II SA/Gd 230/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia NSA Jan Jędrkowiak Protokolant: Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 marca 2006 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 9 listopada 2005 r., nr [...]. Decyzją z dnia 9 listopada 2005r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Prezydenta Miasta odmówił M. K. przyznania zasiłków rodzinnych i dodatków z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej oraz z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dzieci: K. i K. K. oraz W. Z. Decyzję wydano na podstawie art. 2 pkt 1, art. 7 pkt 5, art. 8 pkt 4a i 6, art. 12a, art. 14 i art. 20 ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 roku (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.), rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881) oraz art. 104 Kpa. W uzasadnieniu wskazano, iż M. K. złożył wniosek o zasiłki rodzinne i dodatki z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej oraz z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dzieci: K., K. K. i W. Z. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że jest on osobą rozwiedzioną, lecz dzieci nie są dziećmi byłej żony. Nie posiada zasądzonych przez sąd świadczeń alimentacyjnych od matki dzieci. Zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny nie przysługuje osobie samotnie wychowującej dzieci, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dzieci od drugiego z rodziców, chyba że drugi z rodziców nie żyje, matka dzieci jest nieznana lub powództwo o alimenty zostało oddalone. Te wyjątkowe sytuacje w niniejszej sprawie nie zachodzą. Wszelkie dodatki do zasiłku rodzinnego, w tym i dodatek z tytułu wychowywania dziecka rodzinie wielodzietnej i dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, przysługują jedynie wówczas, gdy przysługuje prawo do zasiłku rodzinnego; jak sama nazwa wskazuje są to jedynie dodatki i nie mają bytu samodzielnego. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. K.i podnosząc, że rozstrzygnięcie jest niekorzystne dla jego dzieci, które zostały pozbawione zasiłku rodzinnego i dodatków. Stwierdził przy tym, że jego sytuacja rodzinna i osobista jest znana w MOPS. Decyzją z dnia 9 marca 2006r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa i art. 7 pkt 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz.U. Nr 228,poz. 2255 z późn. zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, iż skarżący złożył w dniu 12 sierpnia 2005r. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na dzieci: K. K., K.K. i W. Z. Do wniosku załączył wyrok rozwodowy, zaświadczenie z Urzędu Skarbowego, ksero dowodu osobistego, oświadczenie dotyczące uzyskanych dochodów i zaświadczenie z urzędu pracy. Dysponując takimi dokumentami organ I instancji uznał, że zostały wyczerpane przesłanki art. 7 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten stanowi, że zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od jego rodzica, chyba że: a) rodzice lub jedno z rodziców dziecka nie żyje, b) ojciec dziecka jest nieznany, c) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone, d) sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka. Z przedstawionego wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 12 maja 2000r. oraz wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 24 kwietnia 2001 r. w sprawie o rozwód wynika, że nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz wymienionych dzieci od ich matki. Odwołujący się nie przedstawił takiego dowodu w postaci wyroku lub ugody sądowej jeśli chodzi o matkę dzieci – K. i K. K., jak również W. Z . W tej sytuacji nie zostały spełnione przesłanki uprawniające do przyznania odwołującemu się wnioskowanych świadczeń. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. K. wskazując, że chociaż nie zostały zasądzone na dzieci alimenty od ich matki, to pozostaje ona z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym. W poprzednim okresie zasiłkowym to matka dzieci była świadczeniobiorcą zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy stwierdził, że skarżący wprowadził organ w błąd, gdyż jak ustalono po wniesieniu skargi, na podstawie akt sprawy [...] dot. przyznania B. Z. zasiłków rodzinnych na wskazane wyżej dzieci, faktycznie zamieszkuje z nią i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Są to dzieci skarżącego i jego konkubiny B. Z., a nie jak wskazywał skarżący jego byłej żony M. K. Załączony przez skarżącego