II SA/Gd 2145/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Gorski (spr.) Sędziowie WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Asesor WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant Anna Zegan po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 17 lipca 2002 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 17 lipca 2002 r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzje Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 10 czerwca 2002 r. nr [...] o nie stwierdzeniu choroby zawodowej narządu głosu u K. S. Podstawą prawną decyzji z dnia 17 lipca 2002 r. był art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz.U. z 1989 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.), § 10 ust. 1 rozporządzenia RM z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (D.z.U. nr 65, poz. 294 ze zm.) oraz art. 138 § 1, ust. 1 k.p.a. Sprawa choroby zawodowej K. S. była przedmiotem powtórnego rozpatrywania przez organy po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku z dnia 28 listopada 2001 r. sygn. akt II SA/Gd 276/00. Wyrok ten uchylił poprzednie decyzje w sprawie choroby zawodowej i nakazał organowi administracyjnemu uzupełnienie materiału dowodowego w celu wyjaśnienia, kiedy, z jakiej przyczyny i na podstawie, jakiej dokumentacji medycznej, K. S. korzystała z urlopu na podratowanie zdrowia w latach 1980/81. W dniu 14 lutego 2002 r. starszy instruktor pracy PSSE w C. przeprowadził wywiad środowiskowy w Zespole Szkół Zawodowych nr [...] w C. Organ I instancji otrzymał również dokładne dane na temat okresów zatrudnienia K. S. z [...] Urzędu Wojewódzkiego Biura Dyrektora Generalnego w B. oraz Zespołu Szkół Zawodowych nr [...] w C. Powiatowy Inspektor Sanitarny zwrócił się również do skarżącej o dostarczenie posiadanej dokumentacji medycznej i złożenie wyjaśnień w sprawie. W dniu 8 maja 2002 r. PPIS wystąpił do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. o szerszą opinię dotyczącą orzeczenia nr [...] z dnia 21 września 1999 r., które rozpoznało u K. S. przewlekły nieżyt krtani z zaburzeniami głosu typu dysfonii hiperfunkcjonalnej i wniosek; brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu. W piśmie z dnia 20 maja 2002 r. Instytut Medycyny Pracy w Ł. wyjaśnił, że po analizie dostarczonej dokumentacji i wyników badania konsultacyjnego z dnia 6 lipca 1999 r. nie ma podstaw do weryfikacji wydanego w sprawie orzeczenia. Badania nie wykazały u K. S. zmian organicznych w postaci guzków głosowych, zmian przerostowych bądź cech niedowładu fałdów głosowych, które są charakterystyczne dla następstw nadmiernego obciążenia narządu głosu i uzasadniają rozpoznanie choroby zawodowej. Stwierdzony u badanej, przewlekły prosty nieżyt krtani, zaburzenia czynnościowe głosu (nadmierne napięcie fałdów głosowych, hiperfunkcja fałdów przedsionkowych), zwarcie fonacyjne pełne, nie uzasadniają rozpoznania choroby zawodowej, ponieważ nie są wymienione w obowiązującym wykazie chorób zawodowych. Zaburzenia głosu w postaci dysfonii hiperfunkcjonalnej są często spotykane u nauczycieli stąd określa się je jako dysfonie zawodowe, co jednak nie jest równoznaczne z rozpoznaniem choroby zawodowej. Zaburzenia głosu czynnościowe mogą być spowodowane wieloma przyczynami ( np. wzmożonym napięciem nerwowym, stresem, złą techniką emisji głosu, zaburzeniami hormonalnymi). Według opinii IMP w Ł. podstawą do rozpoznania choroby zawodowej są zmiany organiczne krtani niepoddające się leczeniu, co nie zostało wykazane u K. S. Poza tym, K. S. w ostatnich 11 latach pracy zawodowej z racji pełnionych funkcji nie była narażona na nadmierne obciążenie narządu głosu. Brak jest dokumentacji lekarskiej potwierdzającej leczenie K. S. z powodu zaburzeń głosu. Urlop dla podratowania zdrowia w wymiarze 8 miesięcy, z którego korzystała K. S. może być udzielony z różnych przyczyn, np. choroby narządu ruchu, tarczycy, stanu pooperacyjnego lub z ogólnego stanu zdrowia. W niniejszej sprawie przyczyna udzielenia urlopu dla podratowania zdrowia nie została wyjaśniona ze względu na brak odpowiedniej dokumentacji medycznej. K. S. mimo kilkakrotnych wezwań nie stawiła się przed organem rozpatrującym sprawę ani nie dostarczyła dodatkowej dokumentacji medycznej. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, biorąc pod uwagę w/w okoliczności wydał decyzję z dnia 10 czerwca 2002 r., w której nie stwierdził u K. S. choroby zawodowej. K. S. odwołała się do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego. Organ II instancji utrzymał w mocy decyzje PPIS. Organ odwoławczy stwierdził, że wywiad środowiskowy, uzupełnienie opinii lekarskich oraz inne dokumenty zgromadzone w sprawie upoważniają do wydania orzeczenia, że schorzenia stwierdzone u K. S. nie mają związku z wykonywaniem pracy zawodowej i nie stanowią choroby zawodowej. Brak ustaleń, co do przyczyn udzielenia urlopu dla podratowania zdrowia, wynika z obiektywnych przyczyn (brak zachowanych dokumentów). Zarzut o nie przeprowadzeniu dodatkowych badań podniesiony w odwołaniu także nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż lekarz uzupełniający orzeczenie nr [...] uznał, że nie ma potrzeby dokonywania dodatkowych badań w kontekście trzech podobnie brzmiących opinii lekarskich. Decyzję organu II instancji zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku K. S., domagając się jej uchylenia. Skarżąca zarzucała organowi administracyjnemu, że nie rozpatrzył wyczerpująco sprawy, nie podjął czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego a tym samym przy wydawaniu decyzji naruszył art. 7, art. 8, art. 10, art. 12, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. W szczególności organ nie skierował skarżącej na badania gardła w celu zdiagnozowania schorzenia i ustalenia związku przyczynowego między pracą a chorobą. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi, ponieważ organ zastosował się do zaleceń NSA OZ w Gdańsku wyrażonych w wyroku z dnia 28 listopada 2001 r. i uzupełnił prawidłowo materiał dowodowy. Poza tym organ powtórzył argumenty zawarte w uzasadnieniu swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sądy administracyjne zgodnie z ustawą z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Definicję choroby zawodowej zawiera § 1 rozporządzenia RM z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), który stanowi, że za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. W pkt 7 załącznika, o którym mowa wyżej, są wymienione przewlekłe choroby narządu głosu związane z nadmiernym wysiłkiem głosowym, tj. guzki śpiewacze, niedowłady strun głosowych, zmiany przerostowe. Z definicji choroby zawodowej wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby uznać dane schorzenie za chorobę zawodową, tj: 1) choroba musi wymieniona w wykazie chorób zawodowych, 2) musi być stwierdzony związek przyczynowy między chorobą a środowiskiem pracy. W sytuacji, gdy choroba nie znajduje się w wykazie, bądź brak związku przyczynowego ze środowiskiem pracy nie można uznać jej za chorobę zawodową. Ustalaniem schorzeń i ich związku przyczynowego ze środowiskiem pracy zajmują się poradnie chorób zawodowych, kliniki chorób zawodowych, oddziały chorób zawodowych wchodzące w skład odpowiednich zakładów społecznej służby zdrowia, akademii medycznych lub instytutów naukowo-badawczych, na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych, wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienia, wyników przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacji lekarskiej (§ 7 w/w rozporządzenia). Orzeczenia lekarskie zarówno I i II instancji są przedkładane właściwemu inspektorowi sanitarnemu, który na ich podstawie wydaje decyzję o stwierdzeniu bądź nie stwierdzeniu choroby zawodowej. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów, ustalenia lekarskie mają walor opinii biegłych i w kwestiach medycznych wiążą organ. Inspektor sanitarny jest władny kwestionować je jedynie w zakresie spełniania wymogów przewidzianych w art. 84 k.p.a. W niniejszej sprawie orzeczenia lekarskie I i II instancji stwierdziły u K. S. przewlekłe zapalenie krtani oraz dysfonię hiperfunkcjonalną, podobne stwierdzenia wynikają ze świadectwa lekarskiego przedstawionego przez skarżącą jako załącznik do pisma z dnia 19 grudnia 1999 r. W związku z powtórnym rozpatrywaniem sprawy choroby zawodowej K. S. orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 21 września 1999 r. zostało uzupełnione w zakresie uzasadnienia. Z uzasadnienia tego wynika, że u skarżącej występuje dysfonia hiprfunkcjonalna prawdopodobnie pochodzenia zawodowego, jednakże ze względu na brak tego schorzenia w wykazie chorób zawodowych nie można mówić w tym przypadku o chorobie zawodowej. W związku z obiektywną niemożliwością ustalenia przesłanek udzielenia skarżącej urlopu dla podratowania zdrowia w 1980 r. oraz zgromadzonymi orzeczeniami lekarskimi, Sąd uznał, że sprawa została dokładnie wyjaśniona i mogła być rozstrzygnięta przez organ. W kontekście tej sprawy warto przywołać uchwałę NSA z dnia 20 maja 2002 r., OPS 3/02 (publikowaną w ONSA 2003/1/4), która wyjaśniała interpretację zapisu pkt 7 wykazu chorób zawodowych. Naczelny Sąd Administracyjny rozważając istotne wątpliwości prawne dotyczące tego przepisu stwierdził, że wyłącznie choroby narządu głosu wymienione w tym przepisie, tj. guzki śpiewacze, niedowład strun głosowych, zmiany przerostowe, mogą być uznane za choroby zawodowe. Zważając na argumenty zawarte w uzasadnieniu uchwały NSA, oraz związanie organu administracyjnego opinią lekarską w kwestii rozpoznania choroby, Sąd orzekł, że rozstrzygnięcie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 17 lipca 2002 r. było zgodne z prawem. Sąd nie podzielił także zarzutu K. S., że organ winien przed wydaniem orzeczenia po raz kolejny skierować skarżącą na badania lekarskie do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. Uzasadnienie orzeczenia lekarskiego z dnia 21 września 1999 r. nie budzi zastrzeżeń. Skarżąca mogła ze swej strony dostarczyć dodatkową dokumentację medyczną, albo dokonać odpowiednich badań, które organ musiałby rozpatrzyć. K. S. nie zastosowała się do wezwań organu o dostarczenie pozostającej w jej dyspozycji dokumentacji medycznej, ani nie zgłosiła się na planowane badania. Sąd biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.