II SA/Gd 2183/01

Dnia 28 kwietnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Protokolant: Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 maja 2001 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia 3 kwietnia 200lr. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie (MOPR), działając na podstawie art. 2 ust.4, art. 2, 3 oraz art. 43 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1988r, Nr 64, poz.414 ze zm,), odmówił M. L. przyznania pomocy w postaci zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup biletu miesięcznego. W uzasadnieniu organ powołując się na art. 3 i art. 4 ustawy o pomocy społecznej i na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego stwierdził, iż występują dwie z okoliczności art. 3 ustawy jak również spełnione jest kryterium dochodowe, gdyż dochód rodziny nie przekracza progu dochodowego. Pomimo spełnienia podstawowych kryteriów warunkujących uzyskanie świadczenia organ odmówił przyznania pomocy finansowej ponad tą, która rodzina jest aktualnie objęta na zakup żywności oraz leków, bowiem celem pomocy społecznej nie jest automatyczne zaspokajanie wszystkich zgłaszanych potrzeb i przyznanie zasiłku w kwocie pozwalającej na całkowite ich zaspokojenie lecz dopomaganie osobom i rodzinom korzystającym z pomocy w ich realizacji. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. L.. W uzasadnieniu podał, że jest uczniem szkoły średniej, na zajęcia do szkoły dojeżdża kilka razy dziennie, ponadto systematycznie się leczy, co również wiąże się z dojazdami do lekarza. Podniósł także, że jedynym źródłem dochodu rodziny jest renta ojca, która przeznaczana jest głównie na lekarstwa. Zaskarżoną decyzją z dnia 17 maja 2001r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło opisaną decyzję i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, że rodzina skarżącego spełnia ustawowe przesłanki do ubiegania się o pomoc pieniężną z opieki społecznej. Jej dochód jest niższy od kryterium określonego w art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, ponadto występuje w niej bezrobocie i przewlekła choroba. Kolegium ustaliło również, iż na wniosek ojca skarżącego decyzją z dnia 28 marca 2001r. organ przyznał zasiłek celowy na żywność i leki w wysokości 120 złotych. Uznało, że skarżący jako osoba pełnoletnia ma prawo zgłaszać samodzielne wnioski o pomoc, natomiast organ rozstrzygający ma obowiązek rozważyć możliwość przyznania rodzinie również i na cel przez nią zgłaszany. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, iż pomoc społeczna nie jest powołana do automatycznego zaspakajania wszystkich zgłaszanych potrzeb, jednak reguła ta nie wyklucza możliwości wnioskowania przez członków rodziny korzystającej z tej pomocy o przyznanie świadczeń na różne cele. Rzeczą organu jest natomiast przeprowadzenie analizy pod względem zarówno celowościowym pokrycia danej potrzeby jak również swoich, możliwości finansowych. Zdaniem organu z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ taką analizę przeprowadził, pomimo, że powołał się na treść art. 2 ust. 4 ustawy. Skargę na opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł M. L., zarzucając jej niezgodność z prawem. Twierdzi, iż wymaga systematycznego leczenia specjalistycznego, co wiąże się z zakupem drogich leków oraz dojazdami do przychodni w W.. Posiadanie biletu miesięcznego spowodowałoby znaczące oszczędności dla całej rodziny. Skarżący opisuje trudną sytuację swojej rodziny, związaną z długotrwałą chorobą i niepełnosprawnością ojca, zaliczonego do osób całkowicie niezdolnych do pracy. Pomimo przyznania pomocy w formie zasiłku na leki i żywność rodzina znajduje się w ciężkiej sytuacji finansowej. Przyznanie pomocy na zakup biletu miesięcznego ułatwiłoby dotarcie do szkoły oraz do specjalistycznych poradni lekarskich. z. Skarżący kwestionuje ustalenie SKO, iż prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z pozostałymi członkami rodziny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło ojej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Badając zatem legalność zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem decyzja ta nie narusza prawa. Podstawą prawną rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego na skutek wniesionego przez M. L. odwołania jest art. 138 kpa. Według § 1 tego przepisu w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo umarza postępowanie odwoławcze. Natomiast na podstawie § 2 organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji organu administracji publicznej drugiej instancji, podjętej w trybie art. 138 § 2 kpa sprowadza się do oceny przez Sąd jej legalności w zakresie ograniczającym się do zachowania przesłanek określonych tym przepisem. W postępowaniu administracyjnym zasadą, wynikającą z przytoczonego przepisu, jest merytoryczne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy. Wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji jest wyjątkiem od tej zasady. Dopuszczalność wydania przez organ odwoławczy tego typu decyzji jest zatem ograniczona wymogiem spełnienia przesłanek wynikających z art. 138 § 2 kpa. Przyczyny, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej tym przepisem winny przy tym znaleźć jednoznaczny wyraz w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 1 i 3 k.p.a.). Obowiązek zastosowania instytucji reformacji i orzeczenia co do istoty sprawy zamiast uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazywania do ponownego rozpoznania w sytuacji stwierdzenia jej wadliwości, w świetle § 1 powołanego przepisu, istnieje wówczas, gdy dokonujący kontroli instancyjnej organ drugiej instancji nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego i nie stwierdził potrzeby dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy oceniając, że skarżący spełnia ustawowe kryteria do uzyskania pomocy pieniężnej z opieki społecznej, zwrócił uwagę na fakt, iż nie jest kolejny wniosek skarżącego o przyznanie takiego świadczenia z pomocy społecznej, w konsekwencji organ I instancji powrinien szczegółowo rozważyć możliwość przyznania zasiłku na zakup biletu miesięcznego i ewentualnie ograniczyć rozmiar świadczeń na inne cele rodziny. Jest w sprawie bezsporne, że rodzina skarżącego korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej (zasiłków celowych), w związku z czym wniosek o przyznanie tego konkretnego świadczenia w postaci zasiłku celowego przeznaczonego na zakup biletu miesięcznego ocenić należało pod kątem "niezbędnej potrzeby bytowej" według zasad określonych w art. 32 obowiązującej w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 1998r. Nr 64, poz. 414, z późn. zm.), jak również mając na względzie treść art. 2 ust. 4 tej ustawy, zgodnie z którym potrzeby osoby i rodziny powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. W ocenie Sądu argumenty wskazane w zaskarżonej decyzji uzasadniały podjęcie decyzji kasacyjnej. W niniejszej sprawie prawidłowo organ odwoławczy zarzucił organowi 1 instancji nieprzeprowadzenie analizy możliwości przyznania zasiłku celowego pod względem zarówno celowości pokrycia danej potrzeby jak również własnych możliwości finansowych. Brak postępowania wyjaśniającego w tym zakresie uniemożliwia dokonanie merytorycznej oceny prawidłowości decyzji podjętej przez organ I instancji. Organ odwoławczy przekazując sprawę do ponownego rozstrzygnięcia może wskazać jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, co także miało miejsce w zaskarżonej decyzji. Chodzi o wskazanie okoliczności faktycznych, które mają znaczenie prawne dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ nie może natomiast przesądzić treści rozstrzygnięcia sprawy przez nakaz załatwienia jej pozytywnie lub negatywnie dla odwołującego się. O treści rozstrzygnięcia może w przypadku tego rodzaju decyzji odwoławczej decydować wyłącznie organ I instancji. Kontrolując zaskarżoną decyzję w trybie powołanego przepisu art. 138 kpa Sąd nie mógł odnieść się do merytorycznych zarzutów podniesionych w skardze, ponieważ przedmiotowa decyzja kasacyjna ich nie rozstrzyga. W związku z powyższym, uznając skargę za niezasadną Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.