II SA/Gd 222/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędzia WSA Janina Guść Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2015 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi D. B. na decyzję Wojewody z dnia 31 stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości postanawia: postępowanie zawiesić. Decyzją z dnia 7 czerwca 2013 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 136, art. 142 i art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 782), Starosta odmówił A. J., J. K., I. D., J. K., D. K. – P. i A. K. zwrotu nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...] (w udziale 3/8 części) obręb [...], o powierzchni 1115 mkw., położonej w W., przy ul. S., objętej księgą wieczystą KW [...], prowadzoną przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego, stanowiącej własność Gminy Miasta. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomości została wywłaszczona na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej – Urzędu Spraw Wewnętrznych z dnia 14 stycznia 1963 r., nr [...] na rzecz Skarbu Państwa, z przeznaczeniem pod budowę przychodni zdrowia i szkoły. Wywłaszczenie polegało na odjęciu prawa własności ówczesnym właścicielom: F. J., H. J., A. J., J. K., I. D. i W. K., na zasadach ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. Organ wskazał, że w sytuacji, gdy wywłaszczona nieruchomość stanowi współwłasność osób wywłaszczonych lub ich spadkobierców, wniosek z żądaniem zwrotu nieruchomości musi zostać złożony przez wszystkich wywłaszczonych współwłaścicieli lub ich spadkobierców, a zatem sytuacja zaistniała po wycofaniu wniosku przez D. K. – P. i A. K. wyłącza możliwość wydania pozytywnej decyzji o zwrocie nieruchomości. Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołań J. K. oraz D. B. od ww. decyzji, decyzją z dnia 31 stycznia 2014 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił opisaną powyżej decyzję organu I instancji i orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 1.115 mkw, położonej w W. przy ul. S., wpisanej w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy, Wydział IV Ksiąg Wieczystych. Wojewoda wyjaśnił, że uprawnieni do złożenia przedmiotowego wniosku - D. K. – P. i A. K. oświadczyli, że nie przyłączają się do niego. Niezłożenie wniosku o zwrot wywłaszczonej części nieruchomości przez wszystkich spadkobierców jej dawnych współwłaścicieli uniemożliwia rozpatrzenie tej sprawy i powoduje, że zaistniały przesłanki do wydania decyzji o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Wojewoda podzielił w tym zakresie stanowisko organu pierwszej instancji. Wojewoda uznał jednocześnie, że zasadnym była zmiana treści sentencji zaskarżonej decyzji, albowiem wynikało z niej, że orzeczenie dotyczy odmowy zwrotu jedynie 3/8 części nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], położnej w W. przy ul. S., podczas gdy organ rozpatrzył wniosek w całości. W skardze na powyższą decyzję D. B. zarzuciła Wojewodzie nazbyt swobodną ocenę dowodów, niewłaściwą interpretację treści oświadczeń woli złożonych przez uczestników postępowania oraz błędną interpretację przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, a w szczególności art. 140 tej ustawy. Wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez zwrot nieruchomości będącej przedmiotem postępowania administracyjnego bądź też zwrot materiałów postępowania do organu administracyjnego celem ponownego przeprowadzenia postępowania. Skarżąca wyjaśniła, że D. K. – P. i A. K. najpierw uczestniczyli aktywnie w postępowaniu, a potem nagle - bez podania przyczyny - w dniu 19 lipca 2012 r. złożyli zgodne wnioski, że nie będą ubiegać się o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Organ pierwszej instancji nie wyjaśnił powodu takiej decyzji wiedząc, że uniemożliwi to wydanie decyzji pozytywnej dla pozostałych wnioskodawców. Zdaniem skarżącej, treść oświadczenia ww. osób jest zrzeczeniem się przysługującego im osobistego prawa. Jest to jednostronna czynność prawna niewymagająca uczestnictwa i zgody innych osób. Po jego złożeniu, organ pierwszej instancji powinien zatem prowadzić postępowanie nadal, uznając, że osoby te nigdy nie były stroną w sprawie. Oświadczenie takie wskazuje bowiem na całkowitą rezygnację z przysługującego danej osobie uprawnienia, a nie na zbycie tego prawa. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – w skrócie określanej jako "p.p.s.a.", Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania, w tym toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnym. Rozstrzygnięcie na tej podstawie następuje w przypadku wystąpienia zagadnienia wstępnego, przez które należy rozumieć przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania sądowego, której usunięcie jest istotne z punktu widzenia możliwości prawidłowej realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego i ma bezpośredni wpływ na jego wynik (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FSK 845/05; dostępny na stronie internetowej - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Analizując celowość zawieszenia postępowania na tej podstawie prawnej, Sąd bierze pod uwagę między innymi wystąpienie w przyszłości przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją lub innym aktem (vide art. 145 § 1 pkt 7 i art. 145a k.p.a.) jak i przesłanek wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego (art. 272 p.p.s.a.), na skutek rozstrzygnięcia wydanego w innym, już toczącym się postępowaniu (tak komentarz M. Niezgódki - Medek do art. 125 p.p.s.a., dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX). Możliwość zainicjowania tego rodzaju nadzwyczajnego postępowania nie może być jednak traktowana jako samoistna negatywna przesłanka fakultatywnego zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Względy ekonomii procesowej, sprawiedliwości, spójności systemu prawnego oraz jednolitości i stabilności orzecznictwa sądowego przemawiają bowiem za potrzebą zawieszenia postępowania w razie badania przez Trybunał Konstytucyjny kwestii zgodności z Konstytucją RP lub aktami wyższego rzędu, aktu normatywnego, który stanowi postawę do wydania zaskarżonego orzeczenia. Jak wynika z informacji znajdującej się na stronie internetowej Trybunału Konstytucyjnego - http://trybunal.gov.pl/rozprawy/wyroki/art/8436-wywlaszczenie-zwrot-wywlaszczonej-nieruchomosci/, Trybunał Konstytucyjny – wyrokiem z dnia 14 lipca 2015 r., wydanym w sprawie o sygnaturze SK 26/14, orzekł, że art. 136 ust. 3 zdanie pierwsze ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 782) w zakresie, w jakim uzależnia przewidziane w nim żądanie byłego współwłaściciela wywłaszczonej nieruchomości lub jego spadkobierców od zgody pozostałych byłych współwłaścicieli nieruchomości lub ich spadkobierców, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 21 ust. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Do chwili obecnej nie zostało sporządzone uzasadnienie tego wyroku. Na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy niewątpliwie ma wpływ powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego, dotyczący przepisu stanowiącego podstawę orzekania przez organy obu instancji w tej sprawie. Charakter wydanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego przesądza nadto o tym, że niezwykle istotne jest stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, które legło u jego podstaw, a które zostanie przedstawione w uzasadnieniu wyroku. Z tych też przyczyn należało orzec jak w sentencji postanowienia - zawieszając postępowanie w niniejszej sprawie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do czasu sporządzenia przez Trybunał Konstytucyjny uzasadnienia ww. wyroku.