wyrok rozwodowy powołany przez Kolegium w zaskarżonej decyzji nie ma w związku z tym znaczenia dla ustalenia uprawnień do wnioskowanego zasiłku rodzinnego i dodatków do niego. Kolegium wskazało, że stan sprawy nie zezwala na uwzględnienie skargi w trybie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący, mimo że wskazał to w wniosku o przyznanie zasiłków rodzinnych, nie jest osobą samotnie wychowującą dzieci w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych. Gdyby Kolegium jak i organ I instancji nie zostały wprowadzone w błąd, sprawa zostałaby rozpatrzona nie na podstawie art. 7 ust. 5 ustawy, lecz z uwzględnieniem jej art. 3 pkt 17a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem orzekające w sprawie organy naruszyły przepisy postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 7 Kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego. Wynika z niej obowiązek organu administracji publicznej "wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Realizacja zasady prawdy obiektywnej ma ścisły związek z realizacją zasady praworządności, ustalenie stanu faktycznego sprawy jest bowiem niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego" (por. B. Adamiak, J. Borkowski – Komentarz do kodeksu postępowania Administracyjnego, CH Beck, W-wa 2000, str. 56) Stosownie do art. 77 § 1 Kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. wynika, że postępowanie dowodowe oparte jest na zasadzie oficjalności. Organ administracji zobowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego. Zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. (por. wyrok NSA z 21.12. 2000, sygn. akt V SA 1816/00, LEX nr 77645). Strona jest uprawniona, a nie zobowiązana do przedstawienia dodatkowych dowodów. Z akt administracyjnych wynika, że skarżący w dniu 12 sierpnia 2005r. złożył wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci: K. i K. K. oraz W. Z., dodatku do tego zasiłku dla dziecka W. Z. z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego dla dzieci K. i K. K. oraz W.. Organy obu instancji rozpoznając ten wniosek ustaliły, że skarżący ubiega się o przedmiotowe świadczenia jako osoba samotnie wychowująca dzieci. Natomiast z treści złożonej skargi wynika, że matka dzieci pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Nadto w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy stwierdził, że skarżący faktycznie zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką dzieci. Zdaniem Sądu rozpatrując wniosek skarżącego o wydanie decyzji w sprawie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku organ powinien był w pierwszej kolejności ustalić dokładnie stan faktyczny sprawy. Wskazać przy tym należy, że zakres kontroli sądu administracyjnego i kasacyjny charakter jego orzeczeń, nie zezwalają na oddalenie skargi na akt rozstrzygający prawidłowo, lecz zupełnie wadliwie uzasadniony. Nadto art. 107 § 3 Kpa stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Brak podania w uzasadnieniu decyzji (orzeczeniu) motywów rozstrzygnięcia z jednej strony uniemożliwia Sądowi dokonanie oceny legalności decyzji, a z drugiej strony może być powodem zaskarżenia do sądu decyzji nie zawierających prawidłowego uzasadnienia wobec niemożności poznania motywów takiego, a nie innego rozstrzygnięcia. W rozpatrywanej sprawie próba uzasadnienia wydanych decyzji została podjęta dopiero w odpowiedzi na skargę, która nie może być traktowana jako aneks do decyzji, gdyż należy już do postępowania sądowo-administracyjnego, a nie administracyjnego ( tak Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 14 grudnia1999r. III SA 1756/99,LEX nr 47228). Odpowiedź na skargę nie może "uzupełnić" zaskarżonej decyzji przez zamieszczenie w niej rozważań i ocen, które zgodnie z art. 107 § 3 Kpa powinno zawierać jej uzasadnienie faktyczne i prawne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 1992 r., III SA 1838/91 - ONSA 1992 Nr 2 poz. 45). Z uwagi na powyższe nie jest możliwe uwzględnienie zawartych w odpowiedzi na skargę argumentów, które nie znalazły się w uzasadnieniu decyzji. Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji winien przeprowadzić postępowanie z uwzględnieniem powyższych uwag, a następnie podjąć stosowne rozstrzygnięcie. Organ powinien również wskazać w uzasadnieniu decyzji, stosownie do art. 107 § 3 k.p.a., fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, jak również wyjaśnić podstawy prawne decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.