II SA/Gd 2485/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA: Marek Gorski, Sędzia WSA: Elżbieta Kowalik-Grzanka, Asesor WSA: Krzysztof Gruszecki, Protokolant Beata Kaczmar, po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2004r., na rozprawie sprawy ze skargi E. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 12 sierpnia 2002r., nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję. 3II SA/Gd 2485/02 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 27 czerwca 2002 r. nr [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z upoważnienia Rady Miejskiej orzekł o odmowie przyznania E.D. dodatku mieszkaniowego z powodu przekroczenia powierzchni normatywnej zajmowanego lokalu o więcej niż 30%. Od powyższej decyzji E. D. odwołała się, kwestionując zasadność wydanej decyzji. Odwołująca zarzuciła zaskarżonemu rozstrzygnięciu nie uwzględnienie podnoszonej przez nią uprzednio okoliczności, iż jest osobą niepełnosprawną, a w związku z tym powinna zamieszkiwać w oddzielnym pokoju, co skutkuje zwiększeniem przysługującej powierzchni normatywnej o 15 m2. W ocenie odwołującej, żaden przepis ustawy nie nakłada obowiązku przedłożenia zaświadczenia wydanego przez powiatowy zespół do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności na okoliczność jej stopnia niepełnosprawności i wskazań lekarskich odnośnie zalecanych warunków zamieszkania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpoznając odwołanie skarżącej, decyzją z dnia 12 sierpnia 2002 r. nr [...], utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż z akt sprawy wynika, że gospodarstwo domowe skarżącej składa się z 5 osób, które zajmują lokal mieszkalny o powierzchni 90,76 m2. Powierzchnia normatywna dla takiego gospodarstwa wynosi 65 m2. Aby otrzymać dodatek mieszkaniowy powierzchnia użytkowa lokalu nie może przekraczać powierzchni normatywnej więcej niż 30%. Zatem, przekroczenie nie może być większe niż o 19, 5 m2. W przypadku skarżącej to przekroczenie wynosi 25, 76 m2, co przesądza, iż dodatek jej nie przysługuje. Odnośnie zarzutu skarżącej, organ odwoławczy podał, że wprawdzie można się zgodzić z poglądem, że ustawa nie wskazuje na istnienie obowiązku przedkładania orzeczeń na okoliczność stopnia niepełnosprawności konieczności zajmowania oddzielnego pokoju, to jednak nie oznacza, że strona jest zwolniona z obowiązku udowodnienia tej okoliczności. Zdaniem, Kolegium, trudno zgodzić się z koncepcją prowadzenie postępowania dowodowego, w którym strona przyjmuje całkowicie bierną postawę, ograniczając się jedynie do formułowania udowodnienia faktów, na które wskazuje, a które stanowią podstawę tego żądania. W niniejszej sprawie zaświadczenie lekarskie przedłożone przez stronę oraz orzeczenie lekarza orzecznika ZUS nie stanowią, w ocenie organu drugiej instancji, dowodów potwierdzających uprawnienie strony do zwiększenia powierzchni normatywnej, o której mowa w art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. nr 71, poz. 734). O tych uprawnieniach powinna decydować treść orzeczenia o niepełnosprawności. W skardze złożonej na powyższą decyzję E. D., zarzuciła powyższej decyzji rażące naruszenie art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, poprzez przyjęcie, że skarżąca nie wykazała, że jej niepełnosprawność nie wymaga zamieszkania w oddzielnym pokoju oraz naruszenie przepisów proceduralnych, przez niedostatecznie wyjaśnienie i wszechstronne zbadanie wszystkich okoliczności istotnych w sprawie. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i wydanie decyzji przyznaniu dodatku mieszkaniowego lub uchylenie powyższych decyzji przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że stan zaawansowania choroby cukrzycowej powoduje, iż musi przyjmować insulinę nawet siedem razy dziennie w postaci zastrzyków, a to oznacza, że iniekcji musi dokonywać także w nocy. Fakt robienia częstych zastrzyków insulinowych nie jest widokiem przyjemnym dla osób trzecich - nawet dorosłych, a s tym bardziej dla dziecka w wieku przedszkolnym. Nadto, jest to okoliczność uciążliwa dla domowników, stąd konieczność posiadania oddzielnego pokoju. Skarżąca zarzuciła organom administracji, iż pomimo wiedzy na temat jej stanu zdrowia i warunków bytowych w jej lokalu mieszkalnym, wynikającej z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, nie zostało to uwzględnione w toku wydawania decyzji w przedmiocie dodatku mieszkaniowego. Nadto, skarżąca zakwestionowała trafność stwierdzenia organu odwoławczego odnośnie nie zaoferowania przez nią dowodów na okoliczność jej niepełnosprawności. W aktach sprawy znajdują się bowiem załączone przez nią zaświadczenia: od lekarza internisty oraz lekarza orzecznika ZUS, a także wywiad środowiskowy, których organy administracji w ogóle nie oceniły, jako dowodów w sprawie. Za całkowicie chybiony uznała skarżąca argument, by o uprawnieniach do zamieszkania w oddzielnym pokoju ze względu na fakt niepełnosprawności miała decydować treść orzeczenia zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności. Żaden bowiem przepis prawa nie nakłada na stronę obowiązku przedłożenia takiego zaświadczenia celem udowodnienia powyższej okoliczności. W dalszej części skargi wskazano na treść ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. nr 123, poz. 776, ze zmianami), podkreślając, iż jej przepisy w żaden sposób nie dają podstawy prawnej do zamieszczania w orzeczeniach o niepełnosprawności zapisu o konieczności zamieszkania w oddzielnym pokoju. Skarżąca podkreśliła, iż w tej sytuacji bezskuteczne okazały się jej starania by sprostać wymaganiom organów administracji i przedstawić wnioskowane przez nie zaświadczenie powiatowego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności, gdyż odmówił on wydania orzeczenia tej treści. W tej sytuacji, w ocenie skarżącej, niewątpliwym jest zarzut naruszenia przez organy administracji dyspozycji art. 7 i 77 kpa, skoro zaniechały dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz oceny zaoferowanych przez stronę dowodów. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji podtrzymał zajęte w sprawie stanowisko. Jednocześnie, odnośnie zarzutów skargi, organ odwoławczy wskazał, iż skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów, z których wynikałaby konieczność zamieszkiwania przez nią w oddzielnym pokoju z powodu choroby cukrzycowej. W szczególności takim dowodem nie może być wywiad środowiskowy, gdyż świadectwa o stanie zdrowia nie wydają krewni, czy sąsiedzi, lecz uprawnieni lekarze. Stosownie do przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271 ze zmianami) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami). Rozpoznając skargę Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem. Organ administracji, rozpoznając sprawę w drugiej instancji, dopuścił się naruszenia dyspozycji art. 7 i 77 kpa oraz art. 80 kpa, gdyż zaniechał prawidłowej oceny prawnej zebranego w sprawie materiału dowodowego i podjęcia wszelkich kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zgodnie z treścią art. 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego zamieszkiwanego przez 5 osób wynosi 65 m2. Dodatek mieszkaniowy przysługuje zaś, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż 30% (art. 5 ust. 5 cytowanej ustawy). Z kolei, zgodnie z ust. 3 art. 5 tejże ustawy normatywną powierzchnię powiększa się o 15 m2, jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Podkreślić należy, że wprawdzie od dnia 23 listopada 2004 r. (kiedy to weszła w życie ustawa z dnia 8 października 2004 r. o zmianie ustawy o dodatkach mieszkaniowych - Dz. U. nr 240, poz. 2406) obowiązuje regulacja, zgodnie z którą o wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju orzekają powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776, ze zmianami), to jednak w czasie orzekania przez organy administracji obu instancji takiego wymogu ustawowego nie było. W tej sytuacji, Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela stanowisko wyrażone w uchwale składu pięciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2002 r., sygn. akt OPK 27/02, iż w sprawie o przyznanie dodatku mieszkaniowego, do ustalenia, że osoba niepełnosprawna wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, stosownie do przepisu art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, nie jest konieczne orzeczenie zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności w tym zakresie. Wskazać w tym miejscu należy, że również przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie przewidują wprost obowiązku wydania orzeczenia, którego treść pozwalałaby na ustalenie stopnia niepełnosprawności w powiązaniu ze stwierdzeniem, że uprawnia ono do oddzielnego pomieszczenia w zajmowanym lokalu mieszkalnym. Rodzaje orzeczeń ze względu na ich treść określa ustawy o rehabilitacji (...), podkreślić jednak należy, że nie jest to katalog zamknięty. Zatem, nie jest wykluczona możliwość wydania orzeczenia o treści uwzględniającej brzmienie art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Nie przesądza to jednak o obowiązku dowodzenia wskazanej okoliczności jedynie za pomocą tego właśnie środka dowodowego, jakim jest orzeczenie powiatowego zespołu do spraw orzekania niepełnosprawności. Strona ma zatem możliwość dowodzenia tej okoliczności za pomocą wszelkich środków dowodowych, a organ winien je uwzględnić i ocenić zgodnie z regułami określonymi w art. 7, 77 i 80 kpa. Wbrew stanowisku organu odwoławczego argumentującego, iż strona nie przedstawiła żadnych dowodów na okoliczność, że z uwagi na swoją chorobę winna mieszkać w oddzielnym pokoju, wskazać należy, że skarżąca takie dowody załączyła. W aktach sprawy znajdujecie bowiem zaświadczenie lekarskie lekarza chorób wewnętrznych, z którego wynika, że pacjentka od 20 lat choruje na cukrzycę leczona jest systematycznie insuliną 5-6 razy na dobę oraz, że wskazane jest dla niej oddzielne pomieszczenie z uwagi na chorobę podstawową. Nadto, strona dołączyła do akt wypis z treści orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, z którego wynika, że uznana została za częściowo niezdolną do pracy - okresowo do stycznia 2003 r. Zatem, wbrew stanowisku organu odwoławczego, skarżąca nie poprzestała jedynie na biernym formułowaniu żądań, lecz w sposób czynny uczestniczyła w jego gromadzeniu, dostarczając stosowne zaświadczenia. Wprawdzie organ drugiej instancji przyznał, iż ustawa o dodatkach mieszkaniowych nie wskazuje na istnienie obowiązku dowodzenia okoliczności, o której mowa w art. 5 ust. 3 za pomocą orzeczenia zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, to jednak organ ten całkowicie pominął dowody zaoferowane przez skarżącą i w żaden sposób nie ustosunkowały się do ich treści, zaniechując również ich oceny na tle całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego; Tym samym, dopuścił się naruszenia zasad postępowania administracyjnego, określonych w dyspozycjach art. 7 i 77 oraz 80 kpa. Mając na uwadze powyższe, Sąd, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję. Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy dokona oceny zaświadczeń przedstawionych przez skarżącą i ustalenia, czy fakt przebywania zaawansowanej cukrzycy przez skarżącą pozwala uznać ją za osobę niepełnosprawną wymagającą zamieszkania w oddzielnym pokoju. Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na podstawie art. 152 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określającego czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem zdaniem Sądu obligatoryjne tylko wówczas gdy zaskarżona decyzja nadaje się ze swej istoty do wykonania. Ponieważ zaskarżona decyzja nie nadaje się do wykonania zbędne było orzekanie w tym zakresie.