II SA/Gd 238/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jej skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 stycznia 2010 r., Nr [...] przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odmowy zawieszenia postępowania dotyczącego lokalizacji inwestycji celu publicznego postanawia odmówić K. G. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie z kosztów sądowych. K. G. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem wnioskodawca prowadzi gospodarstwo rolne, z którego dochody nie pozwalają mu na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Utrzymuje się z dochodów z tego gospodarstwa, które ocenia na kwotę 710 zł miesięcznie. Oświadczył nadto, iż jest właścicielem domu o powierzchni 200 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 4,23 ha. Nie posiada żadnych oszczędności, ani przedmiotów wartościowych. Jak wskazał nadto w dokumentach przysłanych na żądanie referendarza sądowego, nie posiada rachunków bankowych innych niż wskazane w nadesłanych wyciągach. W okresie od sierpnia do października 2010 r. obroty na koncie wnioskodawcy nie przekraczały 70 zł. Wnioskodawca wyjaśnił nadto, że w 2010 roku jego dochody są niższe niż to wynika z zaświadczenia Prezydenta Miasta, z powodu klęski w uprawach. W roku 2010 nie otrzymał dopłat bezpośrednich z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i brak jest decyzji w tej sprawie. Jak dalej wskazał wnioskodawca, na parterze jego domu zamieszkują rodzice, jednak prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe. Rodzice przedstawią zaświadczenia o dochodach z opóźnieniem z powodu święta państwowego – 11 listopada i dni wolnych od pracy. Posiadają oni dwa samochody ciężarowe, które użytkuje wnioskodawca na cele prowadzenia gospodarstwa i utrzymania domu, tj. FS Lublin 3352 o wartości około 1 500 zł oraz Mercedes 307D o wartości również około 1 500 zł. Zauważyć należy, że wnioskodawca został zobowiązany do nadesłania, na żądanie referendarza, również: oświadczenia w przedmiocie rzeczywistej wysokości dochodów otrzymywanych z prowadzonej działalności rolnej/warzywniczej, wyciągów z kont bankowych rodziców, oświadczenia w przedmiocie dopłat bezpośrednich przysługujących rodzicom wnioskodawcy. Przedkładając pismo z dnia 15 listopada 2010 r. wraz z wyciągiem ze swojego osobistego rachunku bankowego, wnioskodawca wykonał zobowiązanie referendarza tylko częściowo, pozostawiając bez odpowiedzi pytanie o rzeczywistą wysokość jego dochodów, wysokość dochodów jego rodziców, otrzymywane przez niech kwoty dopłat bezpośrednich, a także wysokość środków zgromadzonych na posiadanych przez rodziców rachunkach bankowych. Wnioskodawca zadeklarował przy tym, że dośle zaświadczenia o wysokości dochodów rodziców, lecz nie złożył takiej deklaracji w odniesieniu do pozostałych kwestii zawartych w zobowiązaniu, a przemilczanych w piśmie z dnia 15 listopada 2010 r. W tej sytuacji należało uznać, że nawet gdyby faktycznie wnioskodawca nadesłał zaświadczenia o zarobkach rodziców, to nadal zobowiązanie referendarza wykonane zostałoby częściowo i wybiórczo, nie usuwając wszystkich wątpliwości co do jego sytuacji finansowej i majątkowej. Jakkolwiek, do dnia 22 listopada 2010 r. wnioskodawca nie nadesłał nawet i tych zaświadczeń. Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie zaś prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy). Wskazane przepisy stanowią wyjątek od zasady, wynikającej z treści art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą na stronie ciąży obowiązek pokrycia kosztów postępowania wywołanych jej udziałem w sprawie. Mając na uwadze powyższe przepisy, stwierdzić należy, iż to na osobie ubiegającej się o przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w określonej sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania jej tego prawa. Zatem, rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. W niniejszej sprawie uznać należy, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Referendarz nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy. Podstawą ustaleń faktycznych, pozwalających na rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy, są zawsze okoliczności wskazane przez wnioskodawcę. Powinna to być informacja kompletna, umożliwiająca ocenę realnej sytuacji majątkowej strony. Referendarz nie ma przy tym możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających za zasadnością wniosku o przyznanie prawa pomocy. Uprawniony jest jedynie, zgodnie z przepisem art. 255 ustawy, do żądania dodatkowego oświadczenia oraz przedłożenia dodatkowych dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego strony, jej dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości. W niniejszej sprawie, jak zresztą wskazano powyżej, referendarz, na podstawie art. 255 cytowanej ustawy, wezwał skarżącego do przedłożenia oświadczeń i dokumentów obrazujących sytuację rodzinną i majątkową jego i jego rodziców. Pomimo prawidłowego wezwania skarżący nie nadesłał wszystkich wymienionych w wezwaniu dokumentów (w tym zaświadczeń o zarobkach rodziców, ich wyciągów z kont bankowych, oświadczenia wnioskodawcy co do rzeczywistej wysokości jego dochodów), co w ocenie referendarza, skutkuje brakiem możliwości dokonania pełnej analizy możliwości finansowych strony. Brak oświadczenia wnioskodawcy w tym zakresie nie pozwala na ustalenie w sposób jednoznaczny i pozbawiony wątpliwości o zakresie relacji osiąganych dochodów do ponoszonych wydatków, a także posiadanych oszczędności przez skarżącego i członków jego rodziny. Biorąc przy tym pod uwagę stan majątkowy wnioskodawcy, który jest właścicielem dwóch nieruchomości w G. (domu i nieruchomości rolnej), jego oświadczenie co do osiąganych dochodów (710 zł miesięcznie) w kontekście wydatków związanych tylko z bieżącym utrzymaniem takiego majątku, budzi tym bardziej uzasadnione wątpliwości, których nie sposób rozstrzygnąć przy braku współdziałania wnioskodawcy. Tym samym, wobec takiej postawy strony, brak jest podstaw do stwierdzenia, że nie jest ona w stanie wygospodarować środków pieniężnych umożliwiających poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Jak bowiem zaznaczono na wstępie rozważań, to rolą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono, jak w sentencji postanowienia.