II SA/Gd 218/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 lutego 2010 r. Nr [...] w przedmiocie opłaty za legalizację obiektu budowlanego postanawia odmówić A. W. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. A. W. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem wnioskodawczyni jest osobą samotną, nie ma nikogo na utrzymaniu. Źródłem jej dochodów jest emerytura w wysokości 1 480 zł netto miesięcznie. Wnioskodawczyni jest osobą starszą, cierpi na schorzenia układu krążenia w związku z nadciśnieniem tętniczym. Duże kwoty wydaje na leki oraz opłaty czynszowe i media (gaz, energia elektryczna, telefon). Oceniając stan swego majątku wnioskodawczyni podała, że jest właścicielką mieszkania o powierzchni 34 m2 i działki rekreacyjnej wraz z budynkiem letniskowym. Poza tym, nie posiada żadnego majątku, ani oszczędności i innych składników majątku. W związku z powziętymi wątpliwościami, co do stanu wnioskodawczyni, na podstawie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pismem z dnia 23 kwietnia 2010 r. (doręczonym stronie w dniu 30 kwietnia 2010 r.), wezwano skarżącą do przedłożenia – w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów źródłowych: - wyciągów wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię osobistych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich 3 miesięcy, ze szczególnym uwzględnieniem aktualnych sald rachunków i wysokości środków zgromadzonych na lokatach lub oświadczenia o ich nieposiadaniu, - dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez wnioskodawczynię miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania (opłata za czynsz, wodę, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, wywóz nieczystości itp.), - oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych przez skarżącą pojazdów mechanicznych (podania marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości rynkowej). Wezwanie powyższe wnioskodawczyni odebrała w dniu 30 kwietnia 2010 r. W odpowiedzi na powyższe, wnioskodawczyni nadesłała do sądu kserokopie wyciągu z konta w Banku "A". Z jego treści wynika, że wnioskodawczyni ma zgromadzone na tymże rachunki środki pieniężne w wysokości 5 299,44 zł (na dzień 21 kwietnia 2010 r.). Wnioskodawczyni nie nadesłała żadnych dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez nią wydatków na media. Załączyła natomiast pismo wyjaśniające, w którym wskazała, że nie posiada żadnych pojazdów mechanicznych. Poinformowała też, że w Banku "A" założyła dla swoich trzech wnucząt w latach 2008-2009 książeczki mieszkaniowe na łączną kwotę ponad 40 000 zł (suma środków zgromadzonych na trzech książeczkach razem). Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do treści art. 246 § 3 ustawy – ustanowienie dla strony adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga nadto złożenia przez wnioskodawcę osobistego oświadczenia o niezatrudnianianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z tymże pełnomocnikiem. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazane przepisy stanowią wyjątek o zasady, wynikającej z treści art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą na stronie ciąży obowiązek pokrycia kosztów postępowania wywołanych jej udziałem w sprawie. Zatem, rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. W niniejszej sprawie uznać należy, że skarżąca nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Stałe źródło utrzymania skarżącej (emerytury w łącznej kwocie ponad 1 400 zł miesięcznie netto), w połączeniu z okolicznością, iż posiada ona zaoszczędzone zasoby pieniężne w wysokości ponad 45 000 zł (środki na książeczkach oraz na rachunku bieżącym), nie uzasadniają twierdzenia o niemożności poniesienia przez skarżącą kosztów postępowania w niniejszej sprawie. W ocenie referendarza, sytuacja majątkowa skarżącej jest na tyle dobra, że jest ona w stanie, choćby z posiadanych oszczędności, ponieść koszty postępowania w niniejszej sprawie, w tym zarówno wpis od skargi w wysokości 750 zł, jak i koszty związane z ustanowieniem pełnomocnika procesowego. Dokonując powyższej oceny uwzględniono również fakt, że wnioskodawczyni jest osobą schorowaną i wydatkuje, jak oświadczyła (choć tego nie udokumentowała), duże kwoty pieniężne na leki. Konieczność poniesienia kosztów postępowania w niniejszej sprawie nie pogorszy sytuacji skarżącej w tym zakresie, tym bardziej, że jako osoba, nie mająca nikogo na utrzymaniu, posiadanymi środkami może gospodarować wyłącznie na własne potrzeby. Przypomnieć w tym miejscu należy, o czym mowa już była powyżej, iż instytucja prawa pomocy, stanowiąc rodzaj ulgi w obowiązku uiszczenia daniny publicznej z tytułu prowadzenia postępowania przed sądem, ustanowiona została z myślą o osobach ubogich, których trudna sytuacja materialna uniemożliwia dostęp do sądu. W ocenie referendarza zaś, skarżąca – posiadając majątek w postaci mieszkania i nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem letniskowym oraz oszczędności, uzyskując też stałe i regularne dochody co miesiąc, do grona osób ubogich nie należy. Wskazać przy tym należy, iż udzielenie prawa pomocy oznacza przerzucenie kosztów postępowania sądowego ze skarżących na innych obywateli – z ich danin pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywanie są wydatki budżetowe. Dlatego też, może mieć miejsce w przypadku osób, których stan majątkowy i dochody są niskie, lecz taka sytuacja nie ma miejsca odniesieniu do skarżących (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 507/04, nie publikowane). Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.