II SA/Gd 2163/01

WyrokWSA w Gdańsku2004-03-17

Skład orzekający: Barbara Skrzycka-Pilch, Krzysztof Ziółkowski, Krzysztof Gruszecki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej (budowy obiektu bez wymaganego pozwolenia) przepisy Prawa budowlanego pozwalają organom administracji na odstąpienie od nałożenia sankcji rozbiórki, nawet jeśli istnieją argumenty społeczne lub dotyczące przyszłych zmian planu zagospodarowania przestrzennego?
Ratio decidendi
Przepisy Prawa budowlanego, w szczególności art. 48, w przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej (budowy obiektu bez wymaganego pozwolenia) nakazują rozbiórkę obiektu. Ustawodawca nie przewidział możliwości odstąpienia od tej sankcji ze względów społecznych ani nie uzależnił jej od uznania organu administracji. Sąd administracyjny orzeka na podstawie stanu prawnego i faktycznego z daty orzekania przez organy administracji, nie uwzględniając późniejszych zmian stanu faktycznego ani przepisów.
Stan faktyczny
Skarżący S. M. dokonał dobudowy do istniejącego budynku gospodarczego zadaszonej drewnianej wiaty, która następnie została obudowana i wyposażona w okna, tworząc dodatkowe pomieszczenie. Prace te zostały wykonane bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organ I instancji nakazał rozbiórkę obiektu. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. S. M. wniósł skargę do WSA, podnosząc argumenty dotyczące przydatności obiektu i jego wpływu na działalność gospodarczą oraz możliwość legalizacji w przyszłości w związku ze zmianami planu zagospodarowania przestrzennego.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący s. NSA Barbara Skrzycka-Pilch Sędziowie: NSA Krzysztof Ziółkowski Asesor WSA Krzysztof Gruszecki (spr.) Protokolant - Danuta Penkalla po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 maja 2001 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę. II SA/Gd 2163/01 Uzasadnienie Decyzją z dnia 13 listopada 2000 r. Nr [...] na podstawie art. 4, art. 81 ust. 1 pkt 2 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) nakazał S. M. właścicielowi działki nr [...] w C. rozbiórkę budynku o konstrukcji drewnianej o wymiarach 12,6 m x 5 m posadowionego na płycie betonowej, dobudowanego do istniejącego murowanego budynku gospodarczego na tej działce, wybudowanego bez wymaganego pozwolenia. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ administracji stwierdził, że podczas czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 25.05.2000 r. stwierdzono, że w 1999 r. S. M. na działce nr [...] w C. dobudował do istniejącego murowanego budynku gospodarczego zadaszoną drewnianą wiatę, która następnie w 2000 r. została obłożona deskami, wstawiono dwa okna w ścianie bocznej i jedno okno od strony szczytowej, w wyniku czego powstało dodatkowe pomieszczenie. Prace te zostały wykonane bez wymaganego pozwolenia, co zdaniem organu I instancji uzasadniało nałożenie obowiązku rozbiórki tego obiektu. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł S. M. podnosząc, że zaskarżona decyzja w swojej treści nie odnosi się do żadnego z przepisów, które zostały przywołane w jej podstawie prawnej, stwierdził również, że wykonana przez niego wiata nie narusza walorów krajobrazowych, zaś charakterem nie odbiega od sąsiedniej zabudowy w związku z czym nie powinna ona podlegać rozbiórce. Rozpatrując to odwołanie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 22 maja 2001 r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 K.p.a. oraz art. 48, art. 80 ust. 2 pkt. 2, art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nie znajdując podstaw prawnych do jej zmiany lub uchylenia. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że na budowę obiektu stanowiącego przedmiot postępowania inwestor obowiązany był uzyskać decyzję o pozwoleniu na budowę. Wykonanie tego obiektu bez pozwolenia zdaniem organu odwoławczego stanowi samowolę budowlaną podlegającą przepisom art. 48 Prawa budowlanego, zgodnie z którym właściwy organ nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. W orzeczeniu tym stwierdzono również, że obowiązujące przepisy w żadnym zakresie nie pozwalają na legalizację samowoli budowlanej. Skargę na tą decyzję wniósł S. M. domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu tego pisma podniesiono, że wykonanie zaskarżonej decyzji wywoła nieodwracalne skutki gdyż budynek ten służy do przechowywania drewna wykorzystywanego w ramach prowadzonej działalności stolarskiej, a zaprzestanie tej działalności stanowiłoby poważny uszczerbek dla jego rodziny. W skardze podniesiono również, że w obecnej chwili gmina jest w trakcie zatwierdzania nowego planu zagospodarowania przestrzennego co umożliwi prowadzenie w tej części gminy działalności rzemieślniczej i usługowej. W odpowiedzi na tą skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 02.153.1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153 poz. 1270). W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Dla jej oceny zasadniczego znaczenia nabierają postanowienia art. 48 Prawa budowlanego, który stanowił materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia. W dacie orzekania przez organy administracji przepis ten stanowił: "Właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ". Przepis ten w stosunku do obiektów budowlanych wzniesionych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia przewiduje obowiązek nakazania przez organy nadzoru budowlanego rozbiórki. W rozpatrywanym przypadku budynek objęty postępowaniem nie był objęty zwolnieniem z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę określonym w art. 29 i art. 30 Prawa budowlanego. Dlatego faktem bezspornym w rozpatrywanym przypadku jest to, że miała miejsce samowola budowlana. Dlatego też w takiej sytuacji podkreślić należy, że przepisy Prawa budowlanego nie pozwalają organom administracji w razie stwierdzenia samowoli budowlanej na odstąpienie od zastosowania sankcji rozbiórki. Nie mają w tej sytuacji znaczenia argumenty dotyczące przydatności wzniesionego obiektu czy braku wiedzy inwestora o obciążającym go obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Wolą ustawodawcy leżącą u podstaw unormowania art. 48 Prawa budowlanego było, by wszelkie przejawy samowoli budowlanej dokonanej po wejściu w życie ustawy spotykały się z reakcją organów administracji w "postaci nakazu rozbiórki. Ustawodawca nie dopuścił wyjątków o charakterze społecznym, w którym orzeczenie rozbiórki zależałoby od uznania organu administracji. Powyższej oceny prawnej nie zmienia fakt ewentualnego przystąpienia przez gminę do prac nad zmianą planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie bowiem z postanowieniami art. 133 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, z czego wynika że obowiązuje go stan prawny i faktyczny obowiązujący w dacie orzekania przez organy administracji. Dlatego też Sąd nie może brać pod uwagę zmian stanu faktycznego oraz zmian obowiązujących przepisów, które miały miejsce po zakończeniu postępowania administracyjnego. W związku z czym ewentualne zmiany w tym zakresie nie mają wpływu na wyroki podejmowane przez Sąd, postanowienia cytowanego przepisu nie pozwalają również Sądowi na ocenę ewentualnych skutków wywołanych przez zaskarżone decyzje administracyjne. Dlatego też uwzględniając wszystkie powyższe okoliczności Sąd nie dopatrzył się błędów w decyzjach organów administracji mogących mieć wpływ na wynik postępowania, w związku z czym na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło