II SA/Gd 2408/00

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Przybielski Sędziowie NSA Barbara Skrzycka - Pilch (spr.) del. SO Elżbieta Kowalik - Grzanka Protokolant Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. i H. M. na decyzję Wojewody \ z dnia 28 sierpnia 2000 r. Nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu z dnia 4 lipca 2000 r. Nr [...] oraz zasądza od Wojewody na rzecz skarżących S. i H. M. kwotę 253 zł (dwieście pięćdziesiąt trzy) tytułem zwrotu kosztów postępowania. II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. II SA/Gd 2408/00 U z a s a d n i e n i e Starosta Powiatowy decyzją z dnia 4 lipca 2000 r. Nr [...], działając na podstawie art. 55 ust. 1 pkt 3, art. 59 ust. 1 i 2 i art. 80 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) oraz art. 104 K.p.a. udzielił A. i B. M. pozwolenia na użytkowanie dokonanej przebudowy budynku mieszkalnego położonego w C. przy ul. [...] na działce Nr pod warunkiem wykonania docieplenia ścian budynku w terminie do dnia 30 października 2000 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że inwestorzy wystąpili z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na użytkowanie przebudowanego budynku mieszkalnego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu sprawy przekazał ją według właściwości do organu architektoniczno - budowlanego, wyjaśniając, że wydanie decyzji określającej czynności jakie należy wykonać w celu doprowadzenia wykonanych prac do stanu zgodnego z prawem i uzyskania pozwolenia na użytkowanie jest bezprzedmiotowe, ponieważ złożona dokumentacja spełnia je, natomiast zastrzeżenia zawarte w piśmie procesowym S. i H. M. zostały rozpatrzone w trakcie postępowania. W wyniku kontroli przeprowadzonej na działce inwestorów stwierdzono, że roboty budowlane zostały zakończone z wyjątkiem docieplenia budynku i uporządkowania terenu budowy. Ponadto organ wskazał, że do wniosku załączono wymagane przepisami dokumenty, w tym opinię techniczną sporządzoną przez osobę legitymującą się uprawnieniami budowlanymi, uzgodnienie rzeczoznawcy ds. zabezpieczeń p. poż. oraz opinię kominiarską. Od powyższej decyzji odwołanie złożyli S. i H. M., którzy zarzucili rozstrzygnięciu nieważność z uwagi na rażące naruszenie prawa. W uzasadnieniu odwołania strony wskazywały, że organ świadomie tolerował samowolę budowlaną inwestorów i obecnie stara się stworzyć wrażenie zgodności obiektu z obowiązującym stanem prawnym. Wojewoda decyzją z dnia 28 sierpnia 2000 r. Nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że inwestorzy A. i B. M. wystąpili do Starosty z wnioskiem o legalizację wykonanej dobudowy. Do wniosku dostarczyli inwentaryzację budynku mieszkalnego, oświadczenie osoby uprawnionej, że budynek jest w dobrym stanie technicznym. Do dokumentów załączone zostało pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego stwierdzające, że budynek został powiększony, a poszczególne elementy dobudowy zostały powiązane z istniejącym budynkiem w sposób trwały. Według Inspektora Nadzoru Budowlanego samowolna dobudowa do istniejącego budynku nie kwalifikuje się do rozbiórki na podstawie art. 48 ustawy prawo budowlane. W przedmiotowym piśmie Inspektor zawarł swoje stanowisko co do celowości wydania pozwolenia na użytkowania dobudowanej części budynku. Starosta Powiatowy w dniu 4 lutego 2000 r. wyznaczył wizję na nieruchomości położonej przy ul. [...] w związku z ubieganiem się właścicieli o udzielenia pozwolenia na użytkowanie przebudowy budynku mieszkalnego, a następnie wydał decyzję pozwolenia na użytkowanie dokonanej przebudowy, zobowiązując jednocześnie inwestora do wykonania w naznaczonym terminie prac budowlanych polegających na dociepleniu ścian. Organ odwoławczy uznał, że organ pierwszej instancji po ustaleniu, że dobudowa została trwale związana z istniejącym budynkiem oraz że budynek ten kwalifikuje się do uzyskania pozwolenia na użytkowanie, zasadnie zastosował przepis art. 55 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. Skargę na powyższą decyzję wnieśli do Sądu S. i H. M., którzy zarzucili rozstrzygnięciu sprzeczność istotnych ustaleń z zebranym materiałem dowodowym poprzez nieuwzględnienie faktu, iż w sprawie docieplenia budynku inwestorów toczy się postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym OZ w Gdańsku, w sytuacji gdy ocieplenie budynku jest warunkiem udzielenia pozwolenia na użytkowanie. Skarżący ponowili ponadto wszystkie zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Ponadto stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpatrywanej sprawie okolicznością bezsporną jest, że inwestorzy A. i B. M. w warunkach samowoli budowlanej dokonali rozbudowy obiektu budowlanego i prace te, za wyjątkiem ocieplenia budynku, zostały zakończone. Przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego z zasady wymaga jedynie zawiadomienia organu administracji architektoniczno - budowlanej o zakończeniu budowy (por. art. 54 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednol. Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.). Z treści art. 55 powołanej wyżej ustawy wynika, że w sytuacjach szczególnych wymienionych w tym przepisie do przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego wymagane jest uzyskanie pozwolenia na użytkowanie. W takich sytuacjach uzyskanie pozwolenia na użytkowanie jest formą zakończenia procesu inwestycyjnego. Zgodnie z art. 54 ust. 3 ustawy uzyskanie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest wymagane, jeżeli właściwy organ wydał na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 lub art. 71 ust. 3 decyzją nakazującą dokonanie określonych czynności, zmian lub przeróbek. Z brzmienia tego przepisu wynika, że wydanie decyzji w trybie art. 51 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego otwiera dopiero możliwość ubiegania się o wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Złożenie wniosku o wydanie pozwolenia o użytkowanie przed wydaniem takiej decyzji i w sytuacji, w której nie zachodzą inne okoliczności wymienione w art. 55 ust. 1 i 2 nie wszczyna postępowania administracyjnego. Podkreślić należy, że samowolnie wykonane przez inwestorów roboty budowlane pozostawały pod kontrolą organów nadzoru budowlanego. Jak wynika z pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 grudnia 1999 r. organ ten uznał, że w sprawie nie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 48 Prawa budowlanego. W takiej sytuacji zaistniała podstawa do zastosowania art. 51 ust. 4 ustawy. Przepis ten stanowi bowiem, że przewidziane w nim środki organ nadzoru budowlanego może stosować w przypadkach innych niż określone w art. 48, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane m.in. bez wymaganego pozwolenia na budowę (odesłanie do art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego). Przepis, o którym mowa, przewiduje odpowiednie stosowanie do wykonanych robót budowlanych art. 51 ust. 1 - 3 Prawa budowlanego. Na jego podstawie organ nadzoru budowlanego może więc nakazać rozbiórkę części obiektu budowlanego lub nałożyć obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Wybór wskazanych środków nie jest dowolny i w każdej sytuacji, w której możliwe jest doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem należy korzystać ze środka polegającego na nałożeniu obowiązku wykonania określonych czynności. Wzorca zgodności z prawem robót budowlanych należy poszukiwać w art. 5 Prawa budowlanego, który zawiera generalną dyrektywę dotyczącą projektowania, budowania i utrzymywania obiektów budowlanych. Stosując zatem na podstawie art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego odpowiednio art. 51 ust. 1 - 3 do wykonanych robót budowlanych właściwy organ administracyjny winien ustalić, czy roboty budowlane zostały wykonane zgodnie z warunkami techniczno - budowlanymi, Polskimi Normami oraz zasadami wiedzy technicznej (art. 5 ust. 1 Prawa budowlanego) oraz ustalić, czy ich wykonanie nie narusza uzasadnionych interesów osób trzecich (art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego). Ustaleń tych winien dokonać organ nadzoru budowlanego, kończąc prowadzone przed nim postępowanie administracyjne rozstrzygnięciem, które podlegać będzie mogło kontroli instancyjnej. Z akt sprawy nie wynika, aby Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przeprowadził jakiekolwiek postępowanie administracyjne w sprawie samowolnie wykonanych przez inwestorów robót budowlanych. Postępowanie to przeprowadził natomiast organ administracji architektoniczno - budowlanej z naruszeniem art. 83 ust. 1 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji. Podkreślić również należy, że rzeczą organu nadzoru budowlanego poza zbadaniem przedłożonych przez inwestorów dokumentów było ustalenie, czy wykonane roboty budowlane nie naruszają uzasadnionych interesów osób trzecich, czyli w niniejszej sprawie interesów właścicieli nieruchomości sąsiedniej. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały podjęte z naruszeniem art. 55 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, naruszenie to zaś miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż organ administracji architektoniczno - budowlanej wydał w sprawie rozstrzygnięcie w sytuacji, gdy nie toczyło się nakazane przepisami tej ustawy postępowanie administracyjne przed organami nadzoru budowlanego. Zastosowanie art. 55 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy daje jedynie dodatkową możliwość kontroli sposobu wykonania robót budowlanych i nie może zastępować postępowania przed organami nadzoru budowlanego. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) i w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. Ponadto na podstawie art. 152 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja, a tym samym decyzja organu pierwszej instancji, nie mogą być wykonane w całości. Ponieważ art. 97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nakazuje stosować dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych w sprawach, w których skargi wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, to wobec uwzględnienia skargi Sąd zasądził koszty postępowania na rzecz skarżących na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.).