II SA/Gd 236/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jan Jędrkowiak Asesor WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant Sekretarz Sądowy Małgorzata Kuba po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2007 r. ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 stycznia 2007 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia 8 grudnia 2006 r., nr [...], 2. orzeka, że decyzje wymienione w punkcie pierwszym wyroku nie mogą być wykonane, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego J. P. kwotę 94,80 (dziewięćdziesiąt cztery złote i osiemdziesiąt cztery grosze) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 28 grudnia 2006 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 106 ust. 5 w zw. z art. 107 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Wójta Gminy uchylił w całości z dniem 1 stycznia 2007 r. decyzję Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 24 marca 2006 r. Nr [...] przyznająca J. P. zasiłek stały. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wnioskodawca, składając podanie o przyznanie pomocy finansowej lub rzeczowej do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych Oddział [...] w G., zamieścił w nim informację, z której wynikało, że prowadzi wspólnie z żoną gospodarstwo domowe. Po przekazaniu pisma wg właściwości do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, organ ten postanowił dokonać aktualizacji wywiadu środowiskowego. W wyniku odmowy współpracy przez J. P. przy aktualizacji i stwierdzenia prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego z żoną, pozbawiono go prawa do zasiłku stałego. Od powyższej decyzji J.P. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego podkreślając, że zwrócił się do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych Oddział [...] w G. o pomoc rzeczową w imieniu własnym i żony, a nie do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. W uzasadnieniu wskazał, że prowadzi swoje gospodarstwo domowe samodzielnie, ale w jednym, jednopokojowym mieszkaniu , które zajmuje razem z żoną, w którym nawet nie jest zameldowany. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 29 stycznia 2007 r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.), art. 127 § 2 w zw. z art. 17 pkt 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 106 ust. 5 w zw. z art. 11 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdzono, że podnoszony w odwołaniu fakt niezameldowania się przez odwołującego w mieszkaniu żony nie przesądza o rzeczywistym miejscu zamieszkania danej osoby. Natomiast odmowa współdziałania przy aktualizacji wywiadu środowiskowego stanowiła, zdaniem organu, podstawę rozstrzygnięcia sprawy. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł J. P. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił błędną interpretację treści podania skierowanego do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych Oddział [...] w G. oraz wskazywał na brak bezstronności pracownika socjalnego. Podniósł również, iż nieprawdą jest, że odmówił współpracy przy aktualizacji wywiadu środowiskowego, a jedynie odmówił podpisania protokołu, z którego wynikało, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, co jego zdaniem jest nieprawdą. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Zarzuty przedstawione w skardze organ uznał za niepotwierdzone. Ponadto organ wskazał, że treść i sformułowania wniosków skarżącego nie pozwalają stwierdzić, iż jest on osobą nieporadną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył ,co następuje: Skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione. Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem niniejszej sprawy jest ocena przez sąd prawidłowości prowadzenia przez organy administracji publicznej postępowania oraz zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. Sąd administracyjny nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, stosownie do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) obowiązany jest do badania z urzędu, czy zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie nie jest obarczone naruszeniem prawa skutkującym uchylenie zaskarżonego aktu, dlatego też zarzuty skargi ograniczające się głównie do wskazania trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej skarżącego i członków jego rodziny nie mogły mieć wpływu na wynik zapadłego w niniejszej sprawie orzeczenia. Działania organów orzekających, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, należy uznać za rażąco naruszające przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej Państwa, której celem jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Zgodnie