II SA/Gd 232/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) Protokolant Starszy asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 11 września 2024 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 31 stycznia 2024 r. nr SKO Gd/5226/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. A. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 31 stycznia 2024 r. nr SKO Gd/5226/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 3 lipca 2023 r. A. M. zwróciła się do Burmistrza Władysławowa z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym babcią N. F. Do wniosku załączono m.in. kopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 28 czerwca 2010 r. zaliczającego N. F. do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe – symbol niepełnosprawności 07-S (choroby układu oddechowego i krążenia). Orzeczenie wskazuje, iż daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić, zaś ustalony znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 8 czerwca 2010 r.; akty zgonu obojga dzieci N. F.; umowę uaktywniającą zawartą przez skarżąca w dniu 1 kwietnia 2023 r. W dniu 14 lipca 2023 r. przeprowadzony został wywiad środowiskowy, w toku którego przedłożono dokumentację medyczną N. F., zaś wnioskodawczyni złożyła oświadczenie wskazujące na okresy swojej aktywności zawodowej. Decyzją z dnia 17 sierpnia 2023 r. Burmistrz Władysławowa odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. M. Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji, odmówiło A. M. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od dnia z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad babcią N. F. na okres od dnia 1 lipca 2023 r. do dnia 26 stycznia 2024 r. oraz umorzyło postępowanie w sprawie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od dnia 27 stycznia 2024 r. W ocenie Kolegium decyzję odmowną uzasadniał brak spełnienia przez skarżącą przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z przepisu tego wynika, że osoba wnioskująca o świadczenie pielęgnacyjne musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy. Z zebranych akt sprawy, w tym wywiadu środowiskowego, dokumentacji medycznej oraz oświadczeń strony wynika, że N. F. (wdowa) ur. 03.09.1928r. orzeczeniem właściwego organu z dnia 28.06.2010 r. została zaliczona na stałe do znacznego stopnia niepełnosprawności (symbol niepełnosprawności 07-S choroby układu oddechowego i krążenia). Dzieci N. F., tj. syn T. F. oraz córka B. B., sprawująca dotychczas opiekę nad matką do czerwca 2022 r., nie żyją. Niepełnosprawna w stopniu znacznym N. F. choruje na utrwalone migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, niedostateczność krążenia mózgowego, TBC płuc (gruźlica), przewlekłą chorobę nerek. Jest po złamaniu kompresyjnym LI (odcinek lędźwiowy kręgosłupa), po cholecystektomii (usunięcie pęcherzyka żółciowego) i po usunięciu polipa esicy. Ponadto ma żylaki kończyn dolnych, jaskrę zaćmę, dnę moczanową (zapalenie stawów). Z oświadczenia wnioskodawczyni wynika, że babcia, mieszkająca z nią od listopada 2022 r., nie może zostać sama w domu. Porusza się przy pomocy osoby drugiej i laski. Sygnalizuje potrzeby fizjologiczne, używa pieluch w związku z nietrzymaniem moczu. Samodzielnie spożywa posiłki. Wnioskodawczyni w ramach sprawowanej opieki nad babcią pomaga w toalecie, ubieraniu i myciu. Przygotowuje i podaje posiłki oraz dawkuje i podaje leki. Sprząta i pierze. Odbywa z babcią wspólny spacer po ogrodzie, jeśli pogoda na to pozwala. Przygotowuje przekąski i obiad, babcia drzemie w godzinach 14.00-15.30. Następnie skarżąca przygotowuje i podaje podwieczorki - około 16.30, po których jest oglądanie TV, przeglądanie gazet i wspólne czytanie. Kolacja jest w godz. 18.30-19.30. Po kolacji podaje leki babci, wieczorna toaleta, kąpiel. Przygotowanie do snu 20-22. Z oświadczenia skarżącej wynika, że od sierpnia 2016 r. pracowała w swoim wyuczonym zawodzie - terapeuta zajęciowy na umowach o pracę i na zleceniach. Ostatnie zlecenie zakończyło się z dniem 31 grudnia 2021 r. Ostatnie zatrudnienie miało miejsce w okresie od 1 kwietnia do 30 czerwca 2023 r. w oparciu o umowę uaktywniającą. Kolegium wskazało, że z uwagi na to, iż dzieci N. F. nie żyją, A. M. jako wnuczka spełnia warunki określone w art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ponadto, zdaniem Kolegium, nieprawidłowe jest stanowisko organu I instancji, iż umowa uaktywniająca nie mieści się w pojęciu "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Niemniej w sprawie nie został spełniony warunek określony w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jakim jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi konieczność sprawowania opieki przez stronę nad niepełnosprawną babcią. Znaczny stopień niepełnosprawności N. F. został orzeczony od dnia 8 czerwca 2010 r. Opiekę nad nią do czerwca 2022 r. sprawowała córka. U A. M. N. F. zamieszkała w listopadzie 2022 r. Oznacza to zdaniem Kolegium, że ani z faktu ustania umowy zlecenia z dniem 31 grudnia 2021 r. ani umowy uaktywniającej z dniem 30 czerwca 2023 r. nie sposób wywieść ustalenia o rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym babcią. Co więcej, okres trwania umowy uaktywniającej biegł w okresie, gdy N. F. już mieszkała u skarżącej, która obowiązki wynikające z tej umowy łączyła z jednoczesną opieką nad babcią. Zdaniem Kolegium nie można też mówić, że sprawowanie opieki nad babcią stanowiło przeszkodę do podjęcia przez skarżącą zatrudnienia. Wykonywane przez skarżącą czynności opiekuńcze są wykonywane z zasady rano i wieczorem i w godzinach posiłków. Dotyczy to pomocy przy czynnościach higienicznych (rano i wieczorem) i ubieraniu się (rano); podawaniu posiłków i lekarstw 3 razy dziennie. Są to jedyne czynności, które mogą być uznane za czynności związane z opieką nad niepełnosprawną babcią. Inne czynności opisane przez stronę takie jak przygotowywanie posiłków, sprzątanie, pranie, robienie zakupów, nie sposób - zdaniem Kolegium - uznać za czynności opiekuńcze wykonywane w stosunku do niepełnosprawnej babci. Są to czynności wykonywane w każdym gospodarstwie domowym i łączone także z aktywnością zawodową członków gospodarstwa domowego, w którym są zarówno osoby wymagające opieki (niepełnosprawne), jak też gdy nie ma takich osób. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca wskazała, że umowa zlecenia zakończona została z dniem 31 grudnia 2022 r., a nie 2021 r., jak przyjęło Kolegium. Ponadto nieprawidłowe są wnioski wyciągnięte w wywiadu środowiskowego, ponieważ pobyt pracowników socjalnych był jednorazowy i krótkotrwały, a ograniczył się jedynie do zadania kilku pytań i prośbie o napisanie krótkiego harmonogramu codziennych czynności wykonywanych w związku z opieką nad niepełnosprawną babcią, która była osobą poruszającą się przy pomocy osoby drugiej i laski, a zatem całkowicie uzależnioną od opiekuna (osoby drugiej) co opisano w wywiadzie środowiskowym. Wywiad środowiskowy, przeprowadzony tylko jeden raz i trwający kilkanaście minut nie mógł w pełni ocenić codzienności jaka miała miejsce - pracownik socjalny powinien mieć większą wiedzę/wyobraźnię/praktykę ile czasu i jakich zabiegów wymaga przez całą dobę osoba niepełnosprawna w wieku 95 lat, której stan każdego dnia był inny i z każdym dniem ulegał zmianie, aż do całkowitego zaprzestania poruszania się. Od kilku miesięcy babcia była osobą leżącą (całkowicie pozbawiona możliwości samodzielnej egzystencji). Stan babci był taki, że wymagała ona opieki codziennie i to przez całą dobę, a nie opieki sporadycznej, Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad babcią N. F. skarżąca złożyła 3 lipca 2023 r., tj. po trzech miesiącach podejmowania wielu prób pogodzenia wykonywanej w tym czasie pracy zarobkowej z opieką nad babcią, która zamieszkała u niej od listopada 2022 r. Do tego czasu N. F. mieszkała w B. i była pod opieką swojej córki B.B., która zmarła w czerwcu 2022 r. W tej sytuacji mając doświadczenie w pracy z osobami zarówno starszymi jak i z niepełnosprawnościami skarżąca podjęła się opieki nad moją babcią, aby schyłek jej życia przeżyła otoczona opieką osób jej bliskich - babcia miała 95 lat. Skarżąca podkreśliła, że w miesiącach listopad i grudzień 2022 r. była w domu korzystając ze zwolnienia lekarskiego, tym samym mogła otoczyć babcię stałą opieką, której wymagała, w tym czasie zajęła się zorganizowaniem babci jak najlepszych warunków pobytu, jak i starała się znaleźć wyjście z trudnej sytuacji - nie podpisała kolejnej umowy z Miejskim Ośrodkiem Opieki Społecznej w P. (gdzie pracowała do 31.12.2022 r.), ponieważ uznała, że nie jest w stanie pogodzić opieki nad babcią z pracą. Aby poprawić pogarszająca się sytuację materialną skarżąca od dnia 01.04.2023 r. do 30.06.2023 r. oprócz opieki nad babcią podjęła się sprawowania krótkotrwałej opieki nad dzieckiem do lat 3 w ramach tzw. umowy uaktywniającej, mając nadzieję, że uda się pogodzić opiekę zarówno nad babcią jak i dzieckiem - niestety to okazało się niemożliwe do pogodzenia, a zatem kolejną decyzją którą podjęła było złożenie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) – zwanej dalej p.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Przedmiotem sporu w sprawie było spełnienie przez skarżącą przesłanki pozytywnej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wynikającej z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U. 2023r., poz. 390), zwanej dalej "ustawą" lub "u.ś.r.". Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeśli wnioskodawca nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wynika z tego, że ustawodawca w sposób równorzędny traktuje sytuację zarówno rezygnacji z zatrudnienia, jak i jego niepodejmowanie. Z punktu widzenia powyższego przepisu, nie jest zatem istotne czy nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia czy rezygnacja z podjęcia zatrudnienia. Istotne jest natomiast to, czy zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku istnieje bezpośredni związek ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną osobą (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 28 maja 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 408/20). W sprawie nie ma sporu co do tego, że skarżąca będąca wnuczką N. F. spełnia podmiotowe wymogi przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem dzieci N. F. nie żyją (art. 17 ust. 1a pkt 2 ustawy). Zasadnicza kwestia sporna w tej sprawie dotyczy tego, czy faktycznie sprawowana przez skarżącą opieka ze względu na jej zakres wyklucza możliwość podjęcia przez nią zatrudnienia. Rozstrzygnięcie tej kwestii wymaga w pierwszej kolejności dokonania wykładni pojęcia opieki, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 ustawy. Analizowany przepis nie dookreśla pojęcia opieki. Ustawodawca nie posłużył się jakimkolwiek przymiotnikiem konkretyzującym zakres lub charakter sprawowanej opieki. Nie wskazał w szczególności, aby opieka ta musiała być całodobowa. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 23 listopada 2021 r., I OSK 786/21, cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego pozwalają wskazać, że w art. 17 ust. 1 ustawy chodzi raczej o ustawiczną opiekę sprawowaną nad osobą niepełnosprawną. Punkt ciężkości w tym zakresie tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego – udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy. Sprawowanie tego rodzaju opieki nie musi oznaczać, że podopieczny nie może podejmować adekwatnych dla swego stanu zdrowia aktywności, a opiekun musi wykonywać swoje obowiązki bez przerwy, 24 godziny na dobę oraz że powinien zamieszkiwać ze swoim podopiecznym. Codzienne wielogodzinne świadczenie pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego i sprawowanie opieki może stanowić przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o ile nie pozwala na podejmowanie pracy zarobkowej. Są to okoliczności, które wymagają każdorazowo dokładnego sprawdzenia i uzasadnienia (wyrok NSA z 7 sierpnia 2019 r., I OSK 4023/18). Jednocześnie sprawowanie opieki w myśl przepisów ustawy nie musi polegać na opiekowaniu się osobą wyłącznie leżącą. Za niezdolne do samodzielnej egzystencji z mocy ustawy uznano także osoby cierpiące na schorzenia nieskutkujące brakiem możliwości poruszania się, a konieczność sprawowania nad nimi stałej lub długotrwałej opieki oceniać należy w świetle rodzaju schorzeń oraz sprawności psychofizycznej danej osoby (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 996/21, wyrok WSA w Lublinie z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 795/20). Teza Kolegium, że w okolicznościach tej sprawy skarżąca była w stanie zorganizować opiekę nad chorą babcią w sposób pozwalający jej na podjęcie zatrudnienia budzi istotne zastrzeżenia w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego. Wynika z niego, że skarżąca od listopada 2022 r. opiekowała się babcią N. F. mającą 95 lat. N. F. była osobą schorowaną i zmarła w dniu 26 stycznia 2024 r. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 14 lipca 2024 r. wynika, że N. F. "porusza się przy pomocy osoby drugiej i laski", i że "z uwagi na stan zdrowia (...) nie może zostać sama w domu". Sposób wypełnienia części D wywiadu środowiskowego zawierającej wnioski pracownika socjalnego budzi zastrzeżenia Sądu. Pierwotnie bowiem wpisano cyt. "A. M. sprawuje stałą opiekę nad babcią N. F., która z uwagi na stan zdrowia wymaga pomocy osoby drugiej. Brak osób które mogłyby podjąć się opieki nad ww. W związku z powyższym przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest zasadne". Następnie jednak nie wiadomo przez kogo i kiedy wprowadzono drobne poprawki w tekście, zmieniając jego treść na następującą "A. M. nie sprawuje stałej opieki nad babcią N. F., która z uwagi na stan zdrowia wymaga pomocy osoby drugiej. Brak osób które mogłyby podjąć się opieki nad ww. W związku z powyższym przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest niezasadne" (podkreślono zmiany dokonane w tekście – przyp. Sądu). Sąd uznał, że wyjaśnienie wątpliwości co do tego, kto i w jakich okolicznościach dokonał powyższych zmian w tekście nie jest dla rozstrzygnięcia tej sprawy konieczne, bowiem niezależnie od oceny pracownika socjalnego, informacje zawarte w części B wywiadu środowiskowego, dokumentacja medyczna oraz wyjaśnienia skarżącej pozwalają na dokonanie oceny istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaniem przez nią opieki nad babcią. Z dowodów tych wynika, że babcia skarżącej nie jest na tyle samodzielna, aby możliwe było pozostawienie jej samej w domu, bez opieki osoby drugiej. Wymaga ona stałego czuwania osoby drugiej, pomocy przy poruszaniu się i przy codziennym funkcjonowaniu niemalże we wszystkich sferach życia. Nietrafne jest założenie Kolegium, że dla przyjęcia, że stała opieka wyklucza możliwość zatrudnienia, konieczne jest wykonywanie w jej ramach innych czynności niż te związane z codziennym funkcjonowaniem osoby niepełnosprawnej. Prawdą jest, że przygotowywanie posiłków i ich podawanie, podobnie jak leków, sprzątanie domu, pranie czy też robienie zakupów są czynnościami dnia codziennego. Jednakże taka pomoc świadczona babci, która ma 95 lat i wymaga pomocy osoby drugiej przy poruszaniu się i wszystkich czynnościach życiowych, w okolicznościach tej sprawy uznana być musi za odpowiadającą podanej definicji opieki. Charakter tych czynności nie pozostawia wątpliwości, że są one dokonywane stale, całodobowo i praktycznie we wszystkich sferach życia chorej. Jak już wskazywano w orzecznictwie WSA w Gdańsku pod pojęciem "sprawowania opieki" użytym w art. 17 ustawy nie sposób rozumieć wyłącznie czynności związanych bezpośrednio z troską o fizyczny dobrostan bliskiej osoby niepełnosprawnej (w niniejszej sprawie matki). Pielęgnacja w sensie medycznym i higienicznym nie wyczerpuje bynajmniej treści tego pojęcia. Także wyręczenie babci od jej normalnych, codziennych czynności życiowych, którym nie może sprostać z uwagi na swą niepełnosprawność, stanowi przejaw opieki nad nią. Ograniczenie form opieki nad osobą niepełnosprawną do czynności pielęgnacyjnych sensu stricto z pominięciem innych, szerzej rozumianych czynności opiekuńczych prowadziłoby do zdeformowania znaczenia pojęcia opieki, a co za tym idzie naruszałoby istotę świadczenia pielęgnacyjnego. Istotą tą jest bowiem udzielenie wsparcia osobom, które poświęcając się w pełnym wymiarze opiece nad najbliższą osobą niepełnosprawną nie mogą pracować zarobkowo, by zaspokoić potrzeby życiowe swoje i swojej rodziny. Nie jest też trafna argumentacja Kolegium, że o braku związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad babcią świadczy fakt, że skarżąca opiekowała się dzieckiem w ramach umowy uaktywniającej w okresie od kwietnia do czerwca 2023 r. Do kwestii tej odniosła się skarżąca. Wyjaśniła, że babcia zamieszkała u niej w listopadzie 2022 r. W listopadzie i grudniu 2022 r. skarżąca przebywała na zwolnieniu lekarskim, opiekując się babcią. Nie podpisała potem kolejnej umowy zlecenia. W kwietniu 2023 r. ze względu na brak możliwości kontynuowania poprzedniej pracy w MOPS w P. skarżąca zawarła umowę uaktywniającą, starając się pogodzić opiekę nad dzieckiem z opieką nad babcią. Okazało się to jednak niemożliwe i z końcem czerwca umowa uaktywniająca została rozwiązana. W dniu 3 lipca 2023 r. skarżąca wystąpiła o świadczenie pielęgnacyjne. Wyjaśnienia skarżącej układają się w logiczna i spójną całość. Wynika z nich, że podjęte przez skarżącą próby pogodzenia zatrudnienia z opieką nad babcią nie powiodły się, co tylko potwierdza, że w sprawie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad babcią. Przeprowadzona przez Kolegium ocena, zdaniem Sądu, narusza przepis art. 17 ust. 1 ustawy. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżąca sprawowała w sposób stały opiekę nad babcią do jej śmierci, zaspokajając jej wszystkie potrzeby pielęgnacyjno–opiekuńcze. Ich natężenie oraz rozłożenie w czasie wymagające aktywności opiekuna połączonej z obecnością przy babci, stanowiły przeszkodę w podjęciu zatrudnienia. Nie może budzić wątpliwości, że zakres opieki wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby, która tej opieki wymaga, a także jej potrzebami, wynikającymi z posiadanych przez nią konkretnych schorzeń i ułomności. Błędna tym samym jest ocena dokonana przez Kolegium, że w sprawie brak jest podstaw do uznania, że pomiędzy sprawowaniem przez skarżącą opieki nad niepełnosprawną babcią a niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia nie zachodził bezpośredni związek przyczynowy, z akt sprawy nie wynika bowiem, aby powodem niepodejmowania przez skarżącą zatrudnienia były inne przyczyny aniżeli sprawowanie tej opieki. W konsekwencji Sąd uznał, że Kolegium dokonało wadliwej oceny materiału dowodowego w świetle nieprawidłowo interpretowanych przepisów art. 17 ust. 1 ustawy, wydając decyzję naruszającą zarówno przepisy prawa materialnego, jak i przepisy postępowania administracyjnego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Uchybienie organu polega przede wszystkim na niewłaściwej ocenie związku przyczynowo–skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a opieką sprawowaną przez nią nad babcią. W konsekwencji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Kolegium, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa procesowego i materialnego opisanym powyżej. Przy czym Sąd stwierdził, że dostrzeżone wadliwości mogą zostać usunięte przez organ odwoławczy, zgodnie z wiążącą na podstawie art. 153 p.p.s.a. oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję, uznając to za wystarczające do ponownego, właściwego załatwienia sprawy. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).