II SA/Gd 237/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 grudnia 2007 r. Nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia odmówić M. M. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie z kosztów sądowych. M. M. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem wnioskodawca samotnie wychowuje troje dzieci. Rodzina wnioskodawcy utrzymuje się z dochodów z tytułu rent (inwalidzkiej i rodzinnej) – w łącznej kwocie około 1 250 zł netto miesięcznie Wnioskodawca oświadczył, iż jest właścicielem domu o powierzchni 200 m2, mieszkania o powierzchni 120 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 9,7 ha. Nadto, posiada on oszczędności w wysokości około 20 000 zł oraz wierzytelność w wysokości 220 000 zł z tytułu odszkodowania za wywłaszczenie, które ma mu wypłacić gmina, jednak rozstrzygnięcie w tym zakresie jeszcze się nie uprawomocniło. Wnioskodawca podał, że obecnie nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego w kwocie 208 zł bez uszczerbku utrzymania dla siebie i swoich dzieci. Podkreślił, że oszczędności są przeznaczone na spłatę długów wobec gminy w wysokości około 50 000 zł. Odszkodowania jeszcze nie uzyskał, więc nie może nim dysponować. Ponadto, wnioskodawca oświadczył, że jest dłużnikiem banku na kwotę około 10 000 zł oraz "życzliwych mu osób". Pragnie swoje zobowiązania wkrótce uregulować. Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3 art. 245 tejże ustawy). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy). Wskazane przepisy stanowią wyjątek od zasady, wynikającej z treści art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą na stronie ciąży obowiązek pokrycia kosztów postępowania wywołanych jej udziałem w sprawie. Zatem, rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. W niniejszej sprawie uznać należy, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wprawdzie comiesięczne dochody wnioskodawcy nie należą do wysokich, to jednak dysponuje on zarówno sporym majątkiem, z którego może czerpać pożytki (np.: poprzez wynajem mieszkania, dzierżawę nieruchomości rolnej), a także oszczędnościami, które obecnie stanowią kwotę 20 000 zł. Z tej kwoty wnioskodawca jest w stanie uiścić wpis w toczącej się sprawie w wysokości 208 zł i trudno uznać, by mogło to stanowić uszczerbek w utrzymaniu jego lub jego dzieci. Oświadczenie wnioskodawcy, iż kwota oszczędności ma służyć jako zabezpieczenie jego zobowiązań wobec gminy nie może stanowić okoliczności skutkującej przyznaniem prawa pomocy. Sąd nie jest bowiem związany oświadczeniem wnioskodawcy w przedmiocie przeznaczenia posiadanych środków finansowych. Sąd bada aktualny stan finansowy i majątkowy osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. W tym kontekście nie mają znaczenia przyszłe zamierzenia strony, które pozostają jedynie deklaracjami, a nie faktami, a tylko takie mogą mieć znaczenie przy ustalaniu spełnienia przesłanek prawa pomocy. W ocenie Sądu, nie ma żadnego uzasadnienia dla uznania większej wagi celu jakim jest opłacenie bliżej nieokreślonych wydatków wnioskodawcy z posiadanych oszczędności przed przeznaczeniem ich na koszty sądowe wynikające z toczącego się postępowania. Reasumując, uznać należy, że dochody osiągane przez wnioskodawcę i jego rodzinę, fakt posiadania majątku w postaci domu, mieszkania oraz nieruchomości rolnej, z których może czerpać pożytki, a także okoliczność zgromadzenia znacznych zasobów pieniężnych w postaci oszczędności (około 20 000 zł) nie uzasadniają twierdzenia o niemożności poniesienia przez skarżącego kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu, sytuacja majątkowa wnioskodawcy jest dobra i jest on w stanie, choćby z posiadanych oszczędności, ponieść koszty postępowania w niniejszej sprawie. Przypomnieć w tym miejscu należy, o czym mowa już była powyżej, iż instytucja prawa pomocy, stanowiąc rodzaj ulgi w obowiązku uiszczenia daniny publicznej z tytułu prowadzenia postępowania przed sądem, ustanowiona została z myślą o osobach ubogich, których trudna sytuacja materialna uniemożliwia dostęp do sądu. W ocenie Sądu zaś, skarżący – posiadając majątek w postaci domu, mieszkania, nieruchomości rolnej oraz znacznych oszczędności, do grona osób ubogich nie należy. Wskazać przy tym należy, iż udzielenie prawa pomocy oznacza przerzucenie kosztów postępowania sądowego ze skarżących na innych obywateli – z ich danin pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywanie są wydatki budżetowe. Dlatego też, może mieć miejsce w przypadku osób, których stan majątkowy i dochody są niskie, lecz taka sytuacja nie ma miejsca odniesieniu do skarżącego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 507/04, nie publikowane). Z tych względów Sąd na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.