II SA/Gd 2128/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący s. NSA Jacek Hyla Sędziowie: s. NSA Krzysztof Ziółkowski as. WSA Krzysztof Gruszecki (spr.) Protokolant: Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. W. na decyzję Kierownika ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 24 maja 2001 r., nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich oddala skargę. II SA/Gd 2128/01 U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia 24 maja 2001 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 127 § 3 K.p.a. i art. 129 K.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 1 lit.a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit.a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 15 listopada 2000 r. pozbawiającą W. W. uprawnień kombatanckich Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że W. W. był zatrudniony w strukturze Urzędu Bezpieczeństwa poczynając od dnia 28 grudnia 1948 r., co zdaniem organu administracji wyczerpywało przesłanki określone w art. 25 ust. 2 pkt 1 lit.a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit.a ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego pozwalającą pozbawić uprawnień kombatanckich z wszelkich tytułów osoby, które były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcje w aparacie bezpieczeństwa publicznego w strukturze Urzędu Bezpieczeństwa. Organ administracji podkreślił również, iż W. W. do pracy w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa nie został skierowany przez organizacje niepodległościowe oraz nie został zwerbowany przez te organizacje. Nie może zatem zachować swoich uprawnień również w oparciu o art. 21 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł W. W. opisując, że uprawnienia kombatanckie uzyskał za udział w walce zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w okresie od 29.08.1946 do 31.12.1947 r. w ramach służby poborowej w Wojsku Polskim. Zwrócił również uwagę na fakt, że w okresie zatrudnienia w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa tj. od 28.12.1948 do 30.06.1987 r. wykonywał jedynie pracę kierowcy i nie działał na szkodę innych, a wykonywanie tej pracy spowodowane było tylko tym, że właściwa jednostka Milicji Obywatelskiej nie dysponowała wolnym etatem. Dlatego też skarżący wniósł o przywrócenie uprawnień kombatanckich, które otrzymał z tytułu służby w Wojsku Polskim. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa stanowi inaczej. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Dla oceny prawidłowość rozstrzygnięcia podjętego przez organ administracji zasadniczego znaczenia nabierają postanowienia art. 21 ust. 2 pkt 4 oraz art. 25 ust. 2 pkt 1 lit.a ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Pierwszy z powyższych przepisów w dacie orzekania przez organ administracji stanowił, że uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobom, które: 1) w latach 1944 - 1956: a) pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, b) były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcję w jednostkach organizacyjnych lub na stanowiskach związanych ze stosowaniem represji wobec osób podejrzanych lub skazanych za działalność podjętą na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej: - w organach prokuratury i prokuraturze wojskowej, - w sądownictwie powszechnym lub wojskowym, - w służbie więziennej, c) były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywały zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, d) były funkcjonariuszami organów bądź jednostek organizacyjnych Polskiej Partii Robotniczej lub Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, do których właściwości rzeczowej – terenowej i centralnej – należał nadzór nad instytucjami, o których mowa w lit.a i b, bądź nad zadaniami, o których mowa w lit.c, za wyjątkiem osób wymienionych w art. 21 ust. 3 cytowanej ustawy, to jest tych, którzy przedłożą dowód, że do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy. Natomiast art. 25 ust. 2 pkt 1 lit.a ustawy określał kategorię osób, którym uprawnienia nie przysługują z uwagi na to, że w okresie 1944 - 56 pozostawały w jednym ze stosunków wymienionych wyżej. W rozpatrywanym przypadku nie budzi wątpliwości, że W. W. w okresie od 28 grudnia 1948 r. był zatrudniony w organach Bezpieczeństwa Publicznego, podkreślał on jednak, że przez cały okres pracy zawodowej był kierowcą i nie działał na szkodę innych. W związku z tym zastanowienia wymaga ustalenie czy praca w każdym charakterze stanowi podstawę do pozbawienia uprawnień kombatanckich, czy też ta jedynie bezpośrednio związana z działalnością operacyjną. Zagadnienie to stanowiło przedmiot rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w uchwale 7 sędziów z dnia 21 października 2002 r., OPS 2/02, (ONSA 2003 r. Nr 2, poz. 42) stwierdził, że: Przepis art. 21 ust. 2 pkt 4 lit.a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze. zm.) ma zastosowanie także do osoby, która w latach 1944 - 1956 była zatrudniona w Urzędzie Bezpieczeństwa i nie pełniła w strukturach tego Urzędu służby lub funkcji. Uwzględniając zatem postanowienia zacytowanych wyżej przepisów art. 25 ust. 2 pkt 1 oraz art. 21 ust. 2 pkt 4 omawianego aktu prawnego należy stwierdzić, że uprawnienia kombatanckie nie przysługują żadnym osobom, które w jakiejkolwiek formie współpracowały z organami Urzędu Bezpieczeństwa, a osoby które te uprawnienia nabyły bez względu na podstawę zostają ich pozbawione, jeżeli współpracowały z Urzędem Bezpieczeństwa, a do pracy tej nie zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe. Dlatego też w rozpatrywanym przypadku nie jest istotne, że W. W. nabył uprawnienia z tytułu zasadniczej służby wojskowej. Późniejsza praca w organach bezpieczeństwa przekreśliła bowiem jego wcześniejsze zasługi. Ustawodawca w art. 25 ust. 2 ustawy o kombatantach nie przyznał bowiem organom administracji swobody działania w omawianym zakresie. Stwierdzając bowiem zaistnienie przesłanki określonej w art. 25 ust. 2 ustawy o kombatantach zobowiązane one były do wydania decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Dlatego też uwzględniając powyższe okoliczności oraz brak naruszeń przepisów prawa procesowego Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił. AW