II SA/Gd 224/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędziowie: Sędzia NSA Jan Jędrkowiak Asesor WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Protokolant: Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 grudnia 2005 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Prezydent Miasta, decyzją z dnia 17 października 2005 roku, nr [...], wydaną na podstawie art. 7, art. 8, art. 17 ust. 1 pkt 5 oraz art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 ze zm.), przyznał M. J. pomoc w formie zasiłku celowego w wysokości 300 zł, z przeznaczeniem na zaspokojenie niezbędnych potrzeb, w tym na zakup żywności i opłaty. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż zasiłek celowy jest świadczeniem przeznaczonym na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. Wyjaśnił także, iż przesłankę pozwalającą na przyznanie zasiłku stanowi spełnienie przez ubiegającego się kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 powołanej ustawy. Organ stwierdził nadto, że na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalił, iż wnioskodawczyni spełnia powyższe wymogi ustawowe, ponieważ jest osobą bezrobotną, a dochód jej gospodarstwa domowego wynosi 139 zł miesięcznie. W odwołaniu od powyższej decyzji M. J. zakwestionowała wysokość przyznanego świadczenia stwierdzając, iż nie osiąga żadnego dochodu, a przyznana pomoc nie zaspokaja jej potrzeb. Decyzją z dnia 2 grudnia 2005 roku, nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 8 ust. 1 pkt 1 i art. 39 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, iż w oparciu o zgromadzone dokumenty, w tym wywiad środowiskowy, ustaliło, że odwołująca się prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nie osiąga żadnych dochodów. Korzysta jedynie z pomocy społecznej, otrzymując zasiłek okresowy w kwocie 139 złotych miesięcznie. Kolegium przytoczyło treść art. 8 ust. 1 pkt 1 oraz art. 39 ust. 1 i art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej i stwierdziło, że wnioskodawczyni spełnia wynikające z tych przepisów kryteria przyznania pomocy społecznej, ponieważ utrzymuje się jedynie z zasiłku okresowego kwocie 139 zł miesięcznie. Kolegium stwierdziło nadto, iż wykonujący zadania gminy dotyczące pomocy społecznej Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie wykazał, że nie dysponuje takimi środkami finansowymi, które pozwalałyby mu na zaspokojenie usprawiedliwionych potrzeb wszystkich potrzebujących pomocy społecznej, a posiadanymi środkami stara się dysponować w sposób najbardziej racjonalny. Przyznanie zasiłku celowego w wysokości 300 zł uzasadnione jest zatem możliwościami finansowymi gminy bowiem ze znajdującej się w aktach sprawy informacji o wysokości środków na pomoc społeczną w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie wynika, iż zasiłki celowe, w zależności od sytuacji materialnej, przyznawane są przez ten ośrodek osobom samotnym w wysokości od 50 zł do 100 zł, a rodzinom wielodzietnym w wysokości od 150 zł do 250 zł. W miesiącu październiku średnia wysokość zasiłku wyniosła 178 zł, przy czym do 18 października 2005 roku zasiłki przyznano 1121 rodzinom. Kolegium podkreśliło również, iż kwota przyznana odwołującej się odbiega od przeciętnej kwoty takiego zasiłku, jest bowiem wyższa od kwot wypłacanym osobom samotnym. W skardze na powyższą decyzję M. J. wskazała, iż przyznano jej świadczenie w minimalnej kwocie przewidzianej przepisami ustawy o pomocy społecznej, nie uwzględniając jej sytuacji życiowej tj. tego, iż jest osobą bez dochodu, znajdującą się w niedostatku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami prawa. Określony w powołanym wyżej art. 1 § 1 i 2 zakres sądowej kontroli powoduje, że Sąd bada, czy orzeczenie wydane zostało zgodnie z przepisami wskazanymi w podstawie prawnej decyzji, oraz czy zostały one właściwie powołane i zinterpretowane. Stosownie do treści art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa. Pomoc tę "organizują organy administracji rządowej i samorządowej" (art. 2 ust. 2 cyt. ustawy). W gestii tych organów pozostaje zatem gromadzenie środków i ich rozdysponowywanie na cele określone w ustawie o pomocy społecznej, na zasadach przewidzianych w powołanej ustawie. Przy czym powszechnie wiadomo, iż szczupłość posiadanych przez organy pomocy społecznej środków finansowych często sprawia, że świadczenia te nie mogą być zrealizowane bądź też znacznie odbiegają w swojej wysokości od oczekiwań osób bądź rodzin o nie wnioskujących. Zgodnie z treścią art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Te właśnie "możliwości" spowodowały przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia w kwocie niższej niż oczekiwała, co nie jest jednakże równoznaczne z naruszeniem prawa. Stanowiący materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia art. 39 ustawy o pomocy społecznej przewiduje, że przyznanie pomocy w postaci zasiłku celowego w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej nie ma charakteru obligatoryjnego. Wskazuje na to użyte przez ustawodawcę sformułowanie: "może być przyznany". Trafnie stwierdziło nadto Kolegium, iż przyznanie tej formy pomocy uzależnione jest od posiadanych przez Ośrodek Pomocy środków finansowych. Zgodnie z art. 8 ust. 1 cyt. ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, w tym zasiłku celowego, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 (m. in. odnoszące się do sytuacji skarżącej bezrobocie) lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. W niniejszej sprawie bezspornym pozostawało, iż skarżąca spełnia przesłanki uprawniające ją do otrzymania zasiłku celowego albowiem jest osobą bezrobotną, utrzymującą się jedynie z zasiłku okresowego w wysokości 139 zł miesięcznie. Organy pomocy przyznały skarżącej świadczenie w wysokości 300 zł z uwagi na niewielkie środki jakimi dysponuje Ośrodek Pomocy i dużą liczbę osób potrzebujących wsparcia finansowego. W ocenie Sądu organ odwoławczy wskazał i uzasadnił sposób rozdziału posiadanych przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z pomocy społecznej. Nie budzi zastrzeżeń poczyniona przez organy administracji ocena, że - wobec ograniczonych możliwości finansowych pomocy społecznej, świadczenie w postaci zasiłku celowego zostało przyznane w takiej wysokości, w jakiej środki organu właściwego w sprawach pomocy społecznej na to pozwalały, tym bardziej, że - jak wynika z akt sprawy - skarżąca uzyskuje regularną pomoc w postaci świadczeń z pomocy społecznej przewidzianych w art. 38 i 39 cyt. ustawy. Sąd miał przy tym na uwadze, iż zasiłek przyznany skarżącej, wbrew zarzutom skargi, nie został przyznany w najniższej wysokości przewidzianej przepisami ustawy o pomocy społecznej. Przepisy ustawy o pomocy społecznej nie przewidują bowiem najniższej kwoty jaką można przyznać w formie zasiłku celowego, pozostawiając ustalenie jego wysokości organom pomocy społecznej. Z ustaleń Kolegium wynika, że zasiłki celowe przyznawane przez Ośrodek Pomocy osobom samotnym wynoszą co do zasady od 50 zł do 100 zł. Zasiłek celowy przyznany skarżącej (300 zł) znacznie przekracza te kwoty oraz wysokość zasiłków przyznawanych przez Ośrodek rodzinom wielodzietnym (od 150 zł do 250 zł). Brak uzasadnienia przyczyn, jakimi kierowały się organy, przyznając skażanej tak wysoki zasiłek, niewątpliwie stanowi naruszenie art. 107 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, jednakże uchybienie to nie może zostać wzięte pod uwagę w niniejszej sprawie albowiem uchylenie zaskarżonej decyzji z tego powodu stanowiłoby orzeczenie na niekorzyść skarżącej (art. 134 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Mając na uwadze powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę M. J. za bezzasadną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) ją oddalił.