z art. 106 ust 5 ustawy o pomocy społecznej zmiana przepisów prawa, zmiana sytuacji dochodowej lub osobistej strony czy pobranie nienależnego świadczenia uprawnia właściwy organ do wydania decyzji administracyjnej zmieniającej lub uchylającej decyzję o przyznaniu świadczeń z pomocy społecznej na niekorzyść strony bez jej zgody. Należy zgodzić się z organem I instancji, iż odmowa współpracy z pracownikiem socjalnym podczas aktualizacji wywiadu środowiskowego stanowi podstawę do uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia. Z przepisu art. 1 K.p.a. w zw. z art. 14 ustawy o pomocy społecznej wynika, że wydanie takiej decyzji musi nastąpić w toku postępowania administracyjnego w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z wykładnią gramatyczną przepisu art. 106 ust 5 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku wystąpienia przesłanek uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku, postępowanie wszczynane jest z urzędu. Organ administracji podejmuje postępowanie w związku z tym, że dysponuje informacjami o takim stanie faktycznym, który w świetle wskazanego przepisu upoważnia go do uregulowania sytuacji poprzez podjęcie określonej decyzji. Nie jest istotne w takim przypadku źródło uzyskania informacji przez organ. Podstawowym obowiązkiem organu jest zawiadomienie o tym strony (art. 61 § 4 K.p.a.). Wszczęte z urzędu postępowanie w celu zmiany bądź uchylenia decyzji może być prowadzone tylko po skutecznym zawiadomieniu strony, umożliwiając jej czynny udział w postępowaniu. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 1994 r., SA/Wr 2063/93, ONSA 1995, nr 1, poz. 37). W ocenie Sądu organ I instancji nie wywiązał się z powyższego obowiązku, naruszając w ten sposób przepis art. 61 § 4 K.p.a. Organ administracji publicznej jest zobowiązany zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie będącej przedmiotem postępowania wszczynanego z urzędu o wszczęciu postępowania. Organ administracji powinien zatem ustalić, kto będzie stroną w danym postępowaniu administracyjnym, kierując się w tym względzie przepisem art. 28 K.p.a. i przepisami szczególnymi, a następnie powiadomić daną osobę. Wydanie decyzji administracyjnej w przedmiotowej sprawie nastąpiło z pominięciem skutecznego zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania co stanowi naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasady legalizmu działania organów (art. 6 K.p.a.), zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 K.p.a.), zasady informowania stron (art. 9 K.p.a.) oraz zasady czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 9 K.p.a.). Strona w danej sprawie dowiedziała się o postępowaniu w przedmiotowej sprawie dopiero w chwili doręczenia jej decyzji z dnia 28 grudnia 2006 r. Nr [...] Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w przedmiocie uchylenia w całości decyzji przyznającej J. P. zasiłek stały. Nie miał on zatem możliwości zaznajomienia się z aktami sprawy czy sporządzenia z nich notatek, co gwarantuje stronie postępowania przepis art. 73 K.p.a. Pozbawiony został również prawa wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów .Powyższe naruszenia procedury administracyjnej stanowią wystarczająca podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej. W ocenie Sądu, organy pomocy społecznej powinny przy ponownym rozpatrywaniu sprawy skutecznie zawiadomić stronę o wszczęciu postępowania, przez co strona będzie mogła w pełni skorzystać z przysługujących jej praw wynikających z zasady czynnego udziału w postępowaniu. Zawarte w skardze zarzuty dotyczące błędnej interpretacji podania skierowanego do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych Oddział [...] w G. oraz okoliczności wywiadu środowiskowego mają w danej sprawie drugorzędny charakter. Sąd nie widzi, w przypadku tak rażących uchybień przepisów procedury, potrzeby analizy powyższych zarzutów. Powinny one zostać właściwie przeanalizowane przez organ I instancji i wzięte pod uwagę przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. Należy podkreślić, że podanie J. P. złożone do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych Oddział [...] w G. w imieniu żony i własnym, przekazane wg właściwości Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej, stanowiło jedynie impuls do wszczęcia postępowania z urzędu. Organ nie wydał decyzji w sprawie wniosku J. P. o przyznanie pomocy rzeczowej lub finansowej ale w wyniku wszczętego z urzędu postępowania rozstrzygał w sprawie uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku stałego. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zarówno decyzję organu I jak i II instancji.