II SA/Gd 2313/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Przybielski Sędziowie NSA Barbara Skrzycka-Pilch (spr.) WSA Janina Guść Protokolant Diana Wojtowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2004r. sprawy ze skargi E. H. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 26 czerwca 2001 r. nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 9 października 2000r. Nr [...] oraz zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego E. H. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. E. H. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Gdańsku skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 26 czerwca 2001r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję własną z dnia 9 października 2000r. nr [...]. Utrzymaną w mocy decyzją Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art.25 ust.3 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednol. Dz.U. z 1997r. Nr 142, poz.950 ze zm.) pozbawił skarżącego uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZW ZBoWiD w S. decyzją z dnia 25 września 1978r. z tytułu udziału w walkach o utrwalenie władzy ludowej w szeregach Milicji Obywatelskiej w okresie od 26 marca 1946r. do września 1946r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w okresie zaliczonym przez b. ZBoWiD jako działalność kombatancka skarżący pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej i uzyskał uprawnienia kombatanckie na mocy dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". Zgodnie zaś z art.25 ust.2 pkt 2 cytowanej w podstawie prawnej rozstrzygnięcia ustawy o kombatantach osoby takie pozbawia się wcześniej nabytych uprawnień. Ponadto organ wskazał, że nie jest obowiązany do wyjaśniania, czy istnieją przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art.l ust.2, art.2 i art.4 ustawy. Wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy E. H. wskazywał, że w czasie służby w Milicji Obywatelskiej skierowany został do kompanii operacyjnej, która walczyła wspólnie z jednostkami Wojska Polskiego z UPA na terenie województwa rzeszowskiego oraz grupami Wehrwolfu m.in. pod Brodnicą i Kamieniem Pomorskim. Skarżący powoływał się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2000r. sygn. akt OPS 5/00, w uzasadnieniu której Sąd nie wykluczył w zupełności prawa do uprawnień kombatanckich dla tych funkcjonariuszy, którzy uczestniczyli w walkach zbrojnych z oddziałami UPA prowadzonych we współdziałaniu w Wojskiem Polskim. Rozpatrując ponownie sprawę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie znalazł podstaw do zmiany decyzji z dnia 9 października 2000r. Powołując się ponownie na treść art.25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego organ wskazał, że zaistniały przesłanki do pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich. Organ ten stwierdził, że okoliczności podnoszone przez skarżącego w toku postępowania weryfikacyjnego oraz we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, dotyczące udziału w walkach z UPA i Wehrwolfem podczas służby w MO, nie mają wpływu na wynik sprawy, gdyż zgodnie z art.l ust.2 pkt 6 cyt. ustawy za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami UPA i grupami Wehrwolfu. Milicja Obywatelska stanowiła natomiast organ chroniący bezpieczeństwa i porządku publicznego, bezpieczeństwa obywateli i ich mienia. Nie była zatem służbą zmilitaryzowaną i w związku z powyższym jakiekolwiek zadania wykonywane podczas zatrudnienia w MO bez względu na zajmowane stanowisko służbowe nie mogą być uznane jako działalność kombatancka. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego E. H. wskazywał na krzywdzący charakter decyzji i powołując się na przywołaną przez organ w uzasadnieniu decyzji uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2000r. twierdził, że nie można wykluczyć możliwości uzyskania uprawnień kombatanckich w związku ze służbą w MO bez wyjaśnienia w jakich ramach obowiązki te były wykonywane w czasie walk w UPA. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz.1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art.l § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ rozpatrujący sprawę organ administracji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie jest trafne stanowisko Kierownika Urzędu, że w postępowaniu weryfikacyjnym gdy istnieją przesłanki do zastosowania art.25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach, to nie ma on obowiązku badania czy osobie poddanej weryfikacji przysługiwałyby uprawnienia kombatanckie z innych określonych w ustawie tytułów. Z utrwalonego już orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego wynika, że jeśli kombatant posiada uprawnienia kombatanckie z takiego tytułu, że możliwe jest pozbawienie go tych uprawnień na podstawie art.25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach, a jednocześnie materiał dowodowy pozwala na ustalenie istnienia działalności kombatanckiej z innego tytułu objętego ustawą bądź zgłasza w postępowaniu weryfikacyjnym -prowadzonym także po dniu 31 grudnia 1998r. - istnienie takiego tytułu, to przewidziany w art.22 ust.3 ustawy termin nie dotyczy takich sytuacji, a organ ma obowiązek rozpatrzyć, czy uprawnienia kombatanckie nie mogą być zachowane (uchwały składu Siedmiu Sędziów NSA z 3 grudnia 2001 r., sygn. akt OPS 11/01 i z 4 marca 2002r., sygn. akt OPS 13/01; wyroki NSA z 31 lipca 2001r" sygn. akt VSA 