II SA/Gd 2275/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Gorski, Sędziowie WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Asesor WSA Krzysztof Gruszecki ( spr.), Protokolant Anna Zegan, po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi R. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 8 sierpnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję Starosty [...] z dnia 21 czerwca 2002 roku nr [...]. 3 II SA/Gd 2275/02 U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia 8 sierpnia 2002 r. Nr [...] Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 37 k ust. 9 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.), po rozpoznaniu odwołania R. K. utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia 21 czerwca 2002 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania wnioskodawczyni prawa do świadczenia przedemerytalnego. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdzono, że zgodnie z art. 37 k ust. 9 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu pracownikowi byłego państwowego przedsiębiorstwa gospodarki rolnej przysługuje świadczenie przedemerytalne, jeżeli w dniu 7 listopada 2001 r. posiadał status bezrobotnego oraz spełniał warunki określone w tym przepisie tj. 1) osiągnął wiek – co najmniej 50 lat kobieta i 55 mężczyzna, 2) posiadał okres uprawniający do emerytury – wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, 3) był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej co najmniej 10 lat, 4) zamieszkiwał w powiecie (gminie) uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. W przypadku R. K. za udowodnione uznano okresy zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy w: 1) Państwowym Gospodarstwie Rolnym z Z. od 08.11.1965 r. do 31.12.1966 r., 2) Państwowym Gospodarstwie Rolnym D. Wytwórnia Pasz w G. od 06.04.1987r. do 30.04.1992 r., 3) w Zakładzie Rolnym G. od 01.08.1984 r. do 30.03.1987 r. oraz sierpień 1967 r. i sierpień 1977 r., co do których strona udowodniła, iż przepracowała je w pełnym wymiarze czasu pracy. W związku z tym przyjęto, że R. K. nie udowodniła wymaganych okresów zatrudnienia w państwowym gospodarstwie rolnym oraz innych okresów uprawniających do emerytury dlatego stwierdzono, że nie spełniała ona przesłanek uprawniających do przyznania świadczenia przedemerytalnego. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła R. K. zarzucając jej naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu art. 37 k ust. 9 pkt. 2 i 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu poprzez przyjęcie, że skarżąca nie legitymuje się 20 letnim okresem uprawniającym do emerytury oraz nie przepracowała 10 lat w pełnym wymiarze czasu pracy w państwowym gospodarstwie rolnym. Ponadto skarżąca zarzuciła organom administracji naruszenie prawa procesowego przez uchybienie postanowieniom art. 75 § 1 K.p.a. poprzez odmowę uznania jako dowodu w sprawie Zaświadczenia AWRSP ZGMHiU Rejon Mieszkaniowo-Usługowy w B. Biuro Terenowe w P. z 27 maja 2002 r. w części dotyczącej okresu jej zatrudnienia. R. K. stwierdziła również, że w jej przekonaniu miało miejsce uchybienie postanowieniom art. 77 § 1 K.p.a. z uwagi na to, że w postępowaniu administracyjnym nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. ). W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Dla oceny prawidłowości kwestionowanego orzeczenia zasadniczego znaczenia nabierają postanowienia art. 37 k ust. 9 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, który w dacie orzekania przez organy administracji stanowił, że pracownikowi byłego państwowego przedsiębiorstwa gospodarki rolnej przysługuje świadczenie przedemerytalne, jeżeli w dniu 7 listopada 2001 r. posiadał status bezrobotnego oraz spełniał łącznie następujące warunki: 1) osiągnął wiek – co najmniej 50 lat kobieta i 55 lat mężczyzna, 2) posiadał okres uprawniający do emerytury – wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, 3) był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej przez okres co najmniej 10 lat, 4) zamieszkiwał w powiecie (gminie) uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. W celu przyznania świadczenia przedemerytalnego niezbędne jest spełnienie łączne wszystkich przesłanek wymienionych w tym przepisie. W rozpatrywanym przypadku organy administracji skoncentrowały się na dokonywaniu ustaleń w zakresie posiadania przez skarżącą okresu co najmniej 10 lat zatrudnienia w państwowych gospodarstwach rolnych, przyjmując że przesłanka ta nie została spełniona, gdyż wnioskodawczyni udokumentowała krótszy okres zatrudnienia w tych podmiotach. Przedmiotu rozważań nie stanowiły natomiast inne warunki wymagane do przyznania wnioskowanego świadczenia. Jednocześnie organy administracji ograniczyły środki dowodowe dokumentujące okres zatrudnienia jedynie do dowodów z dokumentów. Ustawodawca w zakresie udowodnienia okresu pozostawania w zatrudnieniu nie wprowadził żadnych formalnych ograniczeń. W związku z tym zgodnie z regułami określonymi w art. 75 § 1 K.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. W rozpatrywanym przypadku zarówno organ jak i skarżąca powołują się na Zaświadczenie AWRS nadając mu jednak różne znaczenie. Dlatego też jest ono dowodem, który musi podlegać szczególnie starannej ocenie. Zgodnie z regułami określonymi w art. 7 i 77 K.p.a. organy administracji powinny zmierzać do ustalenia prawdy obiektywnej podejmując wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego. Z postanowień tych przepisów można wyprowadzić wniosek, że w sytuacjach wątpliwych organ administracji powinien we własnym zakresie przeprowadzić postępowanie dowodowe umożliwiając stronom postępowania aktywne uczestniczenie w tych czynnościach. W przedmiotowej sprawie organy administracji ograniczyły się do stwierdzenia, że w zaświadczeniu przedłożonym przez skarżącą czasookres zatrudnienia został podany bez ilości godzin pracy świadczonej w poszczególnych miesiącach. Nie podjęto jednak próby weryfikowania tych okoliczności przy użyciu innych środków dowodowych. Np. przez przesłuchanie świadków. Takie postępowanie stanowi niewątpliwie naruszenie zasady prawdy obiektywnej, zwłaszcza w sytuacji gdy różnica pomiędzy okresem udowodnionym a wymaganym na podstawie art. 37 k ust. 9 ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu nie jest znacząca. Przedmiotu rozważań w rozpatrywanej sprawie nie stanowiły również inne przesłanki uprawniające do przyznania wnioskowanego świadczenia. Dlatego też przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ administracji powinien przesłuchać świadków wskazanych w skardze oraz ewentualnie skorzystać z innych środków dowodowych pozwalających ustalić w sposób bezsporny okresy zatrudnienia skarżącej. W przypadku przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków powinny mieć one charakter bezpośredni, z podaniem okresu i charakteru współpracy ze skarżącą oraz wyjaśnieniem znaczeń sformułowań jakimi posługują się osoby składające zeznania (np. charakter dochodzący wykonywanej pracy). Dopiero po wyjaśnieniu opisanych wyżej okoliczności możliwe będzie podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd przyjął, że w rozpatrywanej sprawie miało miejsce naruszenie przepisów prawa procesowego mogące mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia. W związku z czym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określającego czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem, zdaniem Sądu, obligatoryjne tylko w takim przypadku, gdy zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja nadaje się ze swej istoty do wykonania, oraz gdy przepis szczególny nie wyklucza jej wykonalności z mocy samego prawa do czasu prawomocnego rozpatrzenia skargi przez sąd. Skoro zatem zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja odmawiająca przyznania świadczenia nie nadaje się w żadnej mierze do wykonania, to całkowicie bezprzedmiotowe było orzekanie o możliwości wykonania decyzji w trybie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.