II SA/Gd 228/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tamara Dziełakowska, Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Pellowska, po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2013 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi Gminnej Spółdzielni [...] w L. na postanowienie Wojewody Pomorskiego z dnia 1 lutego 2013 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną oddala skargę. G. S. "A" w L. wniosła skargę na postanowienie Wojewody z dnia 1 lutego 2013 r., Nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty L. z dnia 4 sierpnia 2011 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę powiatową. Zaskarżone postanowienie zapadło w następujących okolicznościach sprawy: Starosta L., wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, decyzją z dnia 4 sierpnia 2011 r., umorzył postępowanie wszczęte na wniosek G. S. "A" w L. w przedmiocie wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną w L., obręb [...], oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha zapisaną w księdze wieczystej KW nr [...] (poprzednio KW nr [...]), zajętą pod drogę powiatową. Organ w uzasadnieniu decyzji wskazał, że żądanie wypłaty odszkodowania należało zgodnie z art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. nr 133 poz. 872 ze zm.) zgłosić w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r., a wnioskodawca nie zachował tego terminu. Decyzja ta została doręczona G. S. "A" w L. w dniu 17 sierpnia 2011 r. (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru znajdujące się w aktach administracyjnych), co zostało potwierdzone przez A. M. własnoręcznym podpisem. Przedmiotowa decyzja zawierała pouczenie o możliwości odwołania się strony od przedmiotowej decyzji do Wojewody, za pośrednictwem Starosty L., w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. W decyzji organ nie zawarł pouczenia o możliwości wystąpienia przez wnioskodawcę z powództwem na drogę cywilnoprawną. Organ stwierdził jedynie, że pismo z dnia 5 grudnia 2000 r. nie stanowiło wniosku o wypłatę odszkodowania składanego w postępowaniu administracyjnym, lecz dotyczyło cywilnoprawnych negocjacji toczących się między stronami w sprawie sprzedaży nieruchomości. W dniu 4 grudnia 2012 r., G. S. "A" w L. wniosła odwołanie od decyzji Starosty L. z dnia 4 sierpnia 2011 r., składając jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu powyższego wniosku wskazano, że umorzenie postępowania administracyjnego przez Starostę L. spowodowało, że Spółdzielnia wniosła pozew o odszkodowanie do sądu powszechnego. Sąd Rejonowy w L. odrzucił pozew uznając, że w sprawie zachodzi niedopuszczalność drogi sądowej. Stanowisko Sądu Rejonowego podzielił Sąd Okręgowy w S., jak i Sąd Najwyższy. Zdaniem odwołującej się S., skoro sąd powszechny uznał, że sprawa winna być rozpoznana w postępowaniu administracyjnym, zasadne jest złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Niezależnie od powyższego, we wniosku zakwestionowano prawidłowość zapadłej decyzji i wniesiono o jej uchylenie. Postanowieniem z dnia 1 lutego 2013 r., Nr [...] wydanym na podstawie art. 59 § 1 w zw. z art. 58 k.p.a., Wojewoda odmówił G. S. "A" w L. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wyjaśniono, że decyzja Starosty L. z dnia 4 sierpnia 2011 r. została doręczona S. w dniu 17 sierpnia 2011 r., a 14 - dniowy termin odwołania upłynął w dniu 31 sierpnia 2011 r. Organ wskazał, że ze złożonego wniosku nie wynika, aby zaistniały podstawy do przywrócenia terminu. Nie wykazano bowiem jakiejkolwiek przeszkody nie do przezwyciężenia, w wyniku której złożenie odwołania w terminie nie było możliwe. Prośba o przywrócenie terminu z uwagi na uznanie przez sąd, że sprawa winna być rozpoznawana w postępowaniu administracyjnym, to okoliczność, która w rozumieniu k.p.a. nie stanowi podstawy do przywrócenia terminu. Organ wskazał, że skoro zainteresowana S. mogła wystąpić z pozwem do Sądu, to miała także dość czasu i możliwość sporządzenia i złożenia odwołania w terminie, bez potrzeby jego uzasadnienia, tym bardziej, że z pouczenia do decyzji organu I instancji jasno wynikało, gdzie, do kogo i w jakim terminie należało złożyć odwołanie. Organ II instancji podkreślił, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli strona dopuści się chociażby lekkiego niedbalstwa, natomiast przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie zaistniała. W skardze na powyższe postanowienie G. S. "A" w L. wniosła o jego uchylenie w całości zarzucając naruszenie art. 58 § 1 i 2 k.p.a. W ocenie skarżącej błędnym jest twierdzenie organu, że nie zostało uprawdopodobnione, iż uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Starosty L. z dnia 4 sierpnia 2011 r. nastąpiło bez winy skarżącej. Skarżąca powołała w skardze okoliczności wskazane we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w postanowieniu jednocześnie wskazując, iż zarzuty przedstawione w skardze nie stanowią nowych okoliczności w sprawie, a organ ustosunkował się do nich w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) zadaniem sądu administracyjnego jest kontrola zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, bądź też naruszenia przepisów postępowania, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też w inny sposób nie naruszyły przepisów postępowania, jeżeli mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. organ obowiązany jest przywrócić termin jeżeli uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie przez stronę uprawdopodobniony. Powszechnie przyjmuje się jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. (por. postanowienie SN z 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972/7-8/144) Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 r. (sygn. akt IV SA 1153/96, Lex 45637) brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego lub jego pełnomocnika zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Jak podkreśla się w orzecznictwie, braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu nie potwierdza nieznajomość prawa czy też wybranie innej drogi obrony interesu prawnego. Należy zgodzić się z organem, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe jego przywrócenie, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminowi nastąpiło w skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy podjęciu największego w danych warunkach wysiłku. Istnienia takich obiektywnych przeszkód w terminowym złożeniu odwołania strona w niniejszej sprawie nie wykazała. Wniesienie przez skarżąca pozwu do sądu powszechnego nie świadczy o braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od wydanej niekorzystnej decyzji administracyjnej. Wybór takiego środka prawnego obrony interesu skarżącej był zależny od jej woli. Podobnie jak zaniechanie wniesienia odwołania od niekorzystnej dla strony decyzji. Żadne obiektywne przyczyny, niezależne od woli strony, nie uniemożliwiały jej zachowania terminu do wniesienia odwołania. W szczególności wskazać należy, że treść decyzji Starosty L. z dnia 4 sierpnia 2011 r. o umorzeniu postępowania nie zawierała pouczenia o możliwości kwestionowania wydanej decyzji w drodze powództwa cywilnego, ani nie kierowała skarżącej na drogę postępowania przed sądem cywilnym w celu uzyskania żądanego odszkodowania za drogę dochodzonego w postępowaniu administracyjnym. Skarżąca nie może się zatem w tym zakresie powołać się na wadliwość pouczenia uzyskanego od organu administracji. Zaniechanie przez skarżącą wniesienia odwołania od wydanej decyzji było wynikiem jej wyboru w tym zakresie i zamiaru skorzystania z innej drogi prawnej. Nieskuteczność tej drogi nie uzasadnia obecnie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Stanowisko organu odwoławczego odnoście braku podstaw do przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę, jest zatem zgodne z unormowaniem art. 58 § 1 k.p.a. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) oddalił skargę jako niezasadną.