II SA/Gd 2442/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Kostka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jan Jędrkowiak Asesor WSA Krzysztof Retyk Protokolant Ilona Panic po rozpoznaniu w dniu 7 września 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. i J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 sierpnia 2002 r., nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności uchyla zaskarżoną decyzję. Skarżący E. i J. R. w dniu 8 listopada 2001 r. wystąpili z wnioskiem do Prezydenta Miasta o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] w prawo własności. Rozpoznając ten wniosek Prezydent Miasta decyzją z dnia 9 lipca 2002 r., powołując się na ustawę z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności, przekształcił prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości w prawo własności. Jednocześnie ustalił kwotę, jaką skarżący mieli zapłacić za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności. W odwołaniu od tej decyzji skarżący zarzucili naruszenie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Wraz z odwołaniem złożyli oświadczenie, w którym zażądali rozpatrzenia sprawy na podstawie przepisów wyżej wymienionej ustawy, a w przypadku braku możliwości zastosowania jej przepisów, wnieśli o pozostawienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 8 sierpnia 2002 r., powołując się m.in. na art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchyliło decyzję Prezydenta Miasta z dnia 9 lipca 2002 r. i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że wniosek skarżących o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności nie zawiera jakiejkolwiek przesłanki, aby uznać, że intencją wnioskodawców było nabycie własności w trybie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. Wskazano przy tym, że we wniosku tym była informacja o uiszczeniu opłaty. Na tej podstawie organ odwoławczy uznał, iż organ pierwszej instancji prawidłowo przyjął, iż ten wniosek należy rozpatrzyć w trybie ustawy z dnia 4 września 1997 r. Dalej stwierdzono, że skoro postępowanie w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego może toczyć się tylko na wniosek strony, to rezygnacja strony z przysługującego jej uprawnienia skutkuje bezprzedmiotowością postępowania i koniecznością jego umorzenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjęło też, że organ odwoławczy nie jest uprawniony do zmiany trybu rozpatrywania wniosku. W związku z tym, jak stwierdzono, jeżeli organ pierwszej instancji rozpatrzył sprawę w trybie ustawy z dnia 4 września 1997 r., to organ drugiej instancji nie mógł jej rozpoznać w trybie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. W skardze skarżący ponownie zarzucili naruszenie przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. W odpowiedzi na skargę, podtrzymując dotychczasową argumentację, wniesiono ojej oddalenie. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych powodów niż w niej wskazane. Z art. 7 k.p.a., w którym nałożono na organy administracji publicznej, obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wynika powinność tych organów dokładnego wyjaśnienia treści żądania. W sprawach rozpoznawanych na wniosek strony treść żądania określa normę prawa materialnego, która w sprawie będzie stosowana. Z kolei z normy prawa materialnego wynika zakres niezbędnych ustaleń faktycznych. Zatem treść żądania jest elementem stanu faktycznego, który należy w sprawie administracyjnej ustalić. Wskazane zależności widać wyraźnie na przykładzie niniejszej sprawy. Od dokładnego ustalenia treści żądania, w szczególności wyjaśnienia, czy skarżący domagają się odpłatnego przekształcenia przysługującego im prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności, zależy, czy zastosowanie w sprawie będzie miała ustawa z dnia 4 września 1997 r., czy też z dnia 26 lipca 2001 r. Od tego zaś zależy co organ administracji publicznej winien w sprawie ustalić, gdyż nie wszystkie przesłanki nabycia prawa własności w obu ustawach są takie same. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy spoczywa na organach administracji publicznej wszystkich instancji. Wynika to z tego, że w przyjętym w Kodeksie postępowania administracyjnego modelu postępowania odwoławczego organ drugiej instancji rozpoznaje sprawę ponownie i rozstrzyga według stanu prawnego i faktycznego obowiązującego w chwili podjęcia decyzji ostatecznej, czyli decyzji organu odwoławczego. Zatem również organ odwoławczy jest zobowiązany do wyjaśnienia treści żądania, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, iż w dotychczasowym postępowaniu dokonano tego wadliwie. W niniejszej sprawie organ odwoławczy obowiązku tego zaniedbał. Z treści oświadczenia załączonego do odwołania jednoznacznie wynika, iż skarżącym chodziło o nabycie prawa własności nieruchomości, której są użytkownikami wieczystymi, nieodpłatnie. Skarżący wskazali przy tym jednoznacznie, iż chodzi im o rozpoznanie ich żądania w oparciu o przepisy ustawy z dnia 26 lipca 2001 r., a nie, jak przyjął to organ pierwszej instancji, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 4 września 1997 r. W tych okolicznościach o treści żądania skarżących nie mogło przesądzać to, że podpisali się pod wnioskiem, w którym mowa była o odpłatności za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Nie może ten fakt tym bardziej przesądzać, iż wniosek został napisany na wcześniej przygotowanym formularzu. W tych okolicznościach w postępowaniu odwoławczym nie ulegało wątpliwości, jakie jest żądanie skarżących oraz że żądanie to jest inne niż przyjął organ pierwszej instancji. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy, jak słusznie przyjęło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, nie mógł rozpoznać sprawy na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. gdyż sprawa skarżących zostałaby rozpoznana tylko w jednej instancji. Jednakże organ odwoławczy nie był też uprawniony przyjąć, iż wyjaśnienie rzeczywistej woli skarżących stanowi rezygnację z wcześniejszego innego żądanie. Żądanie skarżących od początku postępowania było bowiem takie samo, tylko organy administracji nie wyjaśniły jego treści. Wobec tego postępowanie organu odwoławczego narusza art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy winien był w tej sytuacji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać mu sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdyż z uwagi na błędne ustalenie treści żądania rozstrzygniecie sprawy niewątpliwie wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania, co najmniej w znacznej części. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie organ odwoławczy naruszył wskazane przepisy o postępowaniu w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji skarga skarżących podlega uwzględnieniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy uchyli zaskarżoną decyzję i przekaże sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, iż skarżący wykorzystując do sporządzenia skargi wcześniej przygotowany formularz chybili z zarzutami, gdyż podejmując zaskarżoną decyzję organ administracji publicznej nie stosował ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów powszechnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi została wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.