II SA/Gd 246/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Barbara Skrzycka - Pilch Sędzia WSA Janina Guść Protokolant: Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 listopada 2001 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 21 lutego 2001r., nr [...]. Decyzją z dnia 21 lutego 2001 r., nr [...] Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej, na podstawie art. 4, art. 32 i art. 43 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), przyznał M. G. zasiłek celowy na zakup żywności w wysokości 80 zł w miesiącu lutym 2001 r. W uzasadnieniu wskazano, że sytuacja materialna i rodzinna ubiegającej się o pomoc (dochód rodziny, który nie przekracza kwoty 547 zł), jak również brak możliwości zatrudnienia uzasadniają udzielenie tego rodzaju pomocy. M. G. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, w którym zakwestionowała wysokość przyznanej jej pomocy. Podniosła, że jest matką samotnie wychowującą dziecko, jest zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy, jednakże propozycja pracy nie została jej dotychczas przedstawiona, utrzymuje się wyłącznie z otrzymywanych na córkę w kwocie 80 zł oraz zasiłku rodzinnego w kwocie 36,90 zł. Wypłacane świadczenia nie wystarczają na pokrycie najniezbędniejszych potrzeb bytowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 22 listopada 2001r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Organ odwoławczy, tak jak i organ pierwszej instancji, przyjął, iż odwołująca się znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i spełnia określone przepisami ustawy o pomocy społecznej kryterium dochodowe (art. 4 ust. 1 ustawy) do przyznania wnioskowanej przez nią pomocy (zasiłku celowego). Jednocześnie Kolegium podkreśliło, że z brzmienia art. 32 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wynika, iż przyznanie zasiłku celowego, jego forma i wysokość uzależnione są od uznania organu orzekającego, na podstawie dokonanej przez niego oceny stanu faktycznego. W tej sytuacji organ odwoławczy uznał, że okoliczności sprawy wskazują, iż zaskarżona decyzja zarówno w odniesieniu do rodzaju, jak i wysokości przyznanej pomocy nie narusza prawa. Poza tym wskazał, że pomoc społeczna ma na celu zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin w granicach posiadanych środków, zaś wnioskodawca winien czynić starania w celu znalezienia zatrudnienia, choćby dorywczego. Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła M. G., powielając argumentację z odwołania. Podkreśliła przy tym, że pomimo starań nie może znaleźć zatrudnienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Przede wszystkim wyjaśnić należy organom, że użyte przez ustawodawcę w art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji, sformułowanie "może zostać przyznany" oznacza wprawdzie, że wydana w tym zakresie decyzja organu pomocy społecznej jest decyzją o charakterze uznaniowym, jednakże – co należy szczególnie podkreślić – uznanie organów administracji publicznej nie polega na autokratycznym rozstrzyganiu spraw, lecz na ich rozstrzyganiu po wszechstronnym rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy. Jest to szczególnie ważne w sprawach pomocy społecznej, gdzie stroną jest obywatel znajdujący się w niedostatku, w potrzebie, często niepotrafiący radzić sobie z trudnościami dnia codziennego, bądź trapiony chorobą. W takiej zaś sytuacji organ odwoławczy, który ma obowiązek ponownego rozpoznania sprawy, nie może ograniczyć się do zdawkowych uwag i powołania się na uznaniowość przyznawania pomocy. Normą w tego rodzaju sprawach powinno być zatem działanie polegające na ustaleniu okoliczności faktycznych i ich ocenie tak w kontekście uzasadnionych potrzeb osób i rodzin, jak i posiadanych przez organy pomocy społecznej środków finansowych. W myśl art. 2 ust. 4 powołanej ustawy potrzeby osób korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Rozważenie tych potrzeb i wskazanie na niemożność ich uwzględnienia w oczekiwanym przez osoby potrzebujące zakresie nie może polegać na przywołaniu kilku nic nieznaczących ogólników, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Uzasadnienie musi odnosić się do sytuacji osoby potrzebującej, a także rzetelnie i szczegółowo wyjaśnić dlaczego potrzeby te mogą być zaspokojone tylko w części, wskazując na rozliczenie posiadanych środków pomocy społecznej. Zaskarżona decyzja nie spełnia tych wymogów. Nie ma wątpliwości, że przyznane skarżącej środki z pomocy społecznej są niezwykle skromne i niewstarczające nawet na pokrycie kosztów koniecznego wyżywienia. Jednakże nie wykazano, że przyznanie skarżącej zasiłku celowego na zakup żywności w kwocie wyższej przekraczałoby możliwości pomocy społecznej, wyznaczone wielkością posiadanych przez MOPS środków finansowych. Każda ze stron postępowania administracyjnego ma prawo do rzetelnego rozpatrzenia jego sprawy (art. 7, art. 8, art. 80 k.p.a.) i dania temu wyrazu w uzasadnieniu, zgodnie z przepisem art. 107 § 3 k.p.a. Przeprowadzone przez organy postępowanie narusza ww. przepisy w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił decyzje organów obydwu instancji. Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż zaskarżona decyzja została już wykonana.