II SA/Gd 240/12
WyrokWSA w Gdańsku2012-07-04
Skład orzekający: Dorota Jadwiszczok, Wanda Antończyk, Janina Guść
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy budowa ogrodzenia, bramy wjazdowej i furtki od strony drogi wewnętrznej stanowiącej ciąg pieszo-jezdny, która zapewnia dojazd do ulicy publicznej, wymaga zgłoszenia właściwemu organowi architektoniczno-budowlanemu?Ratio decidendi
Budowa ogrodzenia, bramy wjazdowej i furtki od strony drogi wewnętrznej stanowiącej ciąg pieszo-jezdny, który zapewnia dojazd do ulicy publicznej, wymaga zgłoszenia właściwemu organowi architektoniczno-budowlanemu. Działka stanowiąca taki ciąg pieszo-jezdny jest miejscem publicznym w rozumieniu art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, a jej usytuowanie od strony ulicy publicznej również rodzi obowiązek zgłoszenia. Niespełnienie tego obowiązku skutkuje nakazem rozbiórki obiektu budowlanego.Stan faktyczny
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał J. R. rozbiórkę bramy wjazdowej, furtki i ogrodzenia wykonanych na działce nr [...] w G., zlokalizowanych obok działki nr [...]. Organ ustalił, że inwestycja została wykonana w lipcu 2011 r. bez wymaganego zgłoszenia, mimo że znajdowała się na działce nr [...] w bezpośrednim sąsiedztwie działki nr [...] stanowiącej drogę wewnętrzną i łącznik z ulicą U. Po bezskutecznym wezwaniu do przedłożenia dokumentów, organ I instancji wydał decyzję nakazującą rozbiórkę, którą utrzymał w mocy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego. J. R. wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym brak uzasadnienia konieczności zgłoszenia budowy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk (spr.) Sędzia WSA Janina Guść Protokolant: Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2012 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. R. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 marca 2012 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
W decyzji z dnia 4 listopada 2011 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 49b ust. 1 w zw. z art. 49 b ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 – tekst jednolity ze zm.), nakazał J. R. rozebrać bramę wjazdową, furtkę i ogrodzenie wykonane na terenie działki nr [...] KM [...] przy ul. U. w G., zlokalizowanych obok działki [...] w G.
W uzasadnieniu organ I instancji podał, że postanowieniem z dnia 26 września 2011 r. nałożył na J. R. obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni dokumentów określonych w treści art. 49b ust. 2 ustawy – Prawo budowlane. W zakreślonym terminie obowiązek ten nie został przez inwestora wykonany. Organ podał przy tym, że ze zwrotnych poświadczeń odbioru przesyłki wynika, że postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi inwestora w dniu 3 października 2011 r., a zatem termin wykonania obowiązku bezskutecznie upłynął w dniu 2 listopada 2011 r.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła J. R., za pośrednictwem ustanowionego w sprawie pełnomocnika.
Po rozpatrzeniu odwołania, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, w decyzji z dnia 9 marca 2012 r., wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 49b ust. 1 i 3 ustawy – Prawo budowlane, zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy w pierwszej kolejności opisał stan faktyczny, na tle którego wydano powyższą decyzję. Wskazał, że w piśmie z dnia 11 sierpnia 2011 r. organ I instancji zawiadomił strony postępowania o wszczęciu - na żądanie M. S. - postępowania w sprawie wybudowania przez J. R. ogrodzenia, bramy wjazdowej i furtki wejściowej na terenie działki nr [...], w bezpośrednim sąsiedztwie działki nr [...] stanowiącej własność Gminy G.
W trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 30 sierpnia 2011 r. organ I instancji ustalił, że w lipcu 2011 r. inwestor, na terenie działki nr [...], wykonała bramę wjazdową, furtkę i odcinek ogrodzenia na całej szerokości działki. Przedmiotowe "wygrodzenie" wykonano w bezpośrednim sąsiedztwie działki nr [...] w odległości około 20 cm od granicy działki (widoczny słupek graniczny). Ponadto organ I instancji ustalił, iż działka nr [...] stanowi wyłączną własność Gminy Miasta i znajduje się w liniach rozgraniczających ulicy U., stanowiąc jednocześnie przedłużenie drogi wewnętrznej usytuowanej na działce nr [...], na której wykonano przedmiotowe ogrodzenie. Inwestor na powyższą inwestycję nie posiada skutecznego zgłoszenia właściwemu organowi architektoniczno - budowlanego.