3431/00, z 9 sierpnia 2001r., sygn. akt VSA 3875/00; wyrok Sądu Najwyższego z 14 marca 2002 r., sygn. akt III RN 166/01, z 27 marca 2002r., sygn. akt III RN 207/01, z 27 marca 2002r., sygn. akt III RN 211/01). Zważyć należy, że postępowanie w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich w oparciu o przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach jest postępowaniem administracyjnym, w którym stosuje się wszystkie unormowania dotyczące zasad i sposobu prowadzenia postępowania, w tym dowodowego, wynikające z kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z powyższym organ powinien zgodnie z przepisami art.7, art.75 § 1, art.77 § 1 i art.80 k.p.a. rozpatrzyć czy skarżący nabył uprawnienia kombatanckie z innego przewidzianego w ustawie tytułu niż ustalone zaświadczeniem ZBoWiD-u i w zależności od tych ustaleń wydać właściwe rozstrzygnięcie. Zdaniem Sądu Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uchybił swym obowiązkom, wynikającym z powyższych przepisów. Zgodnie z art.25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art.l ust.2, w art.2 oraz w art.4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945r. do 30 czerwca 1947r. Z przedłożonych Sadowi akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący wielokrotnie powoływał się na okoliczności, iż w czasie służby w organach MO skierowany został do grupy operacyjnej, której zadaniem był udział w walkach zbrojnych z oddziałami UPA. Podkreślał również, że grupa ta walczyła wspólnie z jednostkami Wojska Polskiego. Podkreślić należy, że w uzasadnieniu przywołanej przez organ i skarżącego uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2000r. sygn. akt OPS 5/00 - ONSA 2001/1/3, w tezie której stwierdzono, że Milicja Obywatelska nie była zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu art.l ust.2 pkt 6 ustawy o kombatantach, zawarto również stanowisko, że powołany wyżej przepis nie wyklucza uznania za działalność kombatancką uczestniczenia w walkach z UPA oraz grupami Wehrwolfu przez milicjanta lub grupę milicjantów w jednostkach Wojska Polskiego. Stanowisko takie zaprezentowane zostało ponadto w wyroku z dnia 22 sierpnia 2000r. sygn. akt VSA 1756/99, w którym stwierdzono, że uczestniczyć w wałkach w jednostkach Wojska Polskiego mogą osoby także nie pełniące służby wojskowej, lecz poddane pod rozkazy wojskowe oraz wyroku SN z dnia 29 sierpnia 2001r. sygn. akt III RN 132/00, w którym wskazano, że funkcjonariusz MO, który na mocy rozkazu został skierowany do służby w specjalnej grupie operacyjnej utworzonej w celu walki z oddziałami UPA i podlegał dowództwu Wojska Polskiego nie traci uprawnień kombatanckich na podstawie art. 1 ust.2 pkt 6 ustawy o kombatantach. Prowadzący postępowanie weryfikacyjne organ administracji nie odniósł się do twierdzeń skarżącego w tym zakresie, nie wzywając go nawet do ich udokumentowania. Jak wyżej wskazano ustalenie, czy skarżący skierowany został do grupy operacyjnej utworzonej w celu walki z oddziałami UPA i podlegał dowództwu Wojska Polskiego miało istotne znaczenie dla możliwości zastosowania art.25 ust.2 pkt 2 zd. 2 ustawy o kombatantach. Wszelkie dowody zebrane w sposób odpowiadający wymogom przepisów rozdziału 4 K.p.a. należy ocenić również i pod kątem weryfikacji twierdzeń skarżącego. Ocena dowodów, którą organ administracji zobowiązany będzie poczynić w uzasadnieniu decyzji rozstrzygającej sprawę winna odpowiadać wymogom wynikającym z art. 80 k.p.a. Nie może być dowolna i musi opierać się na logicznych przesłankach. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku, z tym że ponieważ art. 97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nakazuje stosować dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych w sprawach, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, to wobec uwzględnienia skargi Sąd zasądził koszty postępowania na rzecz skarżącego na podstawie art.55 ust.l ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U.Nr 74 poz. 368 ze zm.). Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz.1270), określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem zdaniem Sądu obligatoryjne tylko w takim przypadku, gdy zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja nadaje się ze swej istoty do wykonania oraz gdy przepis szczególny nie wyklucza jej wykonalności z mocy samego prawa do czasu prawomocnego rozpatrzenia skargi przez sąd. Tego rodzaju sytuacja zachodzi w przypadku decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich, gdyż z art.26 ustawy o kombatantach wynika, że utrata tych uprawnień następuje dopiero wskutek uprawomocnienia się decyzji. Cechę prawomocności można natomiast przypisać wyłącznie tym decyzjom, które zostały utrzymane w mocy prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, bądź też tym, które nie zostały zaskarżone do tego sądu z powodu upływu terminu do wniesienia skargi, (por. postanowienie NSA z dnia 8 marca 2000r.; sygn. akt SA/Rz 2073/99, oraz wyrok NSA z dnia 24 maja 200łr. sygn. akt V SA 1095/00, Baza Orzeczeń LEX nr 56605). Skoro zatem zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja o pozbawieniu uprawnień kombatanckich z mocy samego prawa nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku oddalającego skargę, to całkowicie bezprzedmiotowe było orzekanie o możliwości wykonania decyzji w trybie art.152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.