznowienia postępowania. Brak któregokolwiek z wyżej wskazanych obligatoryjnych elementów skargi o wznowienie postępowania powoduje, że skarga ta nie może być rozpoznana merytorycznie przez sąd, a zatem podlega odrzuceniu. W szczególności skarga o wznowienie postępowania sądowego podlega odrzuceniu, gdy nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, w sprawie zaistniała negatywna przesłanka z art. 280 § 1 p.p.s.a., gdyż skarga nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia postępowania przed sądem administracyjnym. Jako podstawę skargi Skarżąca powołała art. 271 pkt 1 p.p.s.a. wskazując, że asesor sądowy Wojciech Wycichowski był osobą nieuprawnioną do orzekania, w rozumieniu przepisu art. 271 pkt 1 p.p.s.a. Jak przyjmuje się w doktrynie, osobą nieuprawnioną do orzekania jest osoba niebędąca sędzią, a więc ten, kto nie posiada kwalifikacji sędziowskich i nie został powołany na stanowisko sędziego sądu administracyjnego zgodnie z przepisami Prawa o ustroju sądów administracyjnych, lub ten, kto wprawdzie posiada kwalifikacje sędziowskie, jednak nie został powołany na stanowisko sędziego. Osobą nieuprawnioną będzie także sędzia sądu powszechnego, który nie został delegowany do orzekania w sądzie administracyjnym (tak Andrzej Kabat w komentarzu do art. 271 zawartym w: Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka - Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, opublikowano: WKP 2024). Skarżąca w ramach podstawy, o której mowa w art. 271 pkt 1 p.p.s.a., wskazała jako przyczynę wznowienia udział w składzie orzekającym asesora sądowego WSA Wojciecha Wycichowskiego, powołanego przez wadliwie wybranych, na mocy nowelizacji ustawy o KRS z dnia 8 grudnia 2017 r., członków Krajowej Rady Sądownictwa. Zdaniem Skarżącej brak niezależności organu nominującego (KRS) rzutuje na brak niezawisłości i bezstronności samego sędziego. Tymczasem, w ramach podstaw wznowienia postępowania przewidzianych przepisem art. 271 pkt 1 p.p.s.a., nie mieści się badanie spełnienia przez sędziego/asesora wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu. Tryb badania spełnienia tych przesłanek w odniesieniu do sędziów sądów administracyjnych został przewidziany w art. 5a ustawy z dnia 25 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (dalej jako: "p.u.s.a."). Zgodnie z art. 5a § 1 p.u.s.a., dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, na wniosek uprawnionego, o którym mowa w § 3, jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności mającego wpływ na wynik sprawy, z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy. Z § 2 tego artykułu wynika, że wniosek o stwierdzenie przesłanek, o których mowa w § 1, może być złożony wobec sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wyznaczonego do składu sądu rozpoznającego sprawę co do istoty lub skargę kasacyjną. Zgodnie zaś z art. 5a § 3 p.u.s.a., uprawnionym do złożenia wniosku jest skarżący oraz uczestnik postępowania na prawach strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawach, o których mowa w § 2, a w postępowaniu dyscyplinarnym - obwiniony. Wykładnia literalna przepisu art. 5a p.u.s.a. potwierdza, że ustawodawca nie przewidział odpowiedniego stosowania art. 5a p.u.s.a do asesorów orzekających w sądach administracyjnych. Wskutek dodania art. 5a § 1 do ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych nastąpiła formalizacja drogi sądowej w przedmiocie oceny zarzutu braku spełnienia wymagań niezawisłości i bezstronności przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym, stawianego przez stronę członkowi składu sądu mającego orzec w jej sprawie z uwzględnieniem okoliczności mających miejsce także w postępowaniu nominacyjnym, a tryb postępowania ustalony w art. 5a p.u.s.a. w zamiarze ustawodawcy ma mieć charakter wyłączny (ekskluzywny) (por. J. G. Firlus, Test niezawisłości i bezstronności sędziego sądu administracyjnego - aspekt procesowy, Przegląd Sądowy 2023/5/5-42). Chociaż w odniesieniu do asesora sądowego WSA Wojciecha Wycichowskiego strona nie mogła wnioskować o test niezawisłości w trybie art. 5a p.u.s.a., okoliczność ta nie oznacza, iż udział tej osoby, jako powołanej przy udziale tzw. "neo-KRS", mieści się w dyspozycji przepisu art. 271 pkt 1 p.p.s.a. Nadal bowiem ustanowiona w tym przepisie przesłanka nie pozwala na badanie spełnienia przez sędziego, czy też asesora, wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu. Orzecznictwo sądów administracyjnych nie uznaje zaś za skuteczne opierania skargi o wznowienie postępowania z art. 271 pkt 1 p.p.s.a. wyłącznie na podstawie tego, że sędzia/asesor orzekający w sprawie zostali powołani na wniosek tzw. "neo-KRS" (por. np. postanowienie NSA z 23 sierpnia 2019 r., sygn. I OZ 712/19; wyrok NSA z 25 maja 2023 r., sygn. akt III FSK 1592/22; wyrok NSA z 5 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 1394/18; wyrok NSA z 22 maja 2023 r. sygn. akt I FSK 922/19; CBOSA). Ponadto należy zauważyć, że zgodnie z art. 6 § 1 pkt 7 p.u.s.a., do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego może być powołana osoba, która m. in. pracowała w charakterze asesora sądowego w wojewódzkim sądzie administracyjnym co najmniej dwa lata. Procedura powołania asesora nie jest więc w tym kontekście ostateczna, bowiem okoliczności powołania asesora są przedmiotem badania w procedurze ubiegania się o powołanie na stanowisko sędziego. Co istotniejsze, powołanie asesora do pełnienia urzędu na stanowisku asesora sądowego w danym wojewódzkim sądzie administracyjnym przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa - inaczej jak w przypadku sędziów sądów administracyjnych – następuje także przy udziale i z wyrażeniem opinii w sprawie kandydata przez kolegium wojewódzkiego sądu administracyjnego, a zatem organ przedstawicielski zgromadzenia ogólnego sędziów wojewódzkiego sądu administracyjnego (por. art. 6a § 5 w zw. z art. 24 § 4 pkt 4 i § 1 oraz art. 29 § 1 pkt 5 p.u.s.a.). Jednocześnie nie stanowią ustawowej także podstawy wznowieniowej okoliczności wskazane w skardze o wznowienie postępowania z 2 marca 2026 r. Raz jeszcze należy wskazać, że skargę o wznowienie postępowania przed sądem administracyjnym można oprzeć wyłącznie na ustawowych podstawach, precyzyjnie wymienionych w treści art. 271, 272 i 273 p.p.s.a. tj. z powodu nieważności postępowania z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 271 p.p.s.a.; z powodu stwierdzenia niezgodności z Konstytucją lub prawem międzynarodowym aktu na podstawie którego wydane zostało kwestionowane orzeczenie sądu (art. 272) oraz z powodu ściśle określonych w art. 273 ustawy przesłanek restytucyjnych. Argumentacja wyrażona w punkcie pierwszym skargi stanowi w istocie polemikę z decyzją Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku i nie mogła stanowić przesłanki wznowieniowej. Ponadto ani niezadowolenie z treści wyroku ani zastrzeżenia do przeprowadzenia postępowania dowodowego nie stanowią podstawy wznowienia, a to z uwagi na możliwość złożenia skargi kasacyjnej od wyroku, w której mogą być zawarte zarzuty dotyczące procedowania sądu i merytorycznej treści jego orzeczenia. Przywoływane pisma Skarżącej z 7 czerwca 2022 r. oraz z 2 sierpnia 2022 r. były ujawnione w postępowaniu sądowym, nie wystąpiła więc żadna przesłanka wznowieniowa, w tym w szczególności przesłanka restytucyjna z art 273 § 2 p.p.s.a. Odnośnie punktu drugiego skargi z 2 marca 2026 r. należy wskazać, że zgodnie z pismem z 24 lipca 2026 r. wniosek o wznowienie postępowanie dotyczył wyłącznie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 9 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 37/22. W składzie orzekającym nie uczestniczył sędzia NSA Jacek Chlebny. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że skarga o wznowienie postępowania sądowego nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia i z tej przyczyny – działając na podstawie art. 280 p.p.s.a., ją odrzucił.