Wobec powyższych ustaleń Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 26 września 2011 r., w oparciu o art. 49b ust. 2 ustawy - Prawo budowlane, nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni od daty doręczenia w/w postanowienia następujących dokumentów: zaświadczenia Prezydenta Miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dotyczącego lokalizacji bramy wjazdowej, furtki i ogrodzenia wykonanych na terenie działki nr [...] w G. od strony działki nr [...], oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, projektu zagospodarowania działki (4 egzemplarze), opracowania i rysunków przedstawiających wygląd i konstrukcję bramy wjazdowej, furtki i ogrodzenia (4 egzemplarze).
Zobowiązana nie wywiązała się z nałożonych obowiązków. W tej sytuacji, organ I instancji decyzją z dnia 4 listopada 2011 r. nakazał J. R. rozbiórkę przedmiotowej inwestycji.
Rozważając zasadność zastosowania regulacji art. 49 ust. 1 i 3 ustawy – Prawo budowlane, organ odwoławczy podał, że inwestor w lipcu 2011 r. bez skutecznego zgłoszenia właściwemu organowi architektoniczno - budowlanemu, na terenie działki nr [...] ok. 20 cm od granicy z działką nr [...] w G., wykonała bramę wjazdową, furtkę i odcinek ogrodzenia na całej szerokości działki. Zgodnie z wypisem z rejestru gruntów (stan na dzień 1 sierpnia 2011 r.) działki nr [...] i [...] oznaczone są jako droga (dr). Natomiast zgodnie z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uchwalonego Uchwałą nr [...] z dnia 22 grudnia 2010 r. Rady Miasta w sprawie "Uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części dzielnic P. i O. w G., rejon ulic [...]", przedmiotowe nieruchomości oznaczone są symbolem 231 KD-X - ciąg pieszo - jezdny, który stanowi dojazd od ulic do terenów oznaczonych symbolem 053 MN2 i 054 MN2 - zabudowa jednorodzinna wolno stojąca lub bliźniacza, na których znajduje się szereg obiektów budowlanych.
Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane zgłoszenia właściwemu organowi wymaga budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów, torów kolejowych i innych miejsc publicznych.
Art. 49b ust. 1 w/w ustawy stanowi, że właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo, w przypadku jego braku, ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, właściwy organ wstrzymuje postanowieniem - gdy budowa nie została zakończona - prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni:
1) dokumentów, o których mowa w art. 30 ust. 2 albo art. 30 ust. 2 i 3, albo art. 30 ust. 2 i 4 ustawy;
2) projektu zagospodarowania działki lub terenu;
3) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 49 ust. 2 w/wym. ustawy)
W przypadku niespełnienia obowiązku, o którym mowa w ust. 2, stosuje się przepis ust. 1 (art. 49b ust. 3 w/w ustawy), czyli nakazuje się rozbiórkę obiektu budowlanego.
W niniejszej sprawie zobowiązana nie przedłożyła w wyznaczonym terminie żadnych dokumentów. Tym samym organ odwoławczy uznał, że zaskarżona decyzja była uzasadniona.
Ustosunkowując się do twierdzeń odwołania że "ogrodzenie zostało posadowione nie przy ulicy, ale w głębi posesji, to jest w odległości około 2-3 metrów od ulicy" oraz faktu że J. R. posiada prawo do dysponowania nieruchomością nr [...] organ wskazał, że ogrodzenie zostało wzniesione na terenie działki nr [...] i powstało ono od strony działki nr [...] (droga zgodnie z wypisem z rejestru gruntów z dnia 1 sierpnia 2011 r.). Analiza akt sprawy wskazuje, że działka nr [...] jest częścią ciągu pieszo - jezdnego w rozumieniu ustaleń w/w obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania terenu i stanowi łącznik ("sięgacz") tego ciągu z ulicą U. W konsekwencji działka nr [...] nie może być traktowana jako działka budowlana, nie będąca miejscem publicznym.
Organ odwoławczy wskazał też na orzecznictwo sądów administracyjnych, w którym przeważa pogląd, że ustawodawcy w art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane chodziło o drogę w rozumieniu miejsca publicznego (powszechnie dostępnego) a nie wyłącznie drogę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Określenia "drogi" i "ulice" użyto w tym przepisie w znaczeniu funkcjonalnym. Dla jego zastosowania bez znaczenia jest, czy dana droga została sklasyfikowana jako droga publiczna. Istotnym jest jedynie czy spełnia ona kryterium "miejsca publicznego", w znaczeniu jej dostępności dla ogółu. Również "ulica" wymieniona w tym przepisie nie musi spełniać kryterium drogi publicznej. Wystarczającym jest ustalenie, że budowa ogrodzenia nastąpiła od strony drogi położonej na terenie zabudowy miast lub wsi, przeznaczonej do obsługi bezpośredniego otoczenia, czy też od strony drogi będącej wydzielonym pasem terenu, przeznaczonym dla ruchu lub postoju pojazdów oraz ruchu pieszych.
Zdaniem organu, ustawodawca wprowadzając obowiązek zgłoszenia budowy ogrodzenia od strony dróg, ulic, placów, torów kolejowych i innych miejsc publicznych wprowadził wymóg zgłoszenia budowy ogrodzeń realizowanych od strony miejsc publicznych jako miejsc dostępnych dla nieograniczonej liczy osób. Istota tego uregulowania nie odnosi się do formy własności - osoby prywatnej bądź podmiotu publicznoprawnego i nie wymaga normatywnego zdefiniowania danego miejsca jako publicznego przepisami ustawy. Celem art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane jest bowiem zapewnienie kontroli organu administracji nad budową ogrodzeń stanowiących obiekty budowlane (lub ich części), z uwagi na powszechną dostępność terenu, z którym ogrodzenie graniczy, wynikającą z jego przeznaczenia. Objęcie takich obiektów sferą zainteresowania organów administracji podyktowane jest ochroną potencjalnych użytkowników powszechnie dostępnego terenu i ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa tych konstrukcji budowlanych.
W ocenie organu odwoławczego, mając na uwadze powyższe, kwestia istnienia ogrodzenia na granicy działek nr [...] i [...] nie może być analizowana w oderwaniu od faktu, iż działka [...] zapewnia komunikację nieruchomościom zlokalizowanych na działkach nr [......] z ulicą U., która niewątpliwe jest miejscem publicznym. Swobodny przejazd przez działkę nr [...] jest jedynym możliwym sposobem komunikacji poprzez ciąg pieszo - jezdny (231 KD-X) z ulicą U. Ostatecznie organ uznał, że skarżąca bez skutecznego zgłoszenia wzniosła wygrodzenie w postaci bramy wjazdowej, furtki i ogrodzenia od strony miejsca publicznego, tj. działki nr [...] (łącznik) i ulicy U. w G.
W świetle powyższych okoliczności bez znaczenia, zdaniem organu są argumenty pełnomocnika strony odnoszące się do kwestii praw własności do nieruchomości (w tym działki nr [...]). gdyż nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o przepis art. 49b ustawy Prawo budowlane.
W skardze na powyższą decyzję J. R. zarzuciła naruszenie:
- swego uzasadnionego interesu prawnego,
- prawa materialnego i procesowego, a zwłaszcza art. 49 b ust. 3 w zw. z art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 81 ust. 1 i ust. 4 oraz art. 83 ustawy – Prawo budowlane oraz art. 7, 8, 9, 10, 28 i art. 107 § 1 k.p.a.
Powołując się na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i ewentualnie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że w zaskarżonej decyzji nie rozważono zarzutu rażącego naruszenia art. 107 § 1 k.p.a. Naruszenie tego przepisu skarżąca upatrywała w braku jakiegokolwiek uzasadnienia istnienia przesłanki rozbiórki, a mianowicie w braku rozważenia, czy objęte nakazem obiekty wymagały pozwolenia na budowę lub zgłoszenia zamiaru budowy. Zdaniem skarżącej organ I instancji błędnie uznał, że wystarczającą podstawą nakazu rozbiórki jest brak realizacji w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w art. 49 ust. 3 ustawy – Prawo budowlane. Skarżąca podkreśliła, że jej zdaniem w niniejszym stanie faktycznym wzniesienie przedmiotowych obiektów nie wymagało ani pozwolenia na budowę, ani dokonania zgłoszenia zamiaru ich budowy. Skarżąca wywodziła, że przedmiotowe obiekty nie przekraczają wysokości 2,20 m oraz nie przylegają do drogi lub innych miejsc wskazanych w art. 30 ust. 1 pkt 3 (w odniesieniu do ogrodzeń). Ustalenia organu, że obiekt przylega do drogi lub innego miejsca publicznego są zaś nietrafne. Brama została wzniesiona wewnątrz nieruchomości stanowiącej współwłasność inwestora, a nie przy obszarze publicznym, ogrodzenia zaś nie przylega do drogi, lecz znajduje się w swoistej "wnęce" odgradzającej je od drogi pasmem około 3 m. Skarżąca zarzuciła pominięcie zdjęć załączonych do akt sprawy, potwierdzających tą ostatnią okoliczność.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w art. 1 § 1 cytowanej ustawy sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – tekst jednolity, zwanej dalej P.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że w granicach danej sprawy sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 P.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 marca 2012 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, na mocy której nakazano inwestorowi – J. R. - wykonanie rozbiórki bramy wjazdowej, furtki i ogrodzenia wykonanych na działce nr [...] w G., na granicy z działką [...] w G., bez uprzedniego dokonania zgłoszenia zamiaru wykonania w/w robót budowlanych do właściwego organu.
Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu.
Zarzuty skargi zmierzają w kierunku wzruszenia dokonanej przez organ odwoławczy oceny, że wykonane przez inwestora roboty budowlane na działce nr [...] (od strony ul. U.) wymagały zgłoszenia zamiaru budowy organowi architektoniczno-budowlanemu. W konsekwencji tych ustaleń organ odwoławczy uznał, że roboty budowlane (budowa ogrodzenia, furtki i bramy wjazdowej) wykonane zostały przez inwestora w warunkach samowoli budowlanej, skoro zaniechano ich zgłoszenia.
Skarżąca podnosiła, że powyższe ogrodzenie wykonała na działce nr [...] będącej jej własnością, nie przylega ono do drogi lecz znajduje się w swoistej wnęce odgrodzonej od drogi pasmem ok. 3 m, tym samym ogrodzenie zostało posadowione nie przy ulicy, ale w głębi posesji. W konsekwencji zarzucano, że obiekt nie został wzniesiony przy obszarze publicznym, a ustalenie organu II instancji, iż obiekt przylega do drogi lub innego miejsca publicznego jest nietrafne. Reasumując skarżąca podnosiła, że budowa ogrodzenia od strony nieruchomości, nie stanowiącej miejsca publicznego mogła nastąpić bez uzyskiwania pozwolenia lub dokonywania zgłoszenia.
Z okoliczności sprawy wynika, że skarżąca na działce nr [...] stanowiącej jej współwłasność wybudowała ogrodzenie Przy czym przedmiotem rozpoznania przez organy administracji było wzniesienie bramy wjazdowej, furtki i ogrodzenia na terenie działki nr [...] przy ul. U. w G., zlokalizowanych obok działki nr [...]. Natomiast odrębne postępowanie jest prowadzone w sprawie drugiego ogrodzenia, wykonanego przez skarżącą w głębi działki nr [...] ( por. pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 grudnia 2011r.).
Wskazać na wstępie należy, że samowolą budowlaną, w rozumieniu obowiązujących w dacie rozstrzygnięcia przepisów ustawy Prawo budowlane, jest zarówno wybudowanie lub budowa obiektu lub jego części bez wymaganego pozwolenia na budowę jak i bez wymaganego zgłoszenia lub pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Skutki prawne samowoli w obu przypadkach są takie same, pewne różnice występują tylko w trybie postępowania.
Wprowadzoną w aktualnym stanie prawnym zasadą jest poprzedzenie obowiązku rozbiórki w przypadku wybudowania (budowy) obiektu budowlanego bez wymaganego zgłoszenia lub pomimo sprzeciwu właściwego organu architektoniczno-budowlanego oceną możliwości jej legalizacji, po ustaleniu, że budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie narusza innych przepisów, w tym techniczno-budowlanych. Takie postępowanie legalizacyjne zostało zainicjowane przez organ I instancji w niniejszym stanie faktycznym.
Prawidłowo organ wskazał jako materialnoprawną podstawę orzeczenia nakazu rozbiórki w niniejszej sprawie przepis art. 49 b ust. 1 i 3 ustawy - Prawo budowlane. Wydanie nakazu rozbiórki stosownie do postanowień tego przepisu, o którym mowa będzie poniżej, musi być poprzedzone postępowaniem legalizacyjnym, którego skutkiem może być prawna aprobata dla samowoli budowlanej, pod warunkiem spełnienia określonych ustawowych wymogów. Nakaz rozbiórki orzeczony decyzją organu I instancji poprzedzony został opisanym wyżej postanowieniem tego organu z dnia 26 lipca 2011 r., wydanym na podstawie art. 49 b ust. 2 ustawy - Prawo budowlane, w brzmieniu uwzględniającym wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r. sygn. akt P 37/06 (Dz. U. Nr 247, poz. 1844).
Z nałożonego w postanowieniu obowiązku inwestor nie wywiązał się, co ostatecznie skutkowało wydaniem w dniu 4 listopada 2011 r. decyzji nakładającej obowiązek rozbiórki przedmiotowej bramy wjazdowej, furtki i ogrodzenia wykonanych na działce nr [...] w G., na granicy z działką [...].
Kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie było ustalenie czy przedmiotowe ogrodzenie wykonane zostało od strony ulicy czy też od strony miejsca publicznego albowiem jedynie takie ich usytuowanie rodziło obowiązek ich zgłoszenia, w sytuacji gdy ich wysokość nie przekraczała 2,20m. Odnosząc się do kwestii braku konieczności dokonania w niniejszym stanie faktycznym zgłoszenia zamiaru budowy powyższych urządzeń budowlanych, wskazać należy, że zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane zgłoszenia właściwemu organowi wymaga budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów, torów kolejowych i innych miejsc publicznych. Ustawa Prawo budowlane nie zawiera ustawowej definicji miejsca publicznego wymienionego w powołanym przepisie art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy. Cechą wyróżniającą takie miejsce publiczne jest niewątpliwie jego powszechna dostępność. Uznanie publicznego charakteru jakiegoś miejsca nie jest zależne od spełnienia jakichś standardów normatywnych, lecz jest pochodną stanu faktycznego. O publicznym charakterze miejsca decyduje jego komunikacyjna funkcja oraz względnie powszechna dostępność w celu korzystania z tej właśnie funkcji (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 20 grudnia 2010r. sygn. akt II SA/GL 1064/10).
Mając na uwadze stan faktyczny sprawy oraz powyższe przesłanki Sąd uznał, że wzniesienie przez skarżącą ogrodzenia na działce nr [...] wymagało zgłoszenia, albowiem co prawidłowo ustaliły organy nastąpiło od strony miejsca publicznego. Z akt niniejszej sprawy wynika, że posadowienie ogrodzenia wraz z bramą i furtką nastąpiło na działce nr [...], której skarżąca jest współwłaścicielką, w bezpośrednim sąsiedztwie działki nr [...] i w odległości ok. 2-3m od ulicy Uranowej (w swoistej wnęce jak to wskazywała skarżąca). Działka nr [...] stanowi własność Gminy Miasta i znajduje się w liniach rozgraniczających ulicy U. i wraz z działką nr [...] stanowi drogę wewnętrzną dojazdową do ul. U.. Z zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - Uchwały nr [...] z dnia 22 grudnia 2010 r. Rady Miasta w sprawie "Uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części dzielnic P. i O. w G., rejon ulic [...]" (Dz. Urz. Woj. [...]) wynika, że przedmiotowe nieruchomości (działki nr [...] w G.) oznaczone są symbolem 231 KD-X jako teren komunikacji, przeznaczony na ciąg pieszo jezdny o szerokości min. 4m. Zgodnie z postanowieniami karty nr 17 pkt 8 planu ciąg pieszo – jezdny 231 KD-X jest przeznaczony jako dojazd do terenów oznaczonych symbolem 053 MN2 i 054 MN2 - zabudowa jednorodzinna wolno stojąca lub bliźniacza, położonych przy ul. U. i R., na których znajduje się szereg obiektów budowlanych. Dojazd do terenów 053 MN2 i 054 Mn będzie następował ul. U., ul. R. oraz od ww. ciągu pieszo – jezdnego. Zatem postanowienia planu potwierdziły faktyczne przeznaczenie ww. terenów, gdyż jak to wyżej wskazano, dostęp do obszaru oznaczonego na planie symbolem. 231 KD-X następuje ul. U. i poprzez opisane działki nr [...]. Zatem działka skarżącej jest faktycznie wykorzystywana jako trakt komunikacyjny, służący dojazdowi. O takim charakterze działki świadczą pisma właścicieli nieruchomości położonych ww. obszarze (231 KD-X), monitujących w sprawie powstałego ogrodzenia. Z zebranych przez organy dowodów wynika, że działka ta służy obsłudze komunikacyjnej terenów położonych w" w głębi" za działką nr [...]. Jednocześnie brak jest podstaw do uznania, że działka ta zapewnia taki dostęp i służy jedynie właścicielom tychże działek. Powyższe wskazuje zatem, że teren omawianych działek jako ciąg pieszo – jezdny o szerokości minimum 4 m, jest miejscem publicznym, dostępnym zarówno dla mieszkańców ulicy U. i R., którzy są właścicielami nieruchomości, jak również dla nieograniczonej liczby osób (ciąg publiczny). W ocenie sądu zatem, w takiej sytuacji, prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, zgodnie z którym posadowienie ogrodzenia na działce nr [...] nie może być analizowane w oderwaniu od faktu, iż działka ta zapewnia komunikację nieruchomościom zlokalizowanych na działkach nr [......] z ulicą U. i jest miejscem publicznym. Swobodny przejazd przez działkę nr [...] umożliwia komunikację poprzez ciąg pieszo - jezdny (231 KD-X) z ulicą U., a w takiej sytuacji, stosownie do dyspozycji art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy – Prawo budowlane budowa ogrodzeń od strony dróg, czy innych miejsc publicznych – wymagała zgłoszenia właściwemu organowi architektoniczno-budowlanemu. Powoływany przez skarżącą wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2010 r. nr II OSK, w którym Sąd ten wskazał, że budowa ogrodzenia o wysokości 2,20 od strony nieruchomości, nie stanowiącej miejsca publicznego mogła nastąpić według uznania właścicielki ogrodzonej nieruchomości bez uzyskiwania pozwolenia na budowę lub dokonywania zgłoszenia zapadł w innym stanie faktycznym. W powołanej sprawie wskazano wprawdzie, że pojęcia innych miejsc publicznych nie można rozumieć zbyt szeroko jako przeciwstawnego do miejsc niepublicznych, biorąc jedynie pod uwagę powszechną dostępność miejsca a to że do danego miejsca swobodny dostęp ma nieograniczona liczba osób nie może być głównym kryterium przy ustalaniu pojęcia inne miejsce publiczne, jednakże w powołanej sprawie ogrodzenie wzniesiono przy drodze z nieograniczonym dostępem liczby osób lecz stanowiącej dojazd jedynie do działki skarżącego oraz działki sąsiada, z których korzystają jedynie mieszkańcy tych posesji. Taka sytuacja nie zachodzi w rozpatrywanej sprawie albowiem opisany ciąg pieszo jezdny jest powszechnie dostępny i służy dodatkowo jako dojazd do nieruchomości.
Jednakże wskazać należy, że rozpatrywanej sprawie organ ustalił również, że wygrodzenie zostało wzniesione nie tylko od miejsca publicznego tj. łącznika w postaci działki nr [...] lecz również od strony ulicy U.. Powyższe ustalenie Sąd uznał za prawidłowe. Zgodnie z powołanym przepisem art. 30ust. 1 pkt 3 zgłoszenia wymaga budowa ogrodzeń od strony dróg i ulic. W niniejszej sprawie takie ogrodzenie zostało usytuowane przy granicy z działką nr [...], graniczącą bezpośrednio z ul. U., będącą wprawdzie drogą dojazdową, ale pełniąca funkcję komunikacyjną, a korzystanie z tej funkcji jest powszechnie dostępne. Sąd podziela przytoczone stanowisko zawarte w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 17 września 2008 r. Sygn. akt II SA/Gd 284?07, iż dla zastosowania przepisu art. 30 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego bez znaczenia jest , czy dana droga została sklasyfikowana jako droga publiczna, istotnym jest, czy spełnia ona kryterium miejsca publicznego w znaczeniu jego dostępności dla ogółu. Wystarczającym jest ustalenie, że budowa ogrodzenia nastąpiła od strony drogi położonej na terenie zabudowy miast i wsi, przeznaczonej do obsługi bezpośredniego otoczenia, czy też od strony drogi będącej wydzielonym pasem terenu, przeznaczonym do ruchu lub postoju pojazdów oraz do ruchu pieszych. Wymienione w powołanym przepisie "drogi, ulice, place muszą spełniać kryterium miejsca publicznego w potocznym tego słowa znaczeniu, czyli być ogólnie dostępne, bez względu na to, czy są drogami publicznymi i ulicami w rozumieniu ustawy o drogach publicznych. W rozpatrywanej sprawie niespornym winno być, że ulica Uranowa jest ulicą, o której mowa w cyt. przepisie art. 30 ust. 1 pkt 3 , ogrodzenie zaś zostało wzniesione od strony tej ulicy. Powołany przepis nie wskazuje, że ogrodzenie winno graniczyć z drogą (ulicą) ani również do niej przylegać, Wystarczająca przesłanką jest jego usytuowanie od strony ulicy, czy też drogi. Usytuowanie tego ogrodzenia przez skarżącą w odległości 2-3 m od ulicy we wnęce, przy działce nr [...], która jest wydzieloną działką drogową i zapewnia połączenie z ulicą U. w okolicznościach rozpatrywanej sprawy powoduje, że przedmiotowe ogrodzenie w swojej istocie zostało wykonane od strony ulicy. Wpuszczenie w głąb opisanego ogrodzenia na odległość 2-3m od drogi nie zmienia oceny, że zostało ono wzniesione od strony ulicy i wymagało dokonania zgłoszenia. Natomiast kwestie własnościowe nie mają znaczenia dla uznania publicznego charakteru terenu działki, a fakty naruszania działki skarżącej przez właścicieli sąsiednich nieruchomości nie mogą być kontrolowane w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Do oceny skutków prawnych samowoli w niniejszym stanie faktycznym będzie zatem miał zastosowanie przepis art. 49b ust. 1 i 3 powołanej ustawy, zgodnie z którym właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia (...). Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo, w przypadku jego braku, ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, właściwy organ wstrzymuje postanowieniem - gdy budowa nie została zakończona - prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni, wskazanych w punktach 1-3 dokumentów. W przypadku niespełnienia obowiązku, o którym mowa w ust. 2, stosuje się przepis ust. 1 art. 49 b, to jest orzeka o rozbiórce obiektów lub urządzeń budowlanych.
W postanowieniu z dnia 26 września 2011 r. organ I instancji nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni od daty doręczenia w/w postanowienia opisanych wyżej dokumentów. Skoro zaś skarżąca ich nie przedłożyła, nie zaistniała podstawa do zalegalizowania wykonanych przez nią robót budowlanych. W tej zaś sytuacji, orzeczenie rozbiórki należy uznać za zgodne z prawem.
Wskazać też należy, ustosunkowując się do zarzutu skargi w zakresie naruszenia dyspozycji art. 107 § 1 k.p.a. (i zapewne § 3 k.p.a.), że choć uzasadnienie decyzji organu I instancji istotnie jest lakoniczne i w szczególności nie wyjaśnia czy objęte nakazem rozbiórki obiekty wymagały zgłoszenia, to uchybienia tego nie można przypisać uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego. W decyzji tej organ szczegółowo wyjaśnił stronie powody, dla których uznał, że roboty wykonane przez inwestora wymagały zgłoszenia i te wyjaśnienia uznać należy za trafne. Sąd nie dopatrzył się nadto naruszenia pozostałych wskazanych w skardze przepisów postępowania, tj. art. 7-10 oraz art. 28 k.p.a.
Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło