II SA/Gd 230/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędzia NSA Barbara Skrzycka – Pilch (spr.) Protokolant Agnieszka Dobroń po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. i W. W. na decyzję Wojewody z dnia 15 grudnia 2000 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia 19 października 2000 r., nr [...] oraz zasądza od Wojewody na rzecz skarżących J. i W. W. kwotę 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzję Starosty z dnia 19 października 2000 r., nr [...] nie mogą być wykonane w całości. Decyzją z dnia 19 października 2000 r., nr [...] Starosta, na podstawie 28, art. 33 ust 1, art. 34 ust 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. N 89, poz. 414 ze zm.), zatwierdził projekt budowlany i wydał J. i R. K. pozwolenie na nadbudowę budynku gastronomiczno - handlowego, o powierzchni użytkowej 108,01 m2, przy ulicy [...] w G. – D., z zachowaniem następujących warunków: 1. uwzględnienie wymogów i uwag instytucji uzgadniających 2. uwzględnienie uzasadnionych interesów osób trzecich 3. dokonanie zgłoszenia budowy przed przystąpieniem do robót budowlanych 4. ustanowienie kierownika budowy 5. po zakończeniu teren uporządkować i zawiadomić o zakończeniu budowy 6. uzyskanie pozwolenia na użytkowanie. W uzasadnieniu wskazano, że rozstrzygnięcie to zapadło w oparciu o wcześniejszą decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, wydaną przez Burmistrza Miasta w dniu 22 grudnia 1999 r. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli J. i W. W., zarzucając jej, iż nie uwzględnia ich uzasadnionych interesów, jako strony postępowania administracyjnego. W uzasadnianiu wskazywali, że są właścicielami sąsiedniej działki. Nie zostali jednak poinformowani zarówno o toczącym się postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jak i o postępowaniu toczącym się w przedmiotowej sprawie. Ponadto wskazali, że lokal gastronomiczny nie posiada odpowiednich wentylacji, często dochodzi do bijatyk z udziałem jego klientów, co powoduje zagrożenie bezpieczeństwa odwołujących się. Podnosili również, iż obecnie lokal gastronomiczny jest wybudowany częściowo na ich posesji. Nie uwzględniając zarzutów odwołania Wojewoda decyzją z dnia 15 grudnia 2000 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, podzielając w całości jego uzasadnienie faktyczne i prawne. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że projektowana inwestycja jest zgodna z przepisami Prawa budowlanego, jak i rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1995 r., Nr 10, poz. 46 ze zm.). Organ administracji wskazał również, iż decyzja o pozwoleniu na budowę jest zgodna z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu J. i W. W. wnieśli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której zarzucili powyższemu rozstrzygnięciu, iż nie uwzględnia ono ich interesów oraz narusza przepisy postępowania administracyjnego i prawa budowlanego. Skarżący wskazywali, że organy administracji nie zachowały należytej staranności i rzetelności w prowadzeniu postępowania w niniejszej sprawie. Zarówno w czasie trwania postępowania o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jak i trakcie postępowania o wydanie pozwolenia na budowę organ nie brał pod uwagę interesów pozostałych stron postępowania, nie ustosunkowywał się do ich wniosków i uwag. Zdaniem skarżących naruszone zostały tym samym podstawowe zasady postępowania administracyjnego. Wskazywali ponadto na uciążliwość dla nich, jako właścicieli sąsiedniej nieruchomości, planowanej inwestycji. Podnosili, iż nie udostępniono im dokumentacji dotyczącej przedmiotowej nadbudowy, uniemożliwiając tym samym ich wpływ na ukształtowanie stanu faktycznego sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z powołaniem się na argumentację faktyczną i prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało uznać za uzasadnioną w części dotyczącej zarzutu naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wypływ na wynik sprawy. Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego. Wynika z niej obowiązek organu administracji publicznej "wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Realizacja zasady prawdy obiektywnej ma ścisły związek z realizacją zasady praworządności, ustalenie stanu faktycznego sprawy jest bowiem niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego" (por. B. Adamiak, J. Borkowski – Komentarz do kodeksu postępowania Administracyjnego, CH Beck, W-wa 2000, str. 56) Stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Stosownie do art. 10 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W obowiązującym, utrwalonym, orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ulega wątpliwości, że przymiot strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę przysługuje (poza inwestorem) także i przede wszystkim właścicielom nieruchomości sąsiadującej bezpośrednio z działką, na której mają być wykonywane roboty objęte pozwoleniem na budowę (por. wyrok NSA z dnia 18.12.2001 r., sygn. akt IV S.A. 6/00, lex nr 8066). W przedmiotowej sprawie nie ulega zatem wątpliwości, iż małż. W. posiadali przymiot strony postępowaniu, jednakże organ nie zapewnił im czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Załatwienie spraw administracyjnych, w oparciu o określone w prawie materialnym kryteria przedmiotowe, z pominięciem gwarantowanych ustawowo praw podmiotowych strony, do której kierowane są jednostronne rozstrzygnięcia (decyzje administracyjne), koliduje z podstawowymi zasadami prawa i postępowania administracyjnego, wyrażonymi w art. 7 i 10 § 1 kpa. W sytuacji, gdy w postępowaniu występują dwie strony o spornych interesach przyjęcie, iż tylko ta, której wniosek załatwiono pozytywnie, ma przymiot strony, naruszałoby zasadę równości procesowej stron (por. wyrok NSA z dnia 2.02 2001 r., I S.A. 1479/99, lex nr 54176). Strona postępowania ma prawo czynnie uczestniczyć w każdym jego stadium, a zatem od chwili wszczęcia postępowania do jego zakończenia decyzją. Czynny udział strony przejawia się przede wszystkim w postępowaniu wyjaśniającym, co dla ochrony praw strony ma istotne znaczenie. Zapewnia jej bowiem wpływ na ustalenie stanu faktycznego, a przez to wpływ na stosowanie normy prawa materialnego lub procesowego. Strona ma zagwarantowany "czynny udział", co oznacza, że ma nie tylko prawo być obecna przy czynnościach postępowania wyjaśniającego, ale i do czynnego kształtowania stanu faktycznego, np. przez żądanie przeprowadzenia dowodów (art. 78 k.p.a.). Strona ma również prawo do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy. jest to prawo strony do wypowiedzenia "ostatniego słowa" w sprawie stanowiącej przedmiot postępowania administracyjnego. Naruszenie zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu jest kwalifikowaną wadą procesową, która stanowi podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek strony (art. 147 k.p.a.) W przedmiotowej sprawie organ I instancji naruszył zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu, między innymi uniemożliwiając J. i W. W. zapoznanie się z projektem budowlanym planowanej inwestycji. Organ odwoławczy nie uzupełnił postępowania administracyjnego tym zakresie. Z tych tez przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b w związku z art. 135 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 55 ust 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74 poz. 368 ze zm.) w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271).