II SA/Gd 231/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska po rozpoznaniu w dniu 21 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. M. – Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 lutego 2010 r. sygn. akt [...] w przedmiocie nieważności decyzji w sprawie nieodpłatnego przekazania własności nieruchomości postanawia umorzyć postępowanie. S. M. – Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 lutego 2010 r. sygn. akt [[...]]. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję własną z dnia 29 czerwca 2009 r. sygn. akt [[...]] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia 27 grudnia 1994 r. nr [[...]] w sprawie nieodpłatnego przekazania W. Z. własności działki nr [[...]] o powierzchni 0,50 ha, położonej w obrębie B., gmina S., dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą nr [[...]]. W dniu 15 sierpnia 2010 r. skarżący zmarł (vide: odpis aktu zgonu załączony do pisma pełnomocnika skarżącego z dnia 25 sierpnia 2010 r.) a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2010 r. sygn. akt II SA/Gd 231/10, zawiesił przedmiotowe postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W myśl art. 161 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a, Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. Zakresem pojęcia "prawa i obowiązki ściśle związane z osobą zmarłego" objęte są tylko takie prawa i obowiązki, które odnoszą się do określonych interesów konkretnej osoby ze względu na jej indywidualną sytuację a zatem te, które nie przechodzą na następców prawnych, bowiem są związane wyłącznie z określoną osobą. Takie rozumienie tego pojęcia koreluje z brzmieniem art. 922 § 2 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą nie należą do spadku. Zgodnie z regulacją zawartą w tym kodeksie, w skład masy spadkowej wchodzą natomiast prawa i obowiązki majątkowe (art. 922 § 1 k.c.). Należy jednak podkreślić, iż dziedziczeniu podlegają tylko prawa i obowiązki majątkowe o charakterze cywilnoprawnym, a więc wszelkie prawa i obowiązki będące elementami stosunków cywilnoprawnych. Wobec tego nie wchodzą do spadku prawa i obowiązki wynikające z innych stosunków prawnych, w tym stosunków administracyjnoprawnych (por. Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga czwarta. Spadki, Elżbieta Skowrońska-Bocian, Wyd. LexisNexis 2004 r., str. 10). Do spadku nie należą zatem majątkowe prawa i obowiązki o charakterze publicznoprawnym, wynikające z przepisów należących do innych działów prawa (prawa administracyjnego, prawa finansowego), także wówczas, gdy skutki prawne śmierci osoby fizycznej są oceniane stosownie do przepisów kodeksu cywilnego regulujących spadkobranie (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2004 r., sygn. IV CK 215/03, Lex nr 152889). Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja została wydana na podstawie art. 118 ust. 2a i 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. Nr 50 poz. 291). Art. 118 stanowi, iż osobie, której przysługuje prawo użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność tej działki (ust. 1). Osobie, której przysługuje prawo do bezpłatnego korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność działki obejmującej budynki, w których znajdują się ten lokal i te pomieszczenia, o powierzchni niezbędnej do korzystania z tych budynków (ust. 2). Z wnioskiem o przyznanie prawa własności działki określonej w ust. 1 lub 2 może wystąpić również zstępny osoby uprawnionej, o której mowa w tych przepisach, który po śmierci tej osoby faktycznie włada, w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom, daną nieruchomością; jeżeli jednak uprawnionymi są oboje małżonkowie, wniosek taki może być zgłoszony dopiero po śmierci obojga małżonków (ust. 2a). Przepisów ust. 1-2a nie stosuje się, jeżeli działka nie jest przedmiotem własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego albo jeżeli przyznanie własności naruszałoby prawa osób trzecich do działki lub budynków, o których mowa w tych przepisach (ust. 3). Wyraźne wskazanie w ustawie podmiotów (poza emerytami i rencistami) uprawnionych do nabycia działek na podstawie art. 118 ustawy zamyka krąg osób uprawnionych z tego tytułu i nie zezwala na rozciąganie tego prawa na jeszcze inne podmioty. Wynikające z art. 118 ust. 1 ustawy prawo jest związane z użytkowaniem, które jest prawem niezbywalnym i wygasa wraz ze śmiercią emeryta czy rencisty. Skoro niezbywalne jest prawo, z którego wynika ww. roszczenie, to tym samym niezbywalne jest również roszczenie mające swoje źródło w tym prawie (zob. Maria Szewczyk, Właściwość samorządowych kolegiów odwoławczych oraz inne wybrane zagadnienia związane z przekazaniem gospodarstw rolnych na własność skarbu państwa w zamian za świadczenia emerytalno – rentowa. Teza nr 6 6175/6, artykuł, CASUS.2005.4.30). A zatem przedmiot postępowania w niniejszej sprawie odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, a wynik postępowania nie dotyczy interesu prawnego innych osób. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji