II SA/Gd 228/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Jędrkowiak po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 marca 2004 r. w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia 28 lipca 2003 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Rady Gminy na podstawie art. 24 ust. 1 oraz art. 43 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 414 ze zm.), odmówił W. K. udzielenia świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej. W uzasadnieniu wskazano, że W. K. zwrócił się o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie bieżących kosztów utrzymania, motywując to trudną sytuacją materialną i życiową. Organ podnosi, iż z wywiadu środowiskowego wynika, że wnioskodawca jest osobą rozwiedzioną, prowadzącą samotnie gospodarstwo domowe i utrzymującą się z renty inwalidzkiej, której wysokość wynosi (netto) 822,75 zł. Organ I instancji podkreśla, iż ustawa o pomocy społecznej jest aktem prawnym o charakterze szczególnym i stosownie do art. 2 tej ustawy celem pomocy społecznej jest zaspakajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób, które wykorzystując własne środki i możliwości nie są w stanie przezwyciężyć trudnych sytuacji życiowych, chodzi tu o osoby których dochód w rodzinie nie przekracza określonego w art. 4 ust. 1 kryterium dochodowego jednoczesnym spełnieniu przesłanek z art. 3 pkt od 1 do 11 cyt. ustawy. W ocenie organu zebrany materiał w sprawie dowodzi, że wnioskodawca nie wykazuje jakiejkolwiek inicjatywy zmierzającej do przezwyciężenia swojej sytuacji życiowej, wykorzystując własne środki i możliwości. Nie poczynił on żadnych starań zmierzających do zagospodarowania posiadanego majątku (vide: postanowienie Sądu Rejonowego w Gdańsku z dnia 29.09.2001 r. sygn. akt II Ns 3124/98), co miałoby znaczny wpływ na poprawę jego sytuacji materialnej. Organ podkreśla, iż W. K. po dokonanej sprzedaży względnie wydzierżawieniu posiadanego majątku, opisanego w pkt 3 lit. b) postanowienia, powinien zabezpieczyć środki na opłaty związane z zakupem opału energii elektrycznej i lekarstw. Należy również zaznaczyć, że wnioskodawca od dnia 4.12.2002 r. do dnia 30.07.2003 r. korzystał pięciokrotnie z pomocy tut. Ośrodka. Nadto w miesiącu lipcu 2003 r. otrzymał zasiłek celowy na częściowe pokrycie rachunku na pobraną energię elektryczną w okresie od 08.03.2003 do 07.05.2003, i ponownie zwrócił się o pomoc w tej sprawie wnioskiem z dnia 05.07.2003 r. Wydając decyzję odmowną organ wziął pod uwagę "wezwanie do dokonania potrąceń z emerytury lub renty" Komornika Sądu Rewiru VII przy Sądzie Rejonowym w Gdańsku z którego wynika, że bieżące alimenty na rzecz wierzyciela wynoszą 200,00 zł miesięcznie, natomiast Ośrodek nie może uwzględnić opłat komorniczych, kosztów adwokackich, opłat egzekucyjnych oraz spłacanych zaległości na rzecz ZUS. Zgodnie bowiem z art. 2a ust. 2 ustawy o pomocy społecznej od dochodu osoby ubiegającej się o pomoc odlicza się kwotę wysokości alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł W. K., wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy i przyznanie pomocy finansowej, albowiem przyznana pomoc nie pozwala mu na zaspokojenie niezbędnych potrzeb. Odwołujący podał, że podział majątku przeprowadzono z jego pokrzywdzeniem i w wyniku tego niekorzystnego podziału nie może uzyskiwać żadnych dochodów z przysługującego mu mienia. Ponadto obciążony jest obowiązkiem alimentacyjnym, co pozbawia go części dochodów. Podkreśla również, iż z uwagi na stan zdrowia duże kwoty wydaje na zakup leków. Decyzją z dnia 5 marca 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że art. 32 ustawy z 29.11.1990 r. o pomocy społecznej stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży. Zgodnie z art. 4 ust. 1 prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, których dochód na osobę w rodzinie, z zastrzeżeniem art. 27 a, nie przekracza ustalonego kryterium. Organ podkreśla, iż z akt sprawy wynika, że wnioskodawca posiada majątek, który przysługuje mu zgodnie z podziałem dokonanym przez Sąd Rejonowy w Gdańsku postanowieniem z dnia 29.06.2001 r. sygn. akt II Ns 3124/98. Skoro, tak jak twierdzi strona, stan obiektów tj. szklarni, kotłowni, a także innych urządzeń nie nadaje się do użytku i wymaga nakładów finansowych oraz pracy, należy rozważyć potrzebę i możliwość dalszego utrzymywania nieruchomości. Organ podkreśla, że Ośrodek Pomocy Społecznej przyznaje pomoc finansową w ramach posiadanych środków i możliwości. Udzielając pomocy musi kierować się zarówno potrzebami wszystkich osób ubiegających się o pomoc, jak też potencjalnymi możliwościami wnioskodawców zaspokojenia potrzeb we własnym zakresie. Organ II instancji wskazuje, iż wnioskodawca posiada majątek, który należy zagospodarować, ewentualnie sprzedać, uzyskując niezbędne do utrzymania środki. Wskazuje również, iż uprawnienia wynikające z przepisów o pomocy społecznej mają charakter subsydiarny. tj. uzupełniający własne środki, możliwości i uprawnienia osób objętych systemem opieki społecznej. Zasiłek celowy jest zasiłkiem fakultatywnym i decyzja o jego przyznaniu w dużej mierze ma charakter uznaniowy. Kolegium bada zaskarżoną decyzję, co do jej zgodności z obowiązującymi przepisami, nie jest natomiast władne do przyznania środków z pomocy społecznej. W ocenie Kolegium przed podjęciem decyzji organ I instancji zebrał i rozpatrzył dostępny materiał dowodowy, a decyzja została podjęta zgodnie z obowiązującym prawem i przy uwzględnieniu stanu faktycznego występującego w sprawie. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł W. K., podtrzymując argumenty zawarte w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Określony w powołanym wyżej art. 1 § 1 i 2 zakres sądowej kontroli powoduje, że Sąd bada czy orzeczenie wydane zostało zgodnie z przepisami wskazanymi w podstawie prawnej decyzji, oraz czy zostały one właściwie powołane i zinterpretowane. Stosownie do treści art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej "pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa". Pomoc tę "organizują organy administracji rządowej i samorządowej" (art. 1 ust. 2 w/w ustawy). W gestii tych organów jest więc gromadzenie środków i ich rozdysponowanie na cele określone w ustawie o pomocy społecznej i na zasadach przewidzianych w powołanej ustawie. Szczupłość posiadanych środków finansowych często sprawia, że świadczenia te nie mogą być zrealizowane bądź też znacznie odbiegają w swojej wysokości od oczekiwań osób bądź rodzin o nie wnioskujących. Zauważyć należy, że w art. 2 w/w ustawy mowa jest także o możliwościach finansowych Ośrodka Pomocy Społecznej. Te właśnie "możliwości" (raczej ich brak) spowodowały odmowę przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Nie jest to jednakże równoznaczne z naruszeniem prawa. Art. 32 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej w dniu wydania przez organ decyzji, stanowił, że przyznanie pomocy w postaci zasiłku celowego ma charakter uznaniowy i jak trafnie przyjął organ przyznanie tej formy pomocy uzależnione jest od sytuacji finansowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez organ pomocy społecznej wynika, że skarżący jest osobą samotną, utrzymującą się z renty inwalidzkiej w kwocie 822,75 zł, posiadającą majątek o wartości 326.680 zł ogółem, który przysługuje mu zgodnie z podziałem dokonanym przez Sąd Rejonowy w Gdańsku postanowieniem z dnia 29 czerwca 2001 r. sygn. akt II Ns 3124/98. Zwrócić należy uwagę, że w art. 2 ustawy mowa jest również o wykorzystaniu własnych możliwości w przezwyciężaniu trudnej sytuacji życiowej przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. Z materiału w sprawie nie wynika ażeby skarżący, posiadając tak znaczny majątek i będąc jak twierdzi w trudnej sytuacji finansowej, poczynił jakiekolwiek starania zmierzające do jego zagospodarowania, w celu poprawy swojej sytuacji życiowej i materialnej. W związku z powyższym